Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сенегалдық саясаткер
Senegalese politician
Шейх Тидиан Гадио (16 қыркүйек 1956 жылы туған) – соңғы екі онжылдықта Африка құрлығында маңызды лауазымдарды атқарған панафрикалық саяси қайраткер және дипломат. Ол Африкадағы қақтығыстарды алдын алу және оларды шешу мәселелері бойынша арнайы елші болып қызмет етті, соның ішінде Халықаралық франкофония ұйымының (OIF) Малидегі арнайы елшісі (2020 жылдың қыркүйегі – қазірге дейін), Орталық Африка Республикасындағы Ислам ынтымақтастық ұйымының (OIC) арнайы елшісі (2014 жылдың ақпаны – 2017 жылдың наурызы) және ОИҰ Бас хатшысының Африкадағы арнайы өкілі (2016 жылдың қаңтары – 2017 жылдың наурызы) болды. Доктор Гадио – конгрессмен (2017 ж.) және Сенегал Парламентінің вице-президенті (2019 ж.). Ол сонымен қатар Дакарда орналасқан Пан Африкалық стратегиялар, бейбітшілік, қауіпсіздік және басқару институтының (IPS) президенті болып табылады. Институт Африканың бейбітшілігі, қауіпсіздігі, дамуы, басқаруы және бірлігі мәселелері бойынша зерттеулер жүргізеді, конференциялар өткізеді, стратегиялық коммуникациялармен айналысады және әсерлі іс-қимылдар ұйымдастырады. Гадио 2012 жылғы ақпандағы президенттік сайлауда Сенегал президенттігіне кандидат болды, ал оған дейін Сыртқы істер министрі (2000 жылдың сәуірінен 2009 жылдың қазанына дейін) және 2002 жылдан 2009 жылға дейін мемлекеттік министр болып тағайындалды.
Cheikh Tidiane Gadio (born 16 September 1956) is a Pan African political figure and diplomat who has held prominent positions on the African continent over the last two decades. He served as a special envoy on matters of conflict prevention and resolution in Africa, including Special Envoy of the Organisation Internationale de la Francophonie (OIF) to Mali (September 2020 – present), Special Envoy for the Organisation of Islamic Cooperation (OIC) for the Central African Republique (February 2014 – March 2017), and Special Representative for Africa for the Secretary General of OIC (January 2016 – March 2017). Dr. Gadio is an elected Congressman (2017) and a Vice President of the Senegalese Parliament (2019). He also serves as President of the Institute for Pan African Strategies, Peace Security Governance (IPS), a Dakar based think thank engaged in research, convenings, strategic communications, and advocacy on issues of African peace, security, development, governance and unity. Gadio stood as a candidate for the Senegalese presidency in the February 2012 election, prior to which he served as Minister of Foreign Affairs (April 2000 – October 2009) and appointed State Minister from 2002 to 2009.
Ерте өмір және мансап
Шейх Тидиан Гадио 1956 жылдың 16 қыркүйегінде Сенегалдың алғашқы астанасы Сент-Луисте дүниеге келді. Ол Сенегалдың солтүстігіндегі Фута Торо аймағындағы Подор департаментіне жататын дәстүрлі мұсылман фулани отбасынан шыққан. Оның ата-анасы Фута-Тородан Сент-Луиске көшіп келді, екеуі де Фута-Торо Альмамиясының ұлы ислам ғалымдары мен билеушілерінің аристократиялық әулетінен шыққан. Гадио – Футаның белгілі патшасы, "Алмами" (әмірші) қызметін беспрецедентті 11 рет атқарған Алмамми Юссуф Сире Лидің төртінші буын ұрпағы. Анасының тарапынан ол – атақты фулани ғалымы Дево Элимане Моктар ЛЮ-дің, тарихи Салде Тебегутт қаласын құрған кісінің немересі. Доктор Гадионың әкесі, Эль-Хадж Усман Алиу Гадио (Гадиобе ауылынан) – Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушысы, Дакардағы Папе Гейе Фолл институтындағы ардагерлер мен соғыс тұтқындарының қауымдастығының президенті болған. Ол 3 жасында Сенегал астанасы Сент-Луистен Дакарға көшірілген кезде Дакарға көшіп, онда бастауыш білімін алды. Гадио Фута Торо, Сент-Луис және Дакардың үш мұрасын да өзіне сіңірді. 12 жасында, ерекше қабілетті студент ретінде, ол Притане Милитер де Сент-Луиске жас кадет ретінде қабылданды. Бұл – өте таңдаулы халықаралық әскери академия, онда ол Нигер, Кот-д'Ивуар және Буркина-Фасодан келген студенттермен жақын достық қарым-қатынас арқылы алғаш рет пан-африканизммен танысты.
