Кіріспе
Шахматтың ең танымал, беделді және терең зерттелген ашылуларының бірі – Сицилия қорғанысының Найдорф вариациясы. Қазіргі заманғы шахмат ашылулары оны шахмат ашылуларының «Кадиллагы» немесе «Роллс-Ройсы» деп атайды. Ашылу поляк-аргентиналық гроссмейстер Мигель Найдорфтың есімімен аталады, бірақ ол бұл вариацияны ойнаған алғашқы күшті ойыншы емес. Көптеген ойыншылар Найдорфқа сүйенді (әсіресе Бобби Фишер және Гарри Каспаров, бірақ Каспаров көбінесе Шевенингенге ауыстыратын). Найдорф мынадай жүреді:
The Najdorf Variation ('/n//aɪ//d//ɔr//f/ NYdorf) of the Sicilian Defence is one of the most popular, reputable, and deeply studied of all chess openings. Modern Chess Openings calls it the "Cadillac" or "Rolls Royce" of chess openings. The opening is named after the Polish Argentine grandmaster Miguel Najdorf, although he was not the first strong player to play the variation. Many players have relied on the Najdorf (notably Bobby Fischer and Garry Kasparov, although Kasparov would often transpose into a Scheveningen). The Najdorf begins:
1. e4 c5
2. Nf3 d6
3. d4 cxd4
4. Nxd4 Nf6
5. Nc3 a6
Black's 5 a6 aims to deny the b5 square to White's knights and light square bishop while maintaining flexible If Black plays 5 e5 immediately, then after 6. Bb5+ Bd7 (or 6 Nbd7 7. Nf5) 7. Bxd7+ Nbxd7 (or Qxd7) 8. Nf5, the knight on f5 is difficult to dislodge without concessions. Black usually plans a to pressure White's e4 pawn. This is often carried out by means of b5, Bb7, and placing a knight on d5, or c4 via b6.
1. e4 c5
2. Nf3 d6
3. d4 cxd4
4. Nxd4 Nf6
5. Nc3 a6
The Najdorf Variation ('/n//aɪ//d//ɔr//f/ NYdorf) of the Sicilian Defence is one of the most popular, reputable, and deeply studied of all chess openings. Modern Chess Openings calls it the "Cadillac" or "Rolls Royce" of chess openings. The opening is named after the Polish Argentine grandmaster Miguel Najdorf, although he was not the first strong player to play the variation. Many players have relied on the Najdorf (notably Bobby Fischer and Garry Kasparov, although Kasparov would often transpose into a Scheveningen). The Najdorf begins:
1. e4 c5
2. Nf3 d6
3. d4 cxd4
4. Nxd4 Nf6
5. Nc3 a6
Black's 5 a6 aims to deny the b5 square to White's knights and light square bishop while maintaining flexible If Black plays 5 e5 immediately, then after 6. Bb5+ Bd7 (or 6 Nbd7 7. Nf5) 7. Bxd7+ Nbxd7 (or Qxd7) 8. Nf5, the knight on f5 is difficult to dislodge without concessions. Black usually plans a to pressure White's e4 pawn. This is often carried out by means of b5, Bb7, and placing a knight on d5, or c4 via b6.
Қараның 5…a6 жүрегі ақтардың аттары мен ашық түсті епископқа b5 шаршысын бермеуді мақсат етеді, сонымен қатар икемділігін сақтайды. Егер қаралар 5…e5 жүрсе, онда 6. Bb5+ Bd7 (немесе 6. Nbd7 7. Nf5) 7. Bxd7+ Nbxd7 (немесе Qxd7) 8. Nf5 кейін f5 атты жеңілдіксіз шығару қиын. Қара әдетте ақтың e4 пішініне қысым көрсетуді жоспарлайды. Бұл көбінесе b5, Bb7 және d5-ке немесе b6 арқылы c4-ке атты орналастыру арқылы жүзеге асырылады.
The Najdorf Variation ('/n//aɪ//d//ɔr//f/ NYdorf) of the Sicilian Defence is one of the most popular, reputable, and deeply studied of all chess openings. Modern Chess Openings calls it the "Cadillac" or "Rolls Royce" of chess openings. The opening is named after the Polish Argentine grandmaster Miguel Najdorf, although he was not the first strong player to play the variation. Many players have relied on the Najdorf (notably Bobby Fischer and Garry Kasparov, although Kasparov would often transpose into a Scheveningen). The Najdorf begins:
1. e4 c5
2. Nf3 d6
3. d4 cxd4
4. Nxd4 Nf6
5. Nc3 a6
Black's 5 a6 aims to deny the b5 square to White's knights and light square bishop while maintaining flexible If Black plays 5 e5 immediately, then after 6. Bb5+ Bd7 (or 6 Nbd7 7. Nf5) 7. Bxd7+ Nbxd7 (or Qxd7) 8. Nf5, the knight on f5 is difficult to dislodge without concessions. Black usually plans a to pressure White's e4 pawn. This is often carried out by means of b5, Bb7, and placing a knight on d5, or c4 via b6.
