Кіріспе

Орта ғасырларда қолданылған аббревиатуралардың мысалдары:

А

ā—annus немесе aut. á—aut. Ắ—Antiphona. a'—antiphona немесе autem. a.—annus. A.—Accursius немесе Albericus. A:—Amen. ab.—Abbas. abbāssa—Abbatissa. abd.—Abdiæ. ābl'a—ambula. abl'o—ablatio. ābl'o—ambulatio. abl'om—ablationem. abłtm—ablativum. abłto—ablativo. abñia—absentia. absol'em—absolutionem. abst°—abstractio. absʒ—absque. A·B·T·—Annua Bima Trima. ābul'oʒ—ambulationem. a. C.—anno Christi немесе ante Christum. acciˢ—accidens. acci~—accipitur. accⁿal'r—accidentaliter. Accu—(De) Accusationibus. Accur.—Accursius. a'cls—æcclesia немесе ecclesia. a. C. n.—ante Christum natum. ac°—actio. act'.—Actus (Apostolorum). actā—activa. actˡ'ʳ—actualiter. A. D.—Anno Domini. ađ—aliud. addʒ—adderet. adħ—adhuc. A. D. I. or A. D. J.—Anno Dominicæ Incarnationis. AD·N·—adiutor numerorum. adń—ad nomen. adnˡ'ʒ—adnihilet. ad°—(ex) adverso немесе aliquod. adq—adque, atque. a·d·r·—anno dominicæ resurrectionis. adˢ—adversus. adʒ—adest. ad=t—adesset. A·E·C·E·U—At ego contra eam vindico. AF—affectus. AF·—ad finem. A·F·—ante factum немесе actum fide. A·F·F·—Annum faustum felicem. aff°—affirmatio. agð—agendum. agẽ—agere. agg.—Aggei (Prophetia). āgl'—angelis. āgl's—angelus. AG·MAG·D—Agens Magistratum dixit. AḠN·—Agnus. agʳ—agitur. āḡsti—Augusti. AG·V—Agens vices. aīał—animalis. aīe—animæ. a'is—aliis. al.—Albertus, Albericus, alibi. al' or aˡ—animal. ała—alia. Alb.—Albericus немесе Albertus (Papiensis). ald'—aliud. Ald.—Aldricus. al'e—animale. al'ia—animalia. all or allā—alleluia. All—Allegata. ałł—alliis (aliis). Ałł.—Allegoria. ałn—aliquando. Al. pa.—Albertus papiensis. alŕ—aliter. ałs—alias немесе aliis. alủiˢ—alumnis. Aλ—Talentum. A. M.—Ave Maria. āmīcl'o—amminiculo. amí9—amicum. āmoʳ—amovetur. AÑ—anni. aⁿ—ante. anatħa—anathema. A. N. D.—Anno Nativitatis Domini. anđ—Andegavensis. anđca—antedicta. Ang.—Angelus (de Perusio). angł or anˡ'—angelis. annłis—annualis. annłr—annualiter. ANN·P—Annonæ Præfectus. an. o.—ante omnia. Ant. de. But.—Antonius de Butrio. anułł—a nulla (ora). Ańʒ—Anzianis. ãor—maior. a°s—alios. a°t—aliquot. Ap.—(De) appellationibus. apd'—apud. apłi—Apostoli. apłs—apostolus. A·P·M·—annorum plus minus. ap. ob. re.—appellationis obstaculo remoto. Aposta.—(De) Apostatis. apostłs—apostolus. appeˡ'—appetibilis. appell. rē.—appellatione remota. appłłois—appellationis. A·P·PO—apud præfectum prætorio. appōm—appositionem. appʳ—appellatur немесе appretiator. aprł—aprilis. aps—apostolus. A·P·T·—ad potestatem tuam. AQI·S·—Aquilana Stipulatio. Ar.—Ardizione (Jacopo di) немесе argumentum. aʳ—aliter немесе maior. a'r—a meridie. Arbí.—(De) Arbitris. Arch.—Archidiaconus. archð—archidiaconus. arcħi—archiepiscopi. Arch·M·—Archiepiscopatus Mediolani. arcħo немесе arcħopo—archiepiscopo. Arg.—Argumentum. āres—maiores. arłos—articulos. ar°—arbitrio, argumento, arguo, articulo. arʳ—argumentatur. arta°—arctatio. artiˡ'—articulis. artˣ—artifex. aˢ—alias немесе antecedens. A·S·L·F·—a sua lege fecit. assig°—assignatio. assiłatur—assimilatur. assʒʳ—assentitur. At. C.—Ante Christum. atⁿ немесе attⁿ—attamen. atq· немесе atʒ немесе at7—atque. Au.—Aurum. AU·—Augustus. aú—autem. aủ—aut. a·u·c·—anno Urbis conditæ. auð—audiat немесе audituris. au. de ca.—auri de camera (ducali). auðʳ—auditur. auētʳe—aventuræ. aūg—augusti немесе augusto. Auḡni—Augustini. au°ʳ—auctor. A·U·PɔS·—agens vicem Proconsulis. authâs—authoritas. authen.—authentica немесе authenticorum. avūclī—avunculi. awncłs—avunculus.

