Кіріспе

АҚШ-тың 25-ші президенті Уильям МакКинлидің кесенесі Огайо штатының Кантон қаласында. МакКинлидің туған жері.

Огайо штатының Кантон қаласындағы МакКинли ұлттық мемориалы – 1897 жылдан 1901 жылы қаза тапқанға дейін АҚШ-тың 25-ші президенті болған Уильям МакКинлидің соңғы тыныс алатын жері. Кантон МакКинли өмірінде маңызды рөл атқарды; ол онда тұрды, адвокат болып жұмыс істеді және саяси науқандарын сол қаладан жүргізді.

Мемориалдық қауымдастық, салымдар

МакКинлидің жерлеу рәсімінен кейін, оның ең жақын кеңесшілерінің бірнешесі, оның ішінде Джордж Б. Кортелю, Уильям Р. Дэй, Кантон қаласынан және Огайо штатының сенаторы Марк Ханна, бұрынғы президенттің мәңгілік бейіті болатын лайықты ескерткіштің орнын талқылау үшін жиналды. Осы жиыннан МакКинли ұлттық ескерткіш қауымдастығы құрылды, ал Теодор Рузвельт президенттің жесірі Ида Сакстон МакКинлидің ұсыныстары бойынша алғашқы қамқорлар кеңесін таңдады. Қауымдастық президент МакКинли жиі барып тұратын жерді таңдады, ол бір кезде американдық соғыстарда қаза болған Старк округының сарбаздары мен теңізшілерін құрметтеу үшін сол жерге ескерткіш орнатуды ұсынған еді. 1901 жылдың 10 қазанында қауымдастық құрылыс жобасына 600 000 доллар көмек жинау туралы үндеу жасады. Огайо губернаторы Джордж Нэш 1902 жылы МакКинлидің туған күнін штаттың мектептері үшін арнайы мереке деп жариялап, бұл іске қолдау көрсетті. Сол күні мектеп оқушылары ескерткіш қорына көптеген қара тиындар салып үлес қосты. 1903 жылдың маусым айында жиналған қаржы 500 000 долларға жетті, содан кейін қауымдастық жоспарланған ескерткіштің дизайны бойынша идеяларын ұсынуға адамдарды шақырды. Көмек шетелдерден де түсті, әсіресе Ұлыбританиядан.

Жобалау, құрылыс

Алпыстан астам жоба ұсынылды, және Нью-Йорк қаласынан Гарольд Ван Бюрен Магонигл конкурстың жеңімпазы болып таңдалды. Магонигл семсердің қиылысқан ұстағы бар семсерді жобалады, оның мазар семсердің, қорғауыштың және ұстағының қиылысында орналасқан. Ұзын су (ұзындығы 575 фут болатын бес қабатты шағылыстыратын бассейн) және негізгі сатылар семсердің тұтқасын құрайтын болды. Бұл жобада шейіттің айқышы мен соғыста бас қолбасшы болған президенттің семсері біріктірілген. Мемориалды салу 1905 жылдың 6 маусымында басталды, сол кезде Магонигл алғашқы қапақты топырақтан алып тастады. 16 қарашада бұрыштық тас бұрынғы бірінші ханым Ида Сакстон Маккинли және басқа да отбасы мүшелерінің қатысуымен ресми салтанатта қаланды. Негізгі баспалдақтың төрт қатарының биіктігі мен еңісіне сәйкес келетін төрт терраса жасау үшін 35 000 куб метрден астам (27 000 м³) топырақ қосылды. Баспалдақтардың ені 15 метр, және олар 24 қадамнан тұратын төрт қатарға бөлінген. Тағы 12 баспалдақпен ескерткішке кіруге болады. Жалпы, жерден ескерткіштің үстіне дейін 108 баспалдақ бар. Ішкі қабырғалар Теннесси мәрмәрінен жасалған. 1901 жылдың 5 қыркүйегінде Нью-Йорк штатының Буффало қаласында президент Маккинлидің соңғы сөзін сөйлегенін бейнелейтін 9 1/2 фут биіктігіндегі қола мүсінді мүсінші Чарльз Генри Нихаус жасады. Бұл мүсін президенттің суретіне негізделген, ол Ақ үйдің фотографы Фрэнсис Б. Джонстон Панамерикандық көрмеде, оның қанына қастандық жасалған күні алдында түсірген.

Салтанатты рәсім

1907 жылы 30 қыркүйекте МакКинли ұлттық мемориалының ашылуы Кантон қаласы тарихындағы ең есте қаларлық оқиғалардың бірі болды. Президент Теодор Рузвельт және басқа да көрнекті тұлғалар Кантон қаласының орталық алаңындағы Публикалық алаңда өткен әсем шеруді бақылады. Салтанатты шарада Жоғарғы сот судьясы Уильям Р. Дей, МакКинли ұлттық мемориалдық қауымдастығының президенті және бұрынғы президент МакКинли кабинетінің мүшесі, мемориалды ашуға әкелген оқиғалар туралы айтты. АҚШ-тың ақыны Джеймс Уиткомб Райли қаза тапқан президенттің құрметіне арнап жазған естелік өлеңін оқыды. Соңында, күндің басты спикері – президент Рузвельт жиналған халыққа сөз сөйлеп, МакКинлидің өмірі мен қызметін бағалады. Ол кезде Кантон қаласының мэрі Артур Ричард Тернбулл және Огайо штатының губернаторы Харрис та қатысты. Президент және бірінші ханымның табыттары жасыл граниттен жасалған екі саркофагтың ішінде жер бетінде сақталған.

Сақтау, қайта арнау

Асылудан кейін Маккинли Ұлттық Ескерткіш Қауымдастығы ескерткішті әкімшілік тұрғысынан басқаруын жалғастырды, бірақ Қауымдастыққа құрылысты және аумақты күтіп ұстау ақыры қиынға соқты. 1943 жылдың 20 қазанында мүлік Огайо штатының археологиялық және тарихи қоғамына берілді, ол қазір Огайо тарихы байланысы деп аталады. 1951 жылы Огайо штаты бұл жердегі ауқымды қайта жаңарту жұмыстарын аяқтады, соның ішінде Лонг Уотерді толтыру да болды. Жұмыс президент Маккинлидің қайтыс болғанына 50 жыл толуына орай аяқталды. 1951 жылдың 16 қыркүйегінде Ескерткішті қайта бағыштау салтанаты өтті. 1973 жылы мүлік Старк округінің тарихи қоғамына берілген кезде Маккинли Ұлттық Ескерткіші жергілікті басқаруға қайтарылды. Бес жылдық қалпына келтіру және аумақты жақсарту жұмыстарынан кейін, 1992 жылдың 29 қыркүйегінде Маккинли Ұлттық Ескерткіші қайта ашылды. Старк округі тарихи қоғамы басқаратын Уильям Маккинли Президенттік кітапханасы мен мұражайы да осы ескерткішке жақын орналасқан.