Джон Бернард Ли: Англиялық актер өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Джон Бернард Ли (10 қаңтар 1908 – 16 қаңтар 1981) – ағылшын актері, ең белгілісі – Джеймс Бондтың алғашқы он бір фильміндегі М рөлімен танылуы. Лидің кино мансабы 1934 жылдан 1979 жылға дейін созылды, бірақ ол алты жасынан бастап сахнада өнер көрсеткен. Ол Лондондағы Корольдік драмалық өнер академиясында білім алған. Ли жүзден астам фильмде, сондай-ақ сахнада және теледрамаларда ойнады. Ол билік өкілдерінің рөлдерімен танымал болды, көбінесе "Үшінші адам", "Көк шам", "Ла-Плата шайқасы" және "Желдің сыңғырлағанын" сияқты фильмдерде әскери тұлғаларды немесе полиция қызметкерлерін сомдады. 1981 жылы 73 жасында асқазан рагынан қайтыс болды.

Ерте өмір

Ли 1908 жылдың 10 қаңтарында Нелли (қызметтік аты Смит) мен Эдмунд Джеймс Лидің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол қазіргі Ирландия Республикасының Корк графтығында немесе Лондонның Оксфорд музыка залында туған. Ли Корольдік драмалық өнер академиясына оқуға түсіп, оқу ақысын төлеу үшін жеміс-жидек тасушы болып жұмыс істеді. Ол «полицейлер, офицерлер немесе шенеуніктер» сияқты сенімді, жауапкершілігі жоғары кейіпкерлерді сомдау арқасында танымал болды.

1950 жылдары Ли сахнада ұзақ уақыт ойнады, «Соррентодағы шағалалар» спектакліндегі Әділетті теңізші Тернер рөлінде көзге түсті. Ли 1954 жылғы «Көк жазық» фильмінде Грегори Пекпен бірге ойнады, онда ол Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Бірмадағы Корольдік әуе күштерінің медициналық офицерінің рөлін ойнады, ал Майкл Пауэлл мен Эмерик Прессбергердің «Рио-де-ла-Плата шайқасы» (1956) соғыс фильмінде капитан Патрик Доув рөлін сомдады. Ол Джон Грегсон, Энтони Куэйл және Питер Финчпен бірге түсті. Джордж Ловеллдің айтуынша, капитан Патрик Доувты «Бернард Ли ойшау ойнады, бірақ ол соғыс кемесінің командирі капитан Лангсдорфпен (Питер Финч) тығыз байланыс орнатады». Фильм 1957 жылы Ұлыбританиядағы ең танымал төртінші фильм болды. Осы кезеңдегі басқа фильмдерге «Испан бағбаны» (1956), «Дюнкерк» (1958), «Бұл жерден әрі» (1959), «Желге үрлеген сыбызғы» (1961) және «L пішіндес бөлме» (1962) кіреді.

Джеймс Бонд сериясы

1962 жылы Ли "The Illustrated Who's Who of the Cinema" журналында оның ең есте қаларлық рөлі ретінде сипатталған, құпия барлау қызметінің (МИ6) басшысы М және «Eon Productions» компаниясының алғашқы «Др. Но» фильміндегі Джеймс Бондтың жоғары тұрған офицері рөлінде ойнады. Көптеген жазушылар Лидің осы кейіпкерді сомдауы түпнұсқа әдеби нұсқасына сай екенін атап өтті; Корк пен Штуц Лидің «Флемингтің кейіпкеріне өте жақын» екенін айтты, ал Рубин бұл кейіпкердің қатал, тиімді, әдесіздікке жол бермейтін билік иесі екенін баяндады. Смит пен Лавингтон Лиді «Флемингтің қатал адмиралының өзінің бейнесі» деп сипаттады. «The Spokesman Review» атты американдық газет Лиді «нағыз жақсы қуырылған сиыр еті мен Йоркшир пудингіне ұқсайтын британдық актер» деп атады. Мюррей Померанс Лиді осы рөлдегі «әкелік актер» деп сипаттайды. Теренс Петтигрю «Британдық кино кейіпкерлері: ұлы есімдер мен есте қаларлық сәттер» атты зерттемесінде Лидің «көкпек, сенімді, ақымақтыққа төзбейтін кейіпкер» екенін, сондай-ақ «жақсы көздері, ерекше мінезі және британдық сабырлылығы» бар екенін айтты. 1967 жылы Ли Коннеридің інісі Нил Коннери, Лоис Максвелл (Мисс Монипенни) және серияның бірнеше бұрынғы актерлері жұлдыздықтағы Джеймс Бонд фильмдерінің пародисы «О.К. Коннериде» ойнады. Осы кезеңде ол «Барон», «Чемодандағы адам» және «Қауіпті адам» сияқты бірнеше ITC телехикаяларында да пайда болды. 1972 жылы ол Теренс Фишердің «Франкенштейн және тозақтан келген монстр» фильмінде Питер Кушинг, Шейн Брайант және Дэвид Проузбен бірге мүсінші Тармут рөлін ойнады; бұл фильм 1974 жылға дейін шығарылмады.