Б

Б—8. b.— автобус. Б.—Беатус, Бернард, Болгарус. b: немесе B:— автобус. b;— автобус немесе ставка. ·b'·—Бернард. bʒ— автобус немесе ставка. b7— автобус. babł—Вавилон. Bal. немесе Bald.—Бальдус. bałł.—балливилер немесе баллив. Band.—Бандинус. bar.—Барух. Bartħs—Бартоломей. B·C·—мүліктің сақшысы. BCA·—мерзімі өткен мүлік. BĒO—мүлікті сатып алу. b. f.—адалдық. B·F·C·—жақсы ниетпен шарт. BFD—пайда берді. BFO—пайдамен. B·G·—жақсы жағдай. B·H·—мұрагерлік мүлік. bib'r—ішіледі. bīfiʳ—батылдыққа жеткізу. błas—бладус немесе блавис. błłi—соғыс. bll'm—соғыс. bḿ—жақсы естелікпен. B·M·—Жақсы әдеттер немесе Ана мүлігі. B. M.—Киелі Мария, Киелі Ана, Еңбегі сіңген. B·MN—жақсы сыйлықтар. bnđ.—батысқандар. bõ—жақсы. BŌF—жақсы бақыт немесе жақсы іс. bo. me.—жақсы естелікпен. Borcħ—Борхард. borð—шекаралық. bōs—батыс немесе жақсы. BP—мүліктің иеленуі. B. P.—Киелі Әке, Киелі Павел, Киелі Петр. BR—мүліктер. BR.—құжат. bʳ—қысқасы. bŕaui—қысқарту. bs— автобус. b's—батыс. B·U·—бос мүлік. Bul. немесе Bulg.—Болгарус. But.—Бутриус. B. V.—Киелі Мария, Сіздің батаңыз, жақсы болыңыз, жақсы болыңыз. bz— ставка.

С

К—Антисигма. C.—Капут, Целестин, центум, Кодекс, Комес, Конгий. c.—канонис, капитулус, центесимо, цивис, конфессор, конверсус. ĉ.—конфессор или конверсус. Ca.—капут. cal'—калорис. cała—калида или картула. cal'aʒ—калидам. cal'e—калидэ. całē—калидитатем. Call.—Каллигарий. całs—калидус. canłí—канониали. cānʳ—каузантур. cant.—кантикум. ca°—капитуло. capð—капуд (капут). capełł—капелланис. capel. mo.—(Де) капеллис монахорум. capełs—капелланус. CAPL—Капитула. capłło—капеллано. capl'm—капитулум. capˢ—капитулус. caŕ—карука. Card.—Кардиналис. cardił—кардиналис. cãre—кураре. carîa—кармина. carl.—карленус. carł—картула. cãsal'—каузалис. cast°—кастро. c'at—креат. cāu—казу. cauˡ'—каузалис. caůnno—Кавронно. Caz. или Caza.—Казавиллянус. C·C·—калумниэ кауза. CC.—Кариссимус (также мн.ч. Кариссими), Кларисссимус, Циркум. čč—контра. c'ca—цирка. C·C·E·—кауза конвента эст. ɔcʳrit—конкуррит. ɔceʳ—концедитур. ɔcło—конклюзио. CC. PP.—Кларисссими Пуэри. ɔd'e—концедере. ɔdêpnʒ—кондемпнет. ɔd°—кондицио. ɔē—коммуне. ceł—целебравит. Censi.—(Де) Ценсибус. cetʳo—цетеро. ɔfcoʒ—конфекционем. ɔfō—конфессио. ɔfˢ—конфессорис. CH·—Христус. cħ.—хорус. cħar—чартам. cħr—Харинтиэ. C. I.—Кодекс Юстиниани. Cí.—Цивем или Цивис. CIII—8 или VIII. Cip.—Циприанус. circło—циркуло. cir9l'o—циркумлокуцио. cỉs—цетерис. cister.—цистерциенсис. cit.—цитацио. ciúe—цивитате. ɔiug—кониугис. ciuil'r—цивилитер. ćiux—кониукс. cl.—кларисссимус или клерикус. Cla.—Клараски (Хераско). cła—Клавенна. clasła—клаузула. cłci—клерики. cłcs—клерикус. Cle.—Клементинэ или Клементинис. Cle. pe.—(Де) Клерицис перегринис. Cle. pug.īdu.—(Де) Клерицис пугнантибус ин дуелло. Cler. vena.—(Де) Клерико венаторе. CL·F·—Классис форенсис. cłicis—клерицис. çlḿ—целум. cłr—клерикус. cl. u·—Кларисссимус вир. cl·uu·—клариссиморум вирум. CL. V—Кларисссимус вир. ₵M·—Кауза мортис или Чивитатис Медиолани. C·M·F·—Клариссимэ мемориэ фэмина. C. mo—центесимо. ɔm°—коммодо. C·N·EE·C·C·—кредимус нон эссе кауза конвента. cnł—концилио. cnło—концилио. ɔ°—коммуникацио или конклюзио. Co. или Colun—Колумбус. Cod. Theod.—Кодекс Феодосианус. cōfoēs—конфессионес. Cog. le.—(Де) когнационэ легали. cogn—когномина. Cog. spi.—(Де) когнационэ спиритуали. coḡtis—консангуинитатис. cohāo—кохабитацио. ₵oħas—Кохеренциас. coħiis—кохеренциис. coħt—кохэрет. cõiˢ—коммунис. col'—колорис. Col.—Колоссенсес (эпистола ад). coła—колера или копула. coll'ʳ—коллигитур. Collu. dete.—(Де) коллузионе детегенда. cołłʒ—колляциием. col'ʳ—колитур. Com.—Комитатус или Комитибус. Commo.—(Де) Коммодато. comʳ—коммунитер. con.—конкордат, конфессор, консекрационе. conđni—кондиционии. conf.—конфинанс. Confes.—(Де) Конфессис. Confir. uti.—(Де) Конфирмационе утили. Confʃ—конфессорис. ₵ons.—Консекрационе или Консулярис. ₵onst.—Константинополь. consunt~—консервантур. Con. t. t. r.—консультационис туэ талитер респондемус. co°ʳ—комментатор. ₵or.—Коринфиос. corði—корригенди. corl—корнелиенсис. corr°e—коррупционе. c'ot'—церотум. C·P·—Кларисссиме Пуэр. ɔpaⁿˢ—компатиенс. ćpł—комплеви. ɔpl'atʳ—копулатур. cporís—корпорис. ɔqʳ—конкуиритур. CQSF·—Кумке сускэпта фуиссет. cʳ или c~—кур. cʳandi—куранди. cʳant—курант. cʳo—куро. ćs—куи супра. c'sc'—кресцит. c'sc'e—крескере. C·S·Fl—кум суис филиис. ɔstitd'—конституендум. c. t.—целситудо туа или цертум темпус. Cu.—Купрум. cū—кум. ćũsi—конверси. C. V.—Целситудинис Вестрэ. Cy—Цинус или Киприанус. Cyp—Киприанус. Cẏst—Цистерциенсис. c'ʒ—куике. ć9—циркум. c9lʒ—куислибет.

