Кіріспе

Гидратталған алюминий фосфаты

Варицит – гидратталған алюминий фосфаты минералы (AlPO₄*2H₂O). Бұл салыстырмалы түрде сирек кездесетін фосфат минералы. Оны кейде түркізбен шатастырады, бірақ варицит көбінесе жасыл түсті болады. Жасыл түс үш валентті хромның шамалы мөлшерде болуынан туындайды. Ол түйіндерде, қуыстарды толтыруда және қабықтарда ұсақ түйірлі массалар түрінде кездеседі. Варицитте көбінесе кальций-алюминий фосфаты минералы – крандаллиттің ақ тамырлары болады. Ол алғаш рет 1837 жылы сипатталған және Германиядағы Вогтланд аймағының тарихи атауы – Вариссияның құрметіне аталған. Бір кезде варицит уталит деп аталған. Кейде түркіз немесе варицит болуы мүмкін материалдар «варикуаз» деп сатылады. Варицитте кездесетін әртүрлі түстерге деген қызығушылық оны соңғы жылдары танымал әшекей тасқа айналдырды. Невада штатындағы варицит матрицасында қара торлы өрнектер болады және көбінесе жасыл түркізбен шатастырылады. Невададан соңғы онжылдықтарда алынған варициттің көп бөлігі Ландер және Эсмеральда округтерінде, әсіресе Канделярия төбелерінде орналасқан кендерден шығарылған. АҚШ-тағы Лусин, Сноувилл және Фэрфилд ерекше орындар болып табылады. Соңғы кезде Вайоминг штатында да табылған. Ол сонымен қатар Германияда, Австралияда, Польшада, Испанияда, Италияда (Сардиния) және Бразилияда кездеседі.

Зергерлік бұйымдар

Варисит Еуропада неолит дәуірінен бері жеке әшекейлер жасауға, әсіресе моншақтарға қолданылып келген. Оның қолданылуы қола дәуірінде және рим дәуірінде де жалғасты, бірақ 19 ғасырда ғана Еуропада қолданылған барлық варисцит Испаниядағы үш кен орнынан – Гава (Барселона), Палазуэло-де-лас-Куевас (Замора) және Энцинасола (Уэльва) қалаларынан алынғаны анықталды. Варисит кейде жартылай бағалы тас ретінде қолданылады және әдемі әрі терең жасыл түсінің арқасында мүсіндеу және сәндік мақсаттарда танымал. Ол көбінесе түркіздің орнына күміспен жұмыс істеуде қолданылады. Варисит түркізден сирек және аз таралған, бірақ түркіздей кеңінен қол жетімді емес және көпшілікке онша таныс болмағандықтан, шикі варисит әдетте түркізден арзан болады.