Тарих және дамуы
Ойыншылар 1920 жылдары 5 a6 тәжірибесін бастады, кейде келесі e6-дан кейін Scheveningen-ге ауысты. Чех шахмат шебері Карел Опоченский 5 a6 пен e5 комбинациясын алғаш жасағандардың бірі болды және оның атымен аталған вариантты Мигель Найдорфқа көрсеткенімді айтты, осылайша оның атымен аталуын қалады. Алайда, Найдорф күшті ойыншы болды және 1950 жылдары басқа аргентиналық шеберлердің көмегімен дебюттің талдауын тереңдетті. Ол оны 1937 жылдан бері ойнап келеді. Осы позицияда 5 a6 жүрегінің қара үшін әрқашан тиімді екенін түсінген – Мигель болды. Егер ол бесінші жүрісте ойналмаса, жетінші немесе он төртінші жүрісте ойналады. Сондықтан, практикалық адам болғандықтан, ол: «Егер бірдеңе жасау керек болса, таңғы сағат 7-де, 9-да немесе 10-да, оянғаннан кейін бірден жасап, жұмысты аяқтаған жөн» деп ойлады. Қызығы, Найдорф теория жетілгенде, кейіннен осы вариантты тастап кетті: «Міне, жүрістерді жаттап алған бала келіп, мені жеңіп алады. Ол кітаптарымен келіп, мен білмейтін жағдайға түсіріп, Найдорф Найдорф вариантынан қаза табады». Сондықтан ол басқа нәрсе ойнады – қара Рюи Лопес, классикалық дебют, онда қарсыласы оны жеңу үшін шахмат білуі керек еді. Классикалық вариант патшалық қанатты қорғауға және позициялық ойынға бағытталған, бұл Карповтың стиліне сай келді. Ол өзінің ең жақсы кезеңінде теорияға да, варианттың танымалдылығына да үлес қосты, қараның 6 e5 жүрісінен туған d5 шаршысының әлсіздігін пайдаланудың жолдарын тапты. Каспаровтың өзі «70-ші жылдардағы революция» еңбегінде (164-бет) оны «қазіргі заманғы шеберлердің үлгісі» деп атады. 8. Nb3 Ақ тыныш ойынды таңдайды, бірақ қара алаңдауға тиіс емес: 8 Be7 9. Qf3 Nbd7 10. 0-0 Qc7, бұл жоғарыда аталған ескі негізгі желіге ұқсас позицияға жеткізеді. Алайда, d4-те ат болмағандықтан, аққа шабуыл ұйымдастыру өте қиын болады. 8. Qd3 – Уланған пешка вариантының өзгертілген түрі, көбінесе қарсыластың Qd2-ден кейін күтпеген қиындықтар туғызу үшін ойналады. 8 Qxb2 9 Rb1 Qa3-дан кейін, d3-тегі патшайым қараның патшайымына болашақтағы ашық шабуылдар жасауға мүмкіндік береді. Бұл Qd2-ге қарағанда аз танымал, себебі патшайым d2-де көбірек пайдалы шаршыларды бақылайды. 8. a3 – ақ үшін қиын жауап. Бұл 8 Qxb2 9 Na4! патшайымды ұтып алумен кездеседі, сондықтан пешканы жанама түрде қорғайды. Қара әдетте 8 Nc6 ойнайды, бірақ 8 Nbd7 де мүмкін. 8. a3 желісі соңғы кезде гроссмейстерлер деңгейінде бірнеше рет кездесті. 7 b5 – өте өткір Полугаевский варианты. Қара ақтың қаупін елемей, патшайым қанатында кеңейеді. 8. e5 dxe5 9. fxe5 Qc7, мұнда ақ 10. exf6 Qe5+ 11. Be2 Qxg5 немесе 10. Qe2 Nfd7 11. 0-0 Bb7 ойнай алады. 7 Qc7 – Гарри Каспаров ұсынған, ол 7 Qb6-ға ауысқанша ойнады. 7 Nbd7 – Борис Гельфанд танымал етті. 7 Nc6?! қауіпті және теориялық тұрғыдан күмәнді, себебі 8. e5! жауабы бар. 7 h6!? – Кешіктірілген Уланған пешка. 8. Bh4 Qb6 9. a3 желісі 2016 жылғы Лондон шахмат классикасында екі рет ойналды (Каруана–Накамура және Накамура–Вашье Лаграв), бірақ ақ екі ойында да жеңіске жетті.