D

d—2. d.—ерекшелік. Д.—Deus, Dixit, Dominicus, Dominus, Dux. (көпше түрі: DD) d'—dominicæ. đ'—dominus. đ.—denarii, dies, dimida, dimidium. ð—de. dab'—dabis. dam;—damus. Dama.—Damasus. dāp°i—dampnationi. dap.7. dīs.—dampni et dispendii. d'bʒ—debet. db7—debet. đca—dicta. ðcf—de confinio. d'co—dicto. D·C·S·—de consiliis sententia. dd немесе d'd'—dicendum. dđ—danda немесе dedit. đđ—David, dedi, dedit. đđa—dicenda немесе docenda. D·D·E·—dare damnas esto. d'dē—dedere. dði—dictandi. đði—dicendi. ddīs—dicendis. dđit· немесе đđrít—dederit. dd'o—dicendo. d'd'rūt—dederunt. debʒ—debet. decl'ioe—declinatione. decl'om—declarationem. dee—deest. defđ—defendit. delic. pu.—(De) delictis puerorum. dep.—depuratus. dep°—deputatio. depōi—depositioni. depʒ—dependet. DEQ·AG·H·D—de quo agitur hodierna die. dēt—debet. ðet—daret. deuol.—devolutum. DFP—dare facere præstare. DFQ·—domi forisque. dī—Dei. diacõ—diaconus. dĩd' немесе ðīð—deinde. dīða—dividenda. dīdat—dividat. d'idi—dividi. dīd°—dimidio. dīdʳ—dividitur. d'ie—divinæ. ðie—dictæ. diffō—diffinitio (definitio). DIḠ·M·—dignus memoriæ. d'iˡ'—divisibilis. dił—dilectis. Díla.—(De) Dilationibus. diłci—dilecti. diłcois—dilectionis. diłc9—dilectus. diło—dilectio. dil'oi—dilationi. ðim—dimidiam немесе dimidium. dimið—dimidium. dīs—dispendii, dispendio, divisim. discpłs—discipulus. dispłi—discipuli. dist°—distincto. distʳ—distinguitur. dis. ue.—discretioni vestræ. dĩtʳ—duriter. diuiˡ'—divisibilis. diũo—divorcio. dixt—dixit. D·JHS·—Dominus Jesus. D·L·—do lego. đł—dilectissimi. dl'ce—dulce. DLM—dolus malus. DM·—demum. d'm°—dummodo. D·M·V·—Devotæ Memoriæ Vir. D. N.—Dominus noster. dń—domino nostro. dña—domina. dñd'—dicendum. D·N·E·—dubium non est. dñi—domini. đnicę—dominicæ. dńm—dominum. DNN—Domini. dńo—Domino. DNP—dubitari non potest. D. N. PP.—Dominus noster Papa. DNQ—Dominusque. DÑS—Dominus. dñti—dicenti. D·O·—Deo Optimo немесе Deus Omnipotens. dõ—Deo. d'o—domini. docʒ—docet. D. O. M.—Deo Optimo Maximo. dóm—domini. doḿs—dominus. DŌN—Dominum. d°nes—dictiones. đonū—dominum. do°—dominio. d°o—domino. dot.—dotatione. DP·—de periculo. D·P·—de pecunia немесе dimidia pars. D·P·F·—denuntiandi potestatem fecit. d. pp.—denariorum papiensium. dŕ немесе dʳ—dicitur. ḑŕ—dicitur. DRP—de re publica. dś—Deus. D·S·A·—diversæ scholæ auctores. DT—dotis tempore. ðt—debet. dubō—dubitatio. dubʳ—dubitatur. duc°—ducentesimo. duc. pp.—ducatus papiensis. du°—dubio. dū°—dummodo. d'ut'.—deuteronomii (liber). D. V.—Deus vult (Құдай қаласа). dvucto—ducentesimo. dˣ—duplex. dxt—dixit.

Е

·e·—шіркеулік немесе басқа. E—бес облы. Ē немесе ē—әрине немесе басқа. easd'—сол. e'at—болған. ebd'—апта. ęccła—шіркеу. eccłiis—шіркеулер. eɔ°—керісінше. eđđ'—тамақтандыру. EDĒ—сол. ẽẽt—болар еді. EG·—жасады немесе содан соң. egðr—шығу. eg°—ауру. eg°tus—аурушаң. egłij—жаңалықтың. egłm—жаңалық. eg'onẻ—тамақтандыру. eg°ni—ауруға. eiʒ—әрине. Eĵ—содан соң. eł'ari—бастауыш. el'ea—садақа. el'i—элемент. el'ium—дәрі. ell'us—аққуқұм. el'm—элемент. el'osinā—садақа. el'tis—элементтер. el'ʒ—элемент. empl'o—жам. eoð—сол. epal'—епископтық. epħ.—Ефестіктер (Пауылдың хаты). ēpi°—аспан. epis—епископ. ep'is—бауыр. episc—епископқа. ẻpl'm—жам. epsco—епископқа. E·R·A·—сол мәселе. erpf—Эрпфордия (Эрффордия). ET·NC—қазір де. ẽto—теңдеу. EUG—Жаңалықтың. ęugłia—жаңалықтар. eugłtę—жаңалықшы. euict.—қуу немесе шығару. euiⁿˢ—дәлелді. ewła—жаңалықшы. ewn°—жаңалық. EX·C·—әдет бойынша. excantʳ—ақталады. expll'r—қуылады. expl'oi—қууға. exūt—кететін. ezecħ—Езекиелдің. e&—болар еді. e9°—керісінше.