Cheikh Tidiane Gadio was born 16 September 1956 in Senegal's first capital, Saint Louis. He comes from a traditional Muslim Fulani family with its origins in the Department of Podor in an area known as Fouta Toro in Northern Senegal. His parents moved to Saint Louis from their native Fouta Toro, both from aristocratic lineage of great Islamic scholars and rulers of the Almamiya of Fouta Toro. Gadio is a fourth generation descendant of Almamy Youssouf Cire Ly, a famous king ruler of Fouta who served as "Almamy" (ruler) for a nearly unprecedented 11 terms. By way of his maternal lineage, he is a grandson of the renown Fulani Scholar Dewo Elimane Moctar LY, founder of the historic city of Saldé Tebegoutt. Dr. Gadio's father, El Hadj Ousmane Aliou Gadio (from the village of Gadiobe), was a decorated World War II veteran who served as president of the Association of Veterans and Prisoners of War at the Institute of Pape Gueye Fall in Dakar, Senegal. He moved to Dakar at the age of 3, when the Senegalese capital was moved from Saint Louis to Dakar, where he did most of his primary schooling. Gadio claims all three heritages: Fouta Toro, Saint Louis and Dakar. At age 12, as a exceptional young student, he was tapped to enroll as a young cadet in Prytanée Militaire de Saint Louis, a highly, a highly selective international military academy where he was first acquainted with Pan Africanism through close friendships developed with students from Niger, Côte d'Ivoire and Burkina Faso.
Білім
Сенегалда орта білімін аяқтағаннан кейін Гадио оқуын жалғастыру үшін Парижге (Франция) көшіп барды. Парижде болған кезінде Париж 8 – Винсенс университетінен даму және халықаралық қатынастар социологиясы бойынша бакалавр дәрежесін (1981), Париж журналистерін даярлау орталығында (1982) радиожурналистикаға бағытталған журналистика саласындағы кәсіби даярлық куәлігін, Париж 7 – Жюссие университетінен ақпарат және коммуникация ғылымдарына бағытталған социология бойынша магистр дәрежесін (1983) және Париж IV Сорбонна университетінен (Рене Декарт) (1984) массалық коммуникацияны зерттеу бойынша жоғары оқудан кейінгі диплом (D.E.A.) алды, бұл диплом массалық коммуникация және даму, сондай-ақ білім беру және ақпараттық технологиялар салаларын қамтиды. Франциядағы оқуын аяқтағаннан кейін Гадио Монреальде (1986) коммуникациялық технологиялар және аудиовизуалды білім беру бағдарламаларын әзірлеу бойынша тәжірибелік оқыту дипломын алды. Кейін ол АҚШ-қа көшіп, Огайо штаты университетінде оқып, коммуникация ғылымдарының докторы (Ph.D.) дәрежесін алды (1994).
After completing his secondary studies in Senegal, Gadio moved to Paris, France to continue his studies. During his stay in Paris, he received a bachelor's degree in the Sociology of Development and International Relations from the University of Paris 8 – Vincennes (1981), a Certificate of Professional Training in Journalism with a concentration in Broadcast Journalism from Centre de formation des Journalistes de Paris (1982), a master's in Sociology with a concentration in Information and Communication Sciences from the University of Paris 7 – Jussieu (1983), and an Advanced Graduate Studies Diploma (D. E. A.) in Sociology of Mass Communication with a concentration in Mass Communication and Development and Education and information Technology from the University Paris IV Sorbonne (René Descartes) (1984). After completing his studies in France, Gadio obtained a diploma of practical training in communication technologies and program development for audio visual education in Montreal 1986). He later moved to the United States, where he attended the Ohio State University and earned a (Ph. D.) doctorate in Communication (1994).