Ағылшындық шабуыл: 6.Be3
Бұл қазіргі заманғы негізгі бағытқа айналды. 1990 жылдардың басынан бері ағылшын шабуылы, 6. Be3, содан кейін f3, g4, Qd2 және 0-0-0 белгілі бір ретпен, өте танымал болды және жан-жақты талданды. Қара үшін әдетте төрт бағыт бар:
Классикалық 6…e5:
Егер ақ 7. Nb3 ойнаса, қара көбінесе 7…Be6 жалғастырып, d5 шаршысын бақылауға тырысады. Ең көп таралған қозғалыс 8. f3, бұл аққа келесі қозғалыста Qd2 ойнауға мүмкіндік береді. Егер ақ 8. Qd2 ойнауға тырысса, қара 8…Ng4 арқылы жауап бере алады. Бірақ егер ақ 7. Nf3 ойнаса, қараның негізгі таңдаулары 7…Be7 және 7…Qc7 болады. 6…e6 ойнап, Scheveningen позициясына көшуге тырысу. Ақ 7. f3 ойнап, стандартты ағылшын шабуылын таңдауы немесе 7. g4 ойнап, одан да өткір венгр шабуылын (Переньи шабуылы деп те аталады) қолдануы мүмкін. Қара 7…e5-ке қайта оралуы мүмкін, g пешкасын жылжытудың аққа артық кеңейтім жасағанын көрсетуге тырысады. 8. Nf5 g6 9. g5 соңынан ойын динамикалық тепе-теңдікте болады. Аттың қозғалысы: 6…Ng4. Ақ жалғастырады: 7. Bg5 h6 8. Bh4 g5 9. Bg3 Bg7, бірақ бұл позицияның сипаты 6…e6 және 6…e5 соңынан туындайтын позициялардан мүлдем өзгеше, сондықтан кейде ақ 6. Be3 орнына 6. f3 ойнап, аттың секіруінен аулақ болуға тырысады. Дегенмен, жоғарыда аталған венгр шабуылын ойнау мүмкіндігін жоюдан басқа, ол қараға 6…Qb6 және 6…b5 сияқты басқа мүмкіндіктер береді. Жақсыланған тізім тәсілі: 6…Nbd7. Бұл қозғалыстың мақсаты – Переньи шабуылынан аулақтап, ағылшын шабуылына кіру. 7. g4 енді осылай ойнағанда бұрынғыдай қауіпті емес, себебі 6…Nbd7 арқылы қара икемді болады, өйткені c8-дегі піл енді g4 шаршысына шабуылдай алады, ал d7-дегі ат қызықты шаршыларға секіре алады.
If White plays 7. Nb3, then Black usually continues 7 Be6, trying to control the d5 square. The most common move is then 8. f3, allowing White to play Qd2 next move. If White had tried to play 8. Qd2, then Black could respond with 8 Ng4. But if White plays 7. Nf3, then Black's main choices are 7 Be7 and 7 Qc7. Trying to transpose to the Scheveningen by playing 6 e6. White can either opt for the standard English Attack by playing 7. f3 or try the even sharper Hungarian Attack (also known as Perenyi Attack) by playing 7. g4. Black can revert to 7 e5, attempting to show that moving the g pawn has created an overextension for White. After 8. Nf5 g6 9. g5 the game is dynamically balanced. The knight move: 6 Ng4. White continues: 7. Bg5 h6 8. Bh4 g5 9. Bg3 Bg7, but the nature of this position is quite different from the ones arising after 6 e6 and 6 e5, so sometimes White tries to avoid the knight jump by playing 6. f3 instead of 6. Be3. However, aside from eliminating the option to play the Hungarian Attack mentioned above, it gives Black other possibilities such as 6 Qb6 and 6 b5. The Verbeterde List approach: 6 Nbd7. The objective of this move is to get into the English Attack while avoiding the Perenyi Attack. 7. g4 is less dangerous now because with 6 Nbd7 Black is more flexible as the bishop on c8 can attack g4 now and the knight on d7 can jump to interesting squares.