F

Ф—Фундамент немесе оболикватор. F.—Филиус немесе фратер (көпше түрі: FF.). ·F·—Фридерикус. facʳ немесе faʳ—жеңілдету. fall'e немесе fll'e—алдану. F·C·—сенім үшін. F·C·L·—алдау себебімен жасырылған. FD—кепіл. F·E·—оның ұлы. feł.—сәтті. ff—шекаралар. fí немесе fi'—болу. fiāʳ—соңымен. fideʳ—адалдықпен. figʳe—бейнелер. fiˡ'—соңғы. fin'i—аяқтау. fi°—ұлына. FION·—кепілдік міндеттемесі. fł—сәтті. fl'a—жалған немесе флегма. fl'ais—жалын. fl'e—өт. fl'icis—флегматикалық. fll'a—алдау. fllis—сауатсыздықтар. fllor—сауатсыздықтар. fl's—жалған немесе қызметші. flủs—жалған. fl'ʒ—жалған. F·M·—тағдырдың міндеті немесе бұйрық берді. FM·—форма. f'm'to—қышқыл. FO·—күшті немесе күштілер. fr—бауырлас. fr.—фрагмент. FR᾿—франктар. FRA—франктар. f'râ—суық. frēm—бауырласы. frī—бауырласына, бидайға, болашаққа. f'ria—мереке. frīdaʒ—суық. frīm—суық. frūel'—кіші бауырлас. FS·E· немесе F·S·E·—болды немесе осылай болды. FŪT—болсын. f·9—мойындады.

G

G—6 немесе VI. Г.—Гварнериус. Ḡ—грация немесе гаудиум. g' немесе g~—игітур. Gałłte—Галларат. gãst—гастальдус. G·B·—Gens bona. gcc—қия. G·D·—gens dolosa. GD·—гаудиум. G. deCa.—Гильгельмус де Кабриано. geň—тудырды. ge9—тегі. G·F·—германдық бауыр. G'ħ—Герхард. GI—7 немесе VII. GL—gloria немесе gloriosissimi. gła—gloria. głam—gloriam. GLD·—gloria decus. GL·F·—Gloriosa fœmina. gl'ifi°—glorificatio. głose—gloriosæ. G·M·—gens mala. GN·—тегі. gn'is—generis. gñosa—generosa. gñtil'—gentilis. gn'ʒ—generet. g°.—ерго. g°ssos—grossos. GRV—Gravitas vestra. G·S—Gloriosa sedes. ḡts—гентер. Guar.—Гварнериус. guiðr—guiderdonum. ḡuiʳ—graviter. GUU—Gravitas vestra. GV—Gravitas vestra. Gz.—Гизардинус.

H

h—автор. H—Хюголинус. h’—осы. H’—Генрих. h,—осы. h.—ешнәрсе. ħ—осы, мына, сонда. ḣ—мына немесе сонда. Ħ—сағат. hab'e—иелену. hab'&—иеленер еді. haīts—тұру орны. ħ'ant—иеленсін. hāt—иеленсін. H·B·—жақсы сағат немесе мұрагер. h'bipoł—Гербипольдік. h῾c—мына жерге. H. D.—осы күні немесе бүгінгі күн. h·d·—осы күндері немесе бөлінген мұра. ħđ—осы күні, мұрагер, мұрагерлер. hđs—мұрагерлерге. ħeđs—мұрагерлер. hēs—бізде бар. h'es—иеленуші. h·f·—құрметті әйел, ардақты әйел, мұнда негіз салды. ħħbus—мұрагерлерге. hh. ff.—құрметті әйелдерге. h·i·—мұрагерлік құқық бойынша немесе тағайындалған мұрагер. h'i—осы. hīc—мынадан. h'il'—қабілетті. hīnú—әндер. ħirł немесе hirłm—Иерусалим. h'ita—иеленген. hł—Людовик. H·L·A·C·—Осы заң бойынша консулға. H·L·N·—құрметті орында туған. H·L·N·R·—Осы заң бойынша ешнәрсе сұралмайды. hluđ—Людовик. ħmił—күнәһар. H·M·U·—құрметті есте қалған адам. ħndat—мол. hn's—иеленуші. hñtʳ—иеленеді. hō—адам. hö—сағат. hōmij—салық. h°ⁿ—осы ат. H·P·—мұраны иелену, адал адам, адал бала, ең жаман сағат. Hr.—Генрих. HRC·—құрметті есте сақтау. ħrd's—мұрагерлер. ħs—иеленесің. h's—мұрагер. h't—иеленеді. H·U·—осы сөздермен немесе адал өмір. hu'í—ылғалды. humłr—көркемдікпен. ħūnt—иеленеді. hús—мұрагерлерге. hỷno—гимн. h9i—осы сияқты.