Жеке өмір

1972 жылғы 30 қаңтарда Лидің бірінші әйелі Глэдис Мерреду Кенттегі Оар қаласындағы 17 ғасырлық үйінде өрттен қаза тапты, соның салдарынан Ли де ауруханаға түсті. Актер Джек Уорнердің айтуынша, "Бернард пен Глэдис Кенттің Оар ауылында 17 ғасырлық әдемі коттеджде тұрды, және осы жерде ол 1972 жылдың басында өрттен қайғылы қаза тапты. Бернард пен Глэдис үйдің бірінші қабатында өрт шыққанда жатын бөлмесінде қамалып қалды. Бернард терезеден қашып, Глэдисті құтқару үшін баспалдақ іздеуге жүгірді, бірақ өкінішке орай, сәтті болмады. Бұл ұзақ және бақытты некелерінің қасіретті соңы болды". 1972 жылғы ақпанда Ли екі жас жігіттің тонауына ұшырады. Өрт пен тонаудан кейін Ли ішімдікке салынып, екі жыл бойы жұмыс таба алмады және қарызға батты. Тағдырдың құдайымен, Ли бір пабта Ричард Бертонмен кездесті, ол Лидің қиын жағдайын естіген соң, оның қарыздарын жабу үшін 6000 долларлық чек берді, сонымен қатар, "әркімнің өмірінде қиындықтар болады" деген хат қосты. Бертонның көмегі Лиге депрессиядан шығуға көмектесті. 1975 жылы Ли мен Лоис Максвелл екеуі де әдеттегі Бонд кейіпкерлерінің рөлін қабылдады, бірақ француздық "From Hong Kong with Love" пародисі жақсы қабылданылмады. Өрттен үш жыл өткен соң Ли теледидар режиссерінің ассистенті Урсула МакХейлге үйленді. Лидің хоббилері гольф, балық аулау, кітап оқу, музыка және желкендесу болды. Оның өлімінде әйелі Урсула қасында болды. Ли 1981 жылғы 23 қаңтарда Голдерс Грин крематорийінде кремацияланды. Ли "For Your Eyes Only" фильмінің түсірілімі басталғаннан кейін қайтыс болды, бірақ М рөліндегі сахналарын түсіре алмай қалды. Лиге деген құрметтің белгісі ретінде оны алмастыруға тырыспады, сценарий қайта жазылып, кейіпкер демалыста екендігі айтылды. Ли қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң Теренс Петтигрю оның актерлік жұмысын "қатал, сенімді, әжуан рөлді актер, оның көптеген жұмыстары полиция қызметкерлері, әскерилер, әкелер және тыңшылардың басшыларынан тұрады. Көбінесе, өте сирек жағдайларды қоспағанда, биліктің адал және еңбекқор бейнесін көрсетеді" деп сипаттады. Лидің орнына "М" рөлін Роберт Браун сомдады, ол "Мені жақсы көрген тыңшы" фильмінде Лимен бірге ойнаған еді.

On 30 January 1972, Lee's first wife, Gladys Merredew, died in a fire at their 17th century home in Oare, Kent, which also left Lee hospitalised. According to the actor Jack Warner, "Bernard and Gladys had a lovely 17 century cottage in the Kent village of Oare, and it was there she died tragically in a fire early in 1972. Bernard and Gladys were trapped in their bedroom when the fire started on the ground floor. Bernard escaped through a window and ran to get a ladder in an attempt to rescue Gladys, but unhappily was unsuccessful. It was an awful end to a long and happy marriage." In February 1972, Lee was mugged and robbed by two youths. After the mugging and fire, Lee turned to drink, was unable to find work for two years, and ran into debt. By chance, Lee met Richard Burton in a pub, who, upon hearing of Lee's problems, gave him a cheque for $6,000 to clear his debts, together with a note saying that everyone has a spot of trouble once in a while. Burton's gift assisted Lee in overcoming his depression. In 1975, both Lee and Lois Maxwell accepted roles in their usual Bond characters in the poorly received French James Bond spoof, From Hong Kong with Love. Three years after the fire, Lee married television director's assistant Ursula McHale. Lee's hobbies included golf, fishing, reading, music and sailing. his wife Ursula was present at his death. Lee was cremated at Golders Green Crematorium on Friday, January 23, 1981. Lee died after filming began on For Your Eyes Only, but before he could film his scenes as M. Out of respect for Lee, no replacement was found, and the script was rewritten so that the character was said to be on leave. A year after Lee's death, Terence Pettigrew summarised his acting work as a "Gruff, reliable, no nonsense role character actor, whose many credits include policemen, servicemen, father figures, and spy chiefs. Mostly shows the honest, hard working face of officialdom, with only very occasional lapses." Lee was replaced in the role of M by Robert Brown, who acted with Lee in The Spy Who Loved Me.