Ерте мансап
Доктор Гадио өзінің ерте мансабында 70-тен астам мақала мен зерттеу жұмыстарын жариялаған, олар Démocraties Africaines, Sud Hebdo, Sud Quotidien, Le Devoir, Tribune Africaine және la Revue Africaine de la Communication басылымдарында жаңа коммуникациялық технологиялар, оқыту және оқу бағдарламаларын әзірлеу, институционалдық реформа, демократияландыру және Африкадағы даму сияқты мәселелерді қамтыды. Жас панафриканист ретінде доктор Гадио 1980 жылдан 1996 жылға дейін бірнеше беделді журналистік қызметтерді атқарды: Париждік тоқсандық «Африкалық шолу» журналының (Tribune Africaine) бас редакторы, Африкалық біртүтастықты және Африка дамуына жаңа көзқарастарды қолдайтын журнал (1980-1984); «Африкан уақыты» және «Африка форумы» сияқты апталық телебағдарламалар үшін Африка мәселелері жөніндегі ынтымақтас және саяси сарапшы, бұл бағдарламалар Нью-Йорк, Нью-Джерси және Коннектикут штаттарының үш штатын қамтыды (1992-1994); Сенегалдағы Дакар университетінің CESTI коммуникация кафедрасының доценті, ол коммуникация технологиясы, теледидар өндірісі, телекоммуникациялардың саяси экономикасы, телефония, телематика және интернет салаларында зерттеулер жүргізіп, дәріс берді (1984–1988 және 1994–1996). 1996 жылы доктор Гадио АҚШ-Африка институтының үйлестірушісі болып тағайындалды, бұл институт АҚШ пен Африка арасындағы сауда, инвестиция, жаңа коммуникациялық технологиялар, білім беру және демократияландыру салаларындағы байланыстарды нығайтуды мақсат ететін жеке ерікті ұйым (1996–1999), содан кейін Вермонт штатындағы Халықаралық оқыту мектебінің (SIT) Африка бойынша аймақтық директоры, әлемдік білім берудің аккредиттелген колледжі, халықаралық түсіністік пен мәдени білімді дамытуға бағытталған халықаралық ұйым (1998–1999). SIT-те қызмет еткен кезінде оның портфеліне Оңтүстік Африка (Оңтүстік Африка, Ботсвана және Зимбабве) және франкофондық Африка (Марокко, Камерун, Мали және Мадагаскар) елдеріндегі бағдарламалар кірді. Осы кезеңде ол Біріккен Ұлттар Ұйымының (UNOPS) және Еуропалық комиссияның үшінші әлем елдеріне техникалық көмек көрсету бағдарламасының тіркелген консультанты болды. 2000 жылдың сәуір айында Сенегал Сыртқы істер министрі болып тағайындалғанға дейін ол Вашингтондағы Дүниежүзілік банктегі WBI Даму үшін әлемдік байланыс бағдарламасының Батыс және франкофондық Африка (Батыс және франкофондық) айманы бойынша үйлестірушісі болды.