Мен

·i· немесе í.—id est. ī—insititutus. i'—in. I'—item. ia.—Iacobi (Epistula). ián—Ianuarii. I·B·—in brevi. I. C. немесе I. X.—Jesus Christus. i·c·—iuris consultus немесе intra circulum. īca. ie.—in capite ieiunii. I·C·E·—iure cautum est. I·C·E·U·—iusta causa esse videtur. īcl'om—inclinationem. id'—idem. id.—idem, idibus, idus. îd'—inde. iđ—idem, idest, idus. īđe—indictione. id'e—idem. īd'id°—individuo. īd'iˡ'—indivisibilis. I. D. N.—In Dei nomine. idñe—iurisdictione. I·D·P·—iuri dicundo præest. IE—Iudex esto. IE'—Ierusalem. IĒR—Jeronymus. íf—inlustris fœmina. ĩfcōm—infectionem. īfiˡ'—infidelis. īfl'o—inflammatio. i·f°·—in foro. I·F·CS·A·—in foro Cæsaris Augusti. îf'mi—infirmi. IG—ius gentium. ig°rat—ignorat. īh'e'—inhærere. iherłm—iherusalem. īhīcō—inhibicio. iħł—Israhel. iħs—Iesus. ih'u—Iesu. I·I·—in iure. I·I·C·—in iure cessit. îicio—inicio. iiijs—quatuor semis (4 ½). IIIO—tertio. IIIX—13. II°—duo. I·I·R·—in integrum restitutio. ĪJ—2000. I·L·—intra limitem немесе ius liberorum. I·L·D·—in loco divino. iłł—illis. ill'imis—illegitimis. illuīa—illumina. I·L·P·—in loco publico. i·l°·r·—in loco religioso. i·l°·s·—in loco sacro. IM'—Imperator. ·íḿ·—in mense. Iḿp. C. etd. ss.—Imperatore, Consule et die suprascriptis. inđ—Indictione. indī°—individuo. inđn—Indictione. ind'ra—indifferentia. infl'o—inflammatio. Inħlp—inlustris Patricii vel Præfecti vel Præfecturæ. in·in·—in integrum. ĩnocñe—innocentiæ. inpña—inpœnitentia. intl'ˡ'—intellectualis. int'pol'o—interpolatio. inʒ—inest. io·—Ioannis (Evangelium). I°—uno. IØ—10. IØI—101. Ioħ—Iohanne. i°°—illo modo. I'oʒ—ideoque. I·P·—in platea, in provincia, in publico. IP—ius prætorium. ip'—ipsius. ĩpl'oe—impulsione. īp9ˡ—impossibilis. i·q·—ius Quiritum. irl'm—Ierusalem. I·S·—iudicatum solvi vel iudicium solvit. i·sł·—Israel. istd'—istud. istis—iamscriptis. istō—infrascripto. īst'o—institutio. I·T·—intra tempus. I·T·C·—infra tempus constitutum. îtēcoēʒ—intencionem. ītll'ia—intelligentia. ītll'r—intelligitur. ītll'x—intellexit. iū—iure. iudō—iudicio. iud·p·—iudicium potest. iuʳata—iurata. ·ī·xl—1040. i÷—id est. ī÷—inest.

Ж

j—1. J немесе ·J·—2, Якобус, яғни Иесус. Жа де ра—Якобус де Раванис. Же.—Жеремия. Же’о9—Жероним. Jhū—Иесус. Jo. f.—Жоннес Фавентиус. Joħe немесе J°h'e—Жоханн. Joħs—Жоханнес. JØ—10. Jurd°—Юрисдикция.

К

К—Қалюния, Капитул, Капитул, Капут. К. немесе Ка. немесе Kar.—Каролус (де Токко). ·К·—Капитуло. КА’—Каролус. К·Б·—қаритас бона. kāl—календас. kałđrm—календарум. kałn—календас. kārtła—картула. kk—қалюмния каузасы. KK.—Кариссимус (немесе mi). kld·—календас. Klrū—Календарум. kłs—календас немесе Каролус. KO—гемина. KR·—қаритас. Kŕ—календарум. KR·P·—қаритас пура. KRT—қаритас туа. Ky—Киатус.

L

l·—мақтауға лайықты. l;—рұхсат. ł—лаик, лаика, рұхсат немесе vel. L'—Людовик. Ł—Оқу. La.—Ланфранк (де Крема) немесе Лаврентий. Lắ—мақтау. Laf. немесе Lan.—Ланфранк (де Крема). Łatḡ—Ландграф. lb·—бос. l·b·p·—жақсы иеленген жер. l·c·—бостандық үшін. ld·—мақтауға лайық. l·dd·—қасиетті жер. lg·—тапсырды немесе заң. LIA—елу бірінші. l'ima—заңды. li°—кітап. liū—ливиялық. ll·—мақтауға лайық жерлер. L·M·D·—өлгендерге арналған жер. L·M·P·—жаман иеленген жер. ł'o—сөз. łoc—орналасу. Lot.—Лоттар. lo°—жерде. l·pl·—қоғамдық жер. l'r—оқылады. lu.—Лука (Евангелие)
lʒ—рұхсат.

М

M—Mulier. ḿ—manus немесе mense. ḿ.—milliaria. MAGD—Magistratus dixit. mala.—Malachiæ (Prophetia). Matħs—Matthæus. maʒ—manet. M·C·U·—manu conservatum vocavit. M·D—manu divina. M·D·O·—mihi dare oportet. m'e—mere. med'—medicus, medietas, medietatis. međte—medietate. mełł—melliorandum. m'emʳ—meremur. m'eʳ—meretur. MF·—manifestum. MF·F·—manifestum fecit. mgʳ—magister. mħ—mihi. m'i—miseri. mīaʒ—misericordiam. Mich'is—Michaelis. m'íís—matrimoniis. mił—miles. Miłł немесе Miłło немесе Miłłs немесе Mil°—Millesimo. m'io—matrimonio. mł—mille немесе milliaria. ml'a—multa. ml'cʒ—mulcet. młe—male. ml'iciˢ—melancholicis. ml'r немесе młr—mulier. ml't'—multum. ml'ta—multa. MM.—Magistri, Martyres, Matrimonium, Meritissimus. mo—modii. ḿo—monacus. mođ—modis. mod'—modia. moða—Modœcia. moˡ'—mobilis. molð—molendinum. monũ—monasterium. moʳ—movetur. ḿorú—modorum. mōt—monte. m°ū—modum. moʒ—movet. M. Pas.—M. Pascipoverus. M·P·D·—maiorem partem diei. m'r—meridie. Mʳ—Magister. mʳ—mater, materialiter, multipliciter. m'ríce'—matricem. mŕs—martyris. ms немесе ḿs—mense немесе meus. mˢ—mandamus, melius, mensis. mscđa—misericordia.

