Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Қалайян қайырығы (Aptenorallus calayanensis) – қайырық, сутарт және құтан тұқымдасына жататын, ұша алмайтын құс. Ол Aptenorallus туысының жалғыз өкілі. Аралдың жергілікті тұрғындары бұл құсты "пидинг" деп білсе де, оны алғаш рет 2004 жылдың мамыр айында орнитолог Кармела Эспанола байқаған. Оның ғылымға жаңа түр ретіндегі ресми сипаттамасы Forktail журналында жарияланды (Allen et al. 2004 ж.).
The Calayan rail (Aptenorallus calayanensis) is a flightless bird of the rail, moorhen, and coot family (Rallidae) that inhabits Calayan Island in the Philippines. It is the only member of the genus Aptenorallus. Though well known to natives of the island as the "piding", it was first observed by ornithologist Carmela Española in May 2004 and the discovery was officially announced on August 16, 2004. The formal description as a species new to science appeared in the journal Forktail (Allen et al. 2004).
Таксономия
2022 жылға дейін ол Gallirallus туысына жатқызылды. 2012 және 2013 жылдардағы зерттеулерден кейін, Калайян рельсі мен Жаңа Зеландияның уэкасынан басқа, Gallirallus туысының барлық қазіргі түрлері Hypotaenidia туысына көшірілді. Осыдан кейін Калайян рельсі мен уэка Gallirallus туысының екі қолданыстағы түрі болып саналды. Алайда, 2021 жылғы филогенетикалық зерттеу Калайян рельсінің Habroptila, Eulabeornis, Gallirallus және Hypotaenidia туысына жатқызылған түрлерге негізгі (базальды) екенін анықтады, соның салдарынан оны жеке Aptenorallus туысына жіктеді. Бұл Халықаралық орнитологиялық конгресс тарапынан 2022 жылы қабылданды.
Prior to 2022, it was classified in the genus Gallirallus. Following studies in 2012 and 2013, all recent species in the genus Gallirallus aside from the Calayan rail and the weka of New Zealand were moved to the genus Hypotaenidia. Following this, the Calayan rail and the weka were considered the two extant species of the genus Gallirallus. However, a 2021 phylogenetic study found the Calayan rail to be basal to the species classified in Habroptila, Eulabeornis, Gallirallus, and Hypotaenidia, and thus classified it into its own genus, Aptenorallus. This was accepted by the International Ornithological Congress in 2022.
Сипаттама
Калайян теміржолы – салыстырмалы түрде ірі, ұшпайтын құс. Оның қауырсындары жалпы қара-сұр түсті, қарарақ беті және сәл қоңыр жоғарғы жағы бар. Тұмсығы мен аяқтары жарық қызыл-қызғылт түсті, бұл Калайян аралындағы осыған ұқсас өлшемдегі қара түсті, жерде қоныстайтын құстардың арасында бірегей ерекшелік. Оның дауысы жоғары, кескір және мұрыннан шыққандай естіледі.
The Calayan rail is a relatively large flightless rail. Its plumage is dark grayish overall, with a blacker face and slightly browner upperparts. The bill and legs are bright orange red, unique among similar sized dark colored ground dwelling birds on Calayan. Its vocalizations are loud, harsh, and nasal sounding.
Өрнек және қорғау жағдайы
Ол Калайандағы маржанды әк тасты аймақтарындағы бірінші және екінші дәрежелі орманнан табылады. IUCN бұл құсты осал деп бағалап, ересек жекелерінің саны шамамен 2500-4300 аралығында екенін анықтады. 2004 жылы биологтар аралда бар болғаны 200 жұп болған деп есептеген. Содан бері ол жергілікті жерде кең таралғаны анықталды, мекендейтін аумағы шамамен 36 км² құрайды. Дегенмен, түрлердің таралуын модельдеудің соңғы нәтижесі бойынша, оның мекендейтін аумағы 90,2 км² шамасында.
It is found on the primary and secondary forest on coralline limestone areas on Calayan. IUCN has assessed this bird as vulnerable with an estimated population of just 2,500 to 4,300 mature individuals. It was initially estimated by biologists in 2004 that there were just 200 pairs on the island. It has since been found to be locally common, with an estimated area of occupancy of 36 km2. However recent species distribution modelling estimated its area of occupancy at 90.2 km2
Түрге қатысты басты қауіп – орманды мекендердің жоғалуы, орманды пайдалану және ауыл шаруашылығы жерлеріне айналдыру салдарынан ормандардың кесуі. Сонымен қатар, ол кейде қызыл жабайы тауықтарға қойылған тұзақтарға түсіп қалады. Бұл құстар мен олардың ұяларын жейтін мысықтар, иттің және егеуқұйрықтар сияқты жаңадан әкелінген түрлер де қауіпті. Калайян қалалық кеңесі №84 бұйрық қабылдап, түрді аулауға, сатуға, иеленуге және жинауға тыйым салды. Қазіргі уақытта осы құстың танымал түрі ретінде пайдаланылатын көптеген хабардар ету науқандары жүргізілуде. Калайян муниципалитеті аралдың ішкі бөлігінің 29 км² аумағын қамтитын Калайянның жабайы табиғат қорығын құру туралы қаулы қабылдады. Ұсынылған қорғау шараларына түрдің тіршілік ету ортасы, таралу аймағы және популяциясы туралы талаптарды анықтау үшін қосымша зерттеулер жүргізу кіреді. Қоршаған ортаны бақылау жүйесін құруға көмектесу. Қоғамдық тыңдаулар мен білім беру науқандарын жалғастыру. Табиғатты қорғау іс-шаралары үшін еріктілер желісін құру. Жаңадан құрылған жануарлар қорығын басқару және оның ережелерін орындау бойынша жергілікті билік пен қоғамдық көшбасшылардың біліктілігін арттыру.
The species' main threat is habitat loss with the clearance of forest habitats as a result of logging and agricultural conversion within its range. It is also occasionally caught in snares meant for red junglefowl. It is also threatened by introduced species such as cats, dogs and rats which could prey on these birds and their nests. The Calayan municipal council has passed Municipal Ordinance No. 84, which prohibits the capture, sale, possession and collection of the species. There are currently many awareness campaigns using this rail as a flagship species. The municipality of Calayan has passed an ordinance establishing the Calayan Wildlife Sanctuary which covers 29km2 of the island interior. Conservation actions proposed include more research is needed to clarify the habitat requirements, range size and population size of the species. Promote the establishment of an environmental monitoring system. Conduct further community consultations and education campaigns. Set up a volunteer network for conservation activities. Develop capacity of local officials and community leaders in managing the recently established wildlife sanctuary and in enforcing its rules and regulations.