Dr. Gadio was widely published in his early career, with over 70 articles and research papers published in Démocraties Africaines, Sud Hebdo, Sud Quotidien, Le Devoir, Tribune Africaine, and la Revue Africaine de la Communication on a range of issues, including new communication technologies, training and curriculum development, institutional reform, democratization, and development in Africa. As a young Pan Africanist, Dr. Gadio took on several influential journalistic roles from 1980 to 1996: editor in chief of the Parisian quarterly African review (Tribune Africaine), a journal advocating African unity and new approaches to African development (1980 1984); collaborator and political analyst on African issues for broadcast television weeklies such as "African Time" and "Forum Africain" broadcasting in the Tri State area of New York, New Jersey, Connecticut (1992 1994); assistant professor of communication at CESTI, Dakar University in Senegal where he conducted research and lectured on communication technology, television production, political economy of telecommunications, telephony, telematics and internet (1984 – 1988 and 1994 – 1996). In 1996, Dr. Gadio took on the role of coordinator of the US Africa Institute, a Private Voluntary Organization with the aim of building stronger ties between the US and Africa in the areas of trade, investment, new communication technologies, education and democratization (1996 – 1999), then of as the regional director for Africa at the School for international Training (SIT) in Vermont, the accredited college of World Learning, an international organization committed to promoting international understanding and cross cultural education (1998 1999). During his tenure at SIT, his portfolio included programs in Southern Africa (South Africa, Botswana and Zimbabwe) and Francophone Africa (Morocco, Cameroon, Mali and Madagascar). During the same period, he was also a registered consultant for the United Nations (UNOPS) and the European Commission's Technical Assistance to the third World Countries Programme. He was coordinator for West and Francophone Africa (West and Francophone), World Links for Development Program, WBI, The World Bank in Washington, DC, when he was appointed Minister of Foreign Affairs of Senegal in April 2000.
Дипломатиялық және саяси мансап
Доктор Гадио 2000 жылдың сәуір айында Абдулай Уад президенттік лауазымға келген кезде Сенегал Республикасының Сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Кейіннен, 2002 жылдың қараша айында сыртқы істер саласын сақтай отырып, ол Мемлекеттік министр дәрежесіне көтерілді, сонымен қатар "Біз Африкадағы біртұтас үкіметке қосылу үшін толығымен немесе ішінара егемендігімізден бас тартуға дайынбыз" деді. Егер Африканың қалған бөлігі дайын болмаса, Сенегал ерікті мемлекеттердің кішігірім одағына қосылу мүмкіндігі бар екенін атап өтті. Тоғыз жылдан астам Сыртқы істер министрі қызметін атқарғаннан кейін, доктор Гадио 2009 жылдың 1 қазанында жаңа үкіметте Мадике Нянгпен ауыстырылды. Себебі жарияланбады, бірақ Сенегал баспасөздерінде Гадионың президенттің ұлы Карим Уэйдпен жаман қарым-қатынаста болғаны хабарланды. Карим Уэйд сол кезде Халықаралық ынтымақтастық, инфрақұрылым, әуе көлігі және қоғамдық жұмыстар министрі болып қызмет етіп жүрген еді. Гадио билікті монархиялық жолмен берудің (немесе одан да жаман, "династиялық мұрагерлік") барлық әрекеттеріне қарсы болды, ол президент Уэйдтің ұлын билікке дайындап жатқанына сенді. Наразылық ретінде Гадио Уэйд үкіметінен кеткенге дейін алты ай бойы президенттік сарайдағы апталық министрлер кеңесіне қатыспады. Қызметтен алынғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, 2010 жылдың мамыр айында доктор Гадио жаңа саяси қозғалысты – Азаматтық саяси қозғалысын (Mouvement politique citoyen Luy Jot Jotna; MPCL) құрды және пан-африканизмді қолдауын қайта растап, 21-ғасырда "Африканың қайта жаралуына" деген үмітін білдірді. Гадио президент Уэйдтің режиміне қарсы оппозицияға қосылып, Сенегалдағы президенттік сайлаудың екінші турындағы сайлауды жоюға жасалған барлық әрекеттермен күресуге ант берді. Сайлауды бір турға дейін қысқарту ұсынысы Уэйдтің пайдасына жұмыс істейтін және оған ұлын билікке отырғызуға мүмкіндік беретін өзгеріс ретінде қарастырылды. Доктор Гадио 2012 жылдың ақпан айында өткен президенттік сайлауға 23 маусым қозғалысының (M23) кандидаттарының бірі ретінде қатысты, сайлауда 14 кандидаттың арасында сегізінші орынды иеленді.