N

Ннім, білмейтін, біздікі, Новелла, нөмір. N. немесе ·n·—нім. N·—Хабар. N'—Николай. ñ—біздікі. Ñ—Аты. N'—жоқ. narr'o—баян. narrʳ—баяндалған. nās—біздің. Natł—Туған күн. naucłs—кемеші. naʒ—себебі. nãʒ—табиғат. nāʒ—әрі. NB—бізге. N·C—әрине емес. nc—қазір. ne—атынан. ned'—тіпті емес. neḡ.ḡ.—іс-әрекеттерді басқару. NḠA—істер. nĩ—біздікі. nicħ—ешнәрсе. niħ—ешнәрсе. NĪS—Біздің. nl—рұхсат етілмейді, анық емес, алыс емес. nłła—ешқандай. nll'i—ешкімге. nllo°—ешқандай жолмен. nłłs—ешқандай. nˡ°—ешнәрсе. n'm—сан. nn—аты. nⁿ—аты немесе жоқ. nõ—аты. NO'—Төре. n°—біздікі, ешқандай, сан. nōi—атына. nol't—қаламайды. noḿ—атынан. no°ʳ—көбірек ақсүйек. NŌP7—қажет емес. NŌRI—біздікі. NŌS—біздікі. Notās—Нотариус. N·P·—ақсүйек балаға, анық емес, мүмкін емес. n'quā—ешқашан. nʳale—табиғи. nʳe—табиғатқа. nʳm—сан. nro—біздікі. nʳs—сан. N·S·E·—әлде олай емес. N·U·—бос емес немесе жарамсыз. ńú—біздің адамға. nuī—сандар. nułł—(а) ешқандай сөз. nũr—сан. nuʳʒ—сан. NΓ—жарты унция.

О

Онон. Опортет немесе оппортют. 0. Ұйқысыздық. О·А·Q· – барлығына. об'е – кедергі келтіреді. об'и – объектілер. обли'ож – құрбандық. О·БН – барлық жақсылықтар. об'о – объект. обс – кедергі тудырады. О·С – кеңес отырысы. оккл'та – жасырын. окл'и – көздер. од' – иіс. одǐˡ' – жағымсыз иісті. О·ДМ – сыйлық, қызмет. одо'ʒ – иіс. О·ЕР – осы себепті. о'es – барлығы. offō – міндет. О. Ф. М. – Францискан ордені. OI – 10. ōim° – әрқашан. оł – май. ol'm – май. О·MQ – Ең жақсы және ең үлкен. оḿс – барлығы. ØØ – 100. oō – толығымен. О. P. немесе S. O. P. – Доминикан ордені, қасиетті Доминикан ордені. opil'o – жинау. opʒ – керек. oʳ немесе o~ – айтылады немесе көрсетіледі. orð. – реттеледі. ordi° – реттеу. orⁿ° – орган. ós немесе oˢ – барлығы. O. S. B. – Әйгілі Бенедикт ордені. Ot. – Отто (Папиенский). O·U· – Ең жақсы адам немесе Ең жақсы адамға. o·u·d – барлық жақсылыққа берілген. oʒtuit – керек болды.

P

p—pupilla. p'—post. P·A—Perpetuus Augustus. pāc—Paciliano. paˡ'—passibilis. pałł. or pałłio or pałło—pallatio. pal. sco—palatinus scholaris. Pałt—Palatinus. pa°—passio. Pas.—Pascipoverus. pat°no—patrocinio. pbʒ—probus. p·c·—patres conscripti. pc—post consulatum. pč—Principatus. P·D·E·—Possessio data est. pẽa—pœna. pēn—pensione. pês—penes. Pħ—Philippus. pħa—philosophia. pħe—philosophiæ. ph's—Philippus or philosophus. piḡ—pignori. piss.—piissimo. pl—placuit. pl'a—plura. płac—placuerit. pl'es—plures. pl'ibʒ—pluribus. pl'ie—plurimæ. pl'im—plurimum. pl'mo or pl'o—pulmo. pl'mʒ or pl'mqʒ—plerumque. pl'ra or płra—plaustra or plura. plt—placitum. pl'timi—penultimi. pl'ủi—pulveri. plʒ—placet. ṕ. m—propria manu. pnãm—pœnitentiam. pnīe—pœnitentiæ. pōitīe—positive. põr—portinarii. por°—portio. p. os. b.—(post) pedum oscula beatorum. postr.—postridie. post~—possunt. pot; or pot'—potest. pōt—potestas or potuit. pp—perpetuus or perpetuum. PP.—Papa, Patres, Piissimus. ṕṕ—pater patriae. ppaug—Perpetuus Augustus. ṕṕd—praesens praesentibus dixi. ppl—perpetualis. ppl'o—populo. ppł'ris—popularis. P·P·N·—pater patriæ nominatus. pr—praetor. PR—Populus Romanus. ṕr—presbyter. pʳa—pura. prm.—primicerius. pʳo—puro. P·S·—Provincia Siciliæ. PS. or Pˢ or P's.—Psalmus. p's—presbyteri. pū—pura or puta. psbó—presbytero. Py. or Pí.—Pillius.

