Кіріспе

Албания әуе күштері (Албан Республикасы Әуе күштері) – Албания қарулы күштерінің әуе соғысы саласы және Албания қарулы күштерінің бір тармағы.

Ерте тарих

1914 жылы Албания үкіметі әуе күшін құру мақсатында Австриядан үш "Лохнер Даймлер" ұшағын тапсырыс берді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына байланысты тапсырыс жойылды. Албания 1920-1930 жылдары тиісті әуе күшін дамытуға қажетті ресурстарға ие болмады. 1928 жылы Албания Корольдігі құрылғаннан кейін король Зог Корольдік албан әскерінің басшылығымен Корольдік албан әуе корпусын құрды. Корольдік әуе күштері және Албанияның басқа да қарулы күштері Италияның Албанияға басып кіруі салдарынан таратылды.

Социалистік Албания

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Албания әуе күштері 1951 жылғы 24 сәуірде, ел совет ұшақтарымен жабдықталғанда құрылды. Бірінші эскадрилья Яковлев ЯК-9 ұшақтарымен жабдықталды. 1955 жылғы 15 мамырда МиГ-15 ұшағы қызметке алғаш рет енді, одан кейін МиГ-17 ұшағы енгізілді. Кейбір МиГ-15 ұшақтары Солтүстік Корея әуе күштерінде қолданылған советтік жасаудағы ұшақтар болды. МиГ-19 (НАТО коды "Фермер") Албания әуе күштерінің негізгі құрамына айналды. 1959 жылғы қазан айында КСРО-дан 12 МиГ-19ПМ ұшағы жеткізілді, сондай-ақ сол жылы жаңа ұшақтарды игеру үшін ұшқыштар мен мамандар КСРО-ға жіберілді. 1962 жылы Влореде әуе күштері академиясы құрылды. КСРО-мен Албанияның қарым-қатынасы нашарлағаннан кейін Қытайдан Шэньян J 6 ұшақтары (МиГ-19S-тің қытайлық көшірмесі) сатып алынды. 1970 жылдардың басында Албания МиГ-19ПМ истребительдерін 12 одан да жетілдірілген Чэнду J 7A истребительдерімен (советтік МиГ-21 истребительінің қытайлық көшірмесі) алмастырды. Олардың екеуі 1970 жылдардың басында оқиғалар салдарынан жоғалып кетті, ал тағы сегізі 1980 жылдардың басында аккумуляторлардың жетіспеуіне байланысты мәселелерге тап болды. Жалпы алғанда, 1970-ші және 1980-ші жылдардың басында Албания әуе күштерінің құрамында 142 Шэньян J 6C, 12 Чэнду J 7A, МиГ-17 ұшақтарымен жабдықталған эскадрилья, МиГ-15 (БИС және UTI нұсқалары), сондай-ақ 4 советтік Ил-14 көліктік ұшағы болды. Шицзячжуан Y 5 эскадрильясы Тиранада орналастырылды, ал Влоредегі әуе күштері академиясында негізгі ұшқыштарды даярлау үшін Yak 18 ұшақтарының екі эскадрильясы болды. Вертолеттер паркіне 18 Харбин Z 5 (Миль Ми-4-тің қытайлық көшірмесі) вертолеттері кірді, олардың базасы Фарка Тиранада орналасқан, ал Ринаста жеңіл H 5 бомбалаушысының бір прототипі болды. Албания мен Қытай арасындағы қарым-қатынастың нашарлауына байланысты техникалық қызмет көрсету өте қиын болды және Микоян истребительдеріне қатысты қайғылы оқиғалардың саны артты. Албанияның күш-жігеріне және МиГ қозғалтқыштарын жөндеудегі бастапқы табыстарына қарамастан, арнайы реактивтік отынның болмауы билікті жергілікті өндірісті бастауға мәжбүр етті, нәтижесінде сапасы төмен өндіріс болды (алғашқы әрекет 1961 жылы Кучова зауытында арнайы реактивтік отын (керосиннен алынған TSI) өндірілді). Отын реактивтік қозғалтқыштардың қызмет ету мерзімін қысқартты және көптеген қайғылы оқиғалардың басты себебі деп айыпталды. 1955 жылдан 2005 жылға дейін 35 албан ұшқышы қаза тапты, негізінен МиГ ұшақтарының техникалық ақауларынан.