Фишер-Созин/Липницкий шабуыл: 6.Сc4
1930 жылдары Вениамин Созин ұсынған бұл дебют Фишер оны тұрақты түрде қолданғанға дейін көп назар алмады және 1970 жылдар бойы жоғары деңгейде жиі ойналды. Ақ 6. Bc4-ты f7-ге қарсы ойнау ниетімен ойнайды, сондықтан қара әдетте 6...e6 7. Bb3 b5 деп жауап береді. 7...Nbd7 мүмкіндігінің туындауы Созин дебютінің танымалдылығын азайтты, себебі қара кейін Nc5-пен шабуылды жалғастыруды көздейді. 7. 0-0 жүрісімен 7...Nbd7-ден қорғануға болады, бірақ бұл созылған рокировканың шабуылдық мүмкіндігінен айырылуға әкеледі.
Классикалық/Оpočenský Вариациясы: 6.Be2
Әртүрлі ойыншылардың осы нұсқалардағы табысының арқасында, ақ көбінесе 6. Be2 ойнайды және тыныш, позициялық ойынға көшеді, онда қара 6...e6 ойнау арқылы Схевенинген нұсқасына (Scheveningen Variation) көшуге немесе 6...e5 ойнау арқылы ойынды Найдорф желілерінде (Najdorf lines) қалдыруға мүмкіндік алады. Тағы бір мүмкіндік – 6. Nbd7 ойнау, бұл "The Verbeterde List" рухымен жасалады; осы себепті бұл нұсқа "The Verbeterde List Unlimited" деп аталады.
Адамс шабуыл: 6.h3
20 ғасырдың ортасында Уивер Адамс енгізген бұл ерекше піруан қозғалысы көбінесе Найдорфқа қарсы күресте күтпеген қару ретінде қолданылған. Егер қаралар 6...e5-ті жалғастырса, ақтар 7. Nde2-мен жауап бере алады, сосын g4 және Ng3 ойнап, әлсіз жарық алаңдар үшін күреседі, g5-ті ойнау арқылы. Сондықтан қаралар 7...h5-пен g4-ті тоқтатуға тырысуы ұсынылады. Қаралар 6...e6-мен Шевенинген құрамын да қолдана алады, сосын 7. g4 b5 8. Bg2 Bb7, бұл ақтарды e4 піруанын қорғауға мәжбүр етеді, себебі b4 қауіпті. 2008 жылдың басында ғана қараға қарсы жауап табылды. 9. O-O b4 соңынан ақтардың позициялық құрбандығы 10. Nd5! болып табылады, бұл қараға ұзақ мерзімді әлсіздіктер мен ақтарға ойнауға ашық e вертикалі береді. Содан бері ол барлық деңгейдегі ойыншылар арасында танымал.
Аққа арналған басқа алтыншы қимылдар
Найддорфтың ерекшелігі – ақтардың таңдау мүмкіндігінің молдығы. Грандмастерлер 5…a6-ға 22 түрлі жауап берген. Жоғарыда аталған басты варианттардан өзге, 6. f3, 6. g3 және 6. a4 жауаптары да Найддорфқа қарсы құрметті деп есептеледі. 6. Bd3, 6. Qf3, 6. Rg1 (Петронич шабуылы), 6. Nb3, 6. a3, 6. h4, 6. Qe2, 6. Qf3 және 6. Qd3 сияқты жүрерлер сирек ойнатылады, бірақ нашар деп саналмайды және қарсыласты шатырқату үшін қолданылуы мүмкін. Өте сирек кездесетін басқа да жүрерлерге 6. g4, 6. Nf3, 6. b3, 6. Qd2 және 6. Bd2 жатады.
Ерекше ойындар
Шахрияр Мамедъяров Борис Гельфандқа қарсы. 0–1. Кандидаттар (2011), Қазан. Фишер-Созин шабуылы: Флангтық вариация. Әртүрлі құрбандықтардан кейін Гельфандтың мұнарасына алты артық пешка бар. Сергей Карякин Вишванатан Анандқа қарсы. 0–1. Corus A тобы (2006), Вейк-ан-Зее. Ағылшын шабуылы. Ананд бір атты және епископты құрбан етеді, ал Карякин тоқтаусыз шах және матпен отставкаға кетеді. Майкл Адамс Гарри Каспаровқа қарсы. 0–1. Линарес (2005). Ағылшын шабуылы. Екі ойыншы да бір уақытта шабуылдайды, ал Каспаров кейін қарсыласына жеңіске жететіндей ойлау маңызды екенін айтты. Вольфганг Унзикер Роберт Джеймс Фишерге қарсы. 0–1. Варна Олимпиадасының А финалы (1962). Классикалық/Опоченский вариациясы. Он тоғыз жасар Фишер қарсыласын позициялық бағытта жеңіп шығады.