R

р°—ереже. р°—қатынас. рата—ратам. рау.—Равенналық. R·C·—Римдік азаматтық немесе Римдік азаматтар. reddʳ—тапсырылады. Redd~—Түсім. rel.—қалдырылған, қалдырылғандар, т.б. rel. q.—бұрын қалдырылған. remoʒ—алыстатады. repło—толтыру. repʳ—табылады. reʳ—қажетті. ret'i—жақында. ret'no—ұстап тұру. ret°—кері күшпен. retʒ—ұстайды. R. F.—Франция королі. RG·—Өтініш беруші. rł—қалдықтар. rl'a—ереже. rl'aʒ—ережеге. rl'ibʒ—ережелілер. rl'm немесе rłm—ережелі немесе туыстық. rl'ois—қатынас. R·N·—Жаңа нәрселер. Rńs—Жарлық берушілер. Ro.—сұралған немесе римдіктер (хатқа). r°—қатынас, дұрыс, аймақтық, жауап. Ro: cu:—Римдік сот. r'oē—қатынас бойынша. r°ˡ'—ұтымды. RP—Республика. R. P. D.—Құрметті әке мырза немесе Құрметті әке мырзаға. ·R·P·M—Милан Республикасы. RR.—Құрметтілер. ru—қызыл.

С

S.—Salutem немесе sanctus. S.—sed. ś—sicut. Sac.—Sacerdos немесе Sacerdote. Sac°—Sacramento. sa'gi's немесе saḡs—sanguinis. sa'i—sani. S. A. I.—Sua Altezza Imperiale. Sał·—Salmo. sal°ʳ—salvator. Satʳ9—Saturnus. sb'al'—substantialis. sb'am—substantiam. sbb'o—sabbato. sb'm—subiectum немесе substantivum. SĈA—Sancta. scīfic°—sanctificatio. scił немесе scilʒ—scilicet. scirʒ—sciret. scỉs немесе scīs—sanctis. SC·L·—sacræ largitiones. scł—scilicet. scła—sæcula. scłarj—sæculari. scłm—sæculum. scło—sæculo. S. C. M.—Sacra Cæsarea Majestas. scrín—scriniarius. SĈS немесе Sćs—Sanctus. SCÚS—Sanctus. SCV'—scutiferi. scʒ—scilicet. S·D·—sententiam dixit немесе sub die. seð—sedis немесе sedit. sel'—semel. senˡ'—sensibilis. sepˡ'—septentrionalis. seq~.—sequitur. sest.—sestarii. se9—secum. S&—Sed. S·F·—sacris faciundis немесе satisfecit. SFF·—sufficit. sg°ne—significatione. SI'—Sigillum. siḡ—signum. sigłłm—sigillum. siḡo—significatio. sił—siliginis немесе simul. siłia—similia. sil'i°—simili modo. sill's немесе sill'ʒ—sillogismus. siˡ°—simbolo. sim'l—simul. simʳ немесе sīpʳ—simpliciter. sipˣ—simplex. sł—similiter. słds—solidis. słr—similiter. słt—salutem немесе scilicet. $ math'—Secundum Matheum. S. M. E.—Sancta Mater Ecclesia. smłtr—similiter. S. M. M.—Sancta Mater Maria. sṅ немесе sn'—sine. Sō—Solutio. sol'—solidi немесе solum. sol'oi—solutioni. sol'om—solutionem. solʳ—solvitur. solˢ—solutus. sołt—soluta. sol&—solidos. so°—solo немесе solutio. soph.—Sophoniæ. sp'a—sphæra. spālja—spiritualia. S. PE.—Sanctus Petrus. spēm—speciem. spiʳ—simpliciter. spḿ—spiritum. spʳ—simpliciter немесе super. spū·ss·—spiritu sancto. sp'uū—spirituum. spˣ—simplex. sŕ—a sero. sʳ—sequitur, similiter, super. S. R. I.—Sacrum Romanum Imperium немесе Sanctum Romanum Imperium. SS. немесе ss—sancti немесе sanctissimus, simul sumpti, subscripsi, substantia, suprascripti, suprascriptus. sˢ—sanctus немесе syllogismus. ssaʳ—specialiter. ssē—specie. sseaʳ—specialiter. S. S. S.—supra scripti sunt. ssˢ—species. S·T·—sine testibus. STD·—satis dat. STEP'—Stephanus. stî—suprascripti. stipl'o—stipulatio. stipˢ—stipulans. st'o—statio. ST·TP—statuta tempora. sú—sive. sũũ—summum. S. V.—Sanctitas Vestra, Sancta Virgo. sˣ—simplex. sylł—syllabam. S7—Sed. S9—Sed.

Т

Т—оболи тре, суперстес, тиби, 2. Т.—ғибрат, куәлік етеді, куәгер, том, тақырып. ṫ—осындай, үш рет, содан кейін. t°—үшіншісі. ta.—кесте. tal'—осындай. tēbātʳ—ұсталып тұрды. tem.—құбылыс. tēmʳ—ұстаймыз. tēntʳ—ұсталып тұр. ten&—ұстайды. TĒP'—Уақыт. teʳ—ұсталады. test'.—куәгерлер. tētʳ—ұсталады. thimo.—Тимофейге (хат). tỉato—аяқталған. Tím.—Тимофейге (Пауылдың хаты). Tít.—Титке (хат). tł—осындай. tⁿ—бірақ. t.°—артынан. toⁿˢ—осынша рет. to°—толығымен. totʳ—толығымен. tpc—уақыт. t·p·d·—ұстау, иелену, беру. tʳ—осылай немесе үш рет. tŕe—жер. ts—куәгер. tˢ—уақыт. TT.—Жаңа өсиет.

U

У—Уго (Хьюго). ū—сөзсіз, немесе. ūbū—сөз. uC—даңқты адам. U. C.—Қаланың негізі қаланған күні. úć—өте даңқты немесе консул. úćdef—өте даңқты қорғаушы. úćrog—өте даңқты өтініш білдіруші. u. d.—өте адал, адал, салмақты адам. ŨDC—5600. u. d. pál. sćl—сарай мектебінің адал адамы. u·d·p·r·l·p·—оқу үшін дұрыс жазылған. uelð—сияқты. U. F.—ең бақытты, бауырлар, Пандектілер (болжам бойынша II топ). UF—жеміс пайдалану құқығы немесе батыр адам. Ug.—Уго немесе Хьюго. Ū·Ḡ·—мысалы. ú.ģl.él.ó—өте даңқты, таңдаулы, ең жақсы адам. uħ—құрметті, адал адам. u·ħ·fὁr—адал соткер. uidd'—қарастыру керек. uiđł—әрине. uiłłi—шаруалар. ú·ínl·—даңқты адам. uǐs—сіздердің. u.ł.—мақтауға лайық адам. ủllo°—ешқандай жолмен. ułr—жалпылама. ú·m·—керемет адам. uoł:—қалау бойынша. uołit—қаласа. u. p.—өте жетілген адам. ur˘—көрнеді. uŕi—сіздердің. u·s·—қадірлі дін қызметкері, дін қызметкері, құрметті, қайратты адам. us—пайдалану, қолдану. us;—соңына дейін. usaq—суды пайдалану. usʒ°—неге дейін. ủtor—бұру. ûû—қадірлі, құрметті адам. ūū—әрине. uuadiḿ—вадимний.

V

V.—Venerabilis, Venerandus, 5. В.—Vale. V. deCa—Виллем де Кальвиано. vđł—яғни. V. D. M—Құдай сөзінің қызметшісі. ve'isiłe—сенімді. veł—қала. Vełłeg.—Велеггиандықтар. Veñ—Венера. V. G.—Құдай сөзінің арқасында. VI—Сіздің Империяңыз. v'i—ерлер. vidñr—көрінеді. vi°ne—көру. VIX—он алтыншы немесе 16. VIˣˣ—120. VI+—6,5. vˡʲ—әмбебап. vl'ia—әмбебаптықтар. vlłʒ—қалаған. vⁿ—содан. vnis—барлығына. v°—бесінші, бірінші, шын, беткей. voltis—қалау. vŕ—зәр. vʳ—көрінеді. V. R. P.—Сіздің өте құрметті әкеңіз. vsqʒ—дейін. VVVDDD—Иманды ерлер (үшеу). VX—он бесінші немесе 15.
vʒ—жарайды немесе яғни. v9—бір немесе тарап.

W

В. деКа.—Вилем де Кабриано. Влło—Вилем. Вилльṡ—Вилем.

Х

X—10. Хис-онбір жарым (11,5). xłsimo—қырқыншы. Xpī—Христос. xpo—Христосқа. Xt°—Христосқа.

Z

z—ет немесе 2. ·z·—этиам. Z—Оболус жартысы. Zāb'—Замбарелла. Ze—Зестарий (Секстарий). Zo—ацетабулум.

Кәдімгі белгілер

₳—Астериск. ɔ—Антисигма. ð—Астериск. ʉ—нім. *–—Астериск кум обело. &—және. &ccłæ—шіркеу. &đ.—және жартысы. ÷—жартысы, яғни, сөзбе-сөз, лимнискус. > немесе ·>·—2. >>—22. >Λ—27. ·>Ø·—20. ɤ—болу. Λ—және немесе 7. Λ°nał—солтүстік. Π—12. ω—әйел немесе табиғатқа сәйкес. ɵ—өлді немесе өлім. ·ẽ·—Қасиетті. –—обол. =—екі обол. =m9—біз болар едік. ≈—болу. ≈s—болар едің. 2—және. 2°°—екінші тәсілмен. 2ʳ—екі есе. ʒ—3 немесе болу. ʒ°°—үшінші тәсілмен. 6ił—бидай немесе бірге. 6iˣ—жа simple. 6ʳd9—саңырау. 7—және немесе 2. 7,—және басқалар. 7enĩ—әрине. 7rł—және қалғаны. ·8·—8. 9—жинақтау, бірге, 9. 9.—толықтыру немесе қасиеттеу. 9ce°—келісу. 9cił—кеңес. 9cło—қорытынды. 9cluʳ—қорытынды жасалады. 9dam—біреудің. 9d'oʒ—жағдай. 9f—растайды. 9fẻns—салыстыратын. 9fr—бауыр. 9fʳ—салыстырылады немесе расталады. 9g°—таныс. 9gʳ—танылады. 9îs—ортақ. 9mo°—ыңғайлы. 9°—қорытынды немесе қосылу. ·9°·—кешенділік. 9°m—қорытынды. 9°ne—қорытынды немесе құрылым. 9°ʳ—комментатор. 9pełłr—мәжбүрленеді. 9pl'—толықтыру. 9pl'e—толықтыру. 9pl'o—кешенділік. 9pˣo немесе 9pˣio—кешен. 9pˣū—кешенді. 9ʳ—ортақ түрде, құрастырылады, рұхсат етіледі. 9ˢ—салдар. 9siʳ—қарастырылады. 9ss—консулдар. 9st'o—құрылым. 9stʒ—болсын. 9t~—қамтылған. 9tʒ немесе 9tiʒ—қамтиды. 9ˣo немесе 9ˣ°—кешен.