Dr. Gadio was appointed as Foreign Minister of the Republic of Senegal when Abdoulaye Wade took office as President in April 2000. He was later promoted to the rank of Minister of State, while retaining the foreign affairs portfolio, in November 2002. saying that "We are ready to abandon partially or totally our sovereignty to join a unity government in Africa." He mentioned the possibility that Senegal could join a smaller union of willing states if the rest of Africa was not ready. After more than nine years as Foreign Minister, Dr. Gadio was replaced by Madické Niang in the government named on 1 October 2009. No reason was given, although in the Senegalese press it was reported that Gadio had a poor relationship with Karim Wade, the President's son, who also served in the government as Minister of State for International Cooperation, Infrastructure, Air Transport, and Public Works. Gadio was against all attempts of monarchical transfer of power (or worse "dynastic succession"), which he believed President Wade was preparing his son for. In protest, Gadio did not attend the weekly ministerial meetings at the presidential palace for six months prior to his departure from Wade's government. A few months after his dismissal, Dr. Gadio launched a new political movement, the Citizen Political Movement (Mouvement politique citoyen Luy Jot Jotna; MPCL) in May 2010, and reaffirmed his support for pan Africanism expressing his hope for an "African Renaissance" in the 21st century. Gadio joined the opposition against President Wade's regime and vowed to combat all efforts to eliminate the second round of presidential elections in Senegal; the proposal to reduce elections to a single round was perceived as a change that would work to Wade's benefit and allow him to install his son in power. Dr. Gadio stood in the February 2012 presidential election as one of the candidates of the 23 June Movement (M23), he placed eighth in the elections out of 14 candidates.
Дипломатиялық қызметтен кейінгі өмір
Уэйдтің үкіметінен кеткеннен кейін, 2009 жылдың қарашасында Гадио «Африкамен бизнес және даму серіктестіктері» үшін Sarata Holding LLC консалтингтік және кеңес беру фирмасын құрды, оның үш кеңсесі бар: Дакар, Вашингтон, Касабланка. Ол 2016 жылдың наурызына дейін осы фирманың төрағасы және бас директоры болды. 2012 жылдың қарашасында ол Панафрикалық стратегиялар институтын құрды және одан бері оның президенті қызметін атқарып келеді. 2015 жылдың ақпан айында Бамако форумында сөйлеген сөзінде ол Африканың біртүтастығына қол жеткізу үшін өңірлердің интеграциясын қолдады. Ол Сенегалды Гамбия мен Гвинея-Бисаудан бөліп тұрған кейбір мемлекеттік шекаралардың негізсіз екенін және оларды жою қажет екенін айтты. 2014 жылдың ақпан айында Гадио Орталық Африка Республикасы үшін Ислам Ынтымақтастық Ұйымының (ОИК) арнайы елшісі болып тағайындалды және үш жыл бойы осы қызметте болды. 2016 жылы ОИК оған Мали және Сахель аймағындағы дағдарыс, Боко Харам және Чад көлі бассейні елдеріне жауапты Африкадағы Бас хатшының арнайы өкілі лауазымын берді. 2017 жылғы заң шығарушы сайлауда доктор Гадионың саяси партиясы қатысқаннан кейін, ол 5 жылға Сенегал Парламентінің депутаты болып сайланды.
After leaving Wade's government, in November 2009 Gadio co founded a consulting and advisory firm (Sarata Holding LLC) for "Business and Development Partnerships with Africa," with three locations: Dakar, Washington, DC, Casablanca. He was the Chairman and CEO of that firm until March 2016. In November 2012, he founded the Pan African Strategies Institute, and he has subsequently served as its President. Speaking at the Bamako Forum in February 2015, he argued in favor of integration between regions as a step towards African unity. He said that some national borders, such as those separating Senegal from Gambia and Guinea Bissau, lacked justification and should be eliminated. Dr. Gadio was appointed Special Envoy for the Organization of Islamic Cooperation (OIC) for the Central African Republique in February 2014 and served as such for three years. He was given an additional appointment in 2016 with OIC as the Secretary General Special Representative for Africa in charge of the Mali and Sahel crisis, Boko Haram and The Lake Chad Basin countries. After legislative elections in 2017, in which Dr. Gadio's political party participated, he was elected to the Senegalese Parliament as a Congressman for 5 years.
АҚШ-тағы доктор Гадионың заңдық скандалы
2017 жылдың қараша айында доктор Гадио АҚШ Әділет министрлігі АҚШ-тың шетелдік жемқорлыққа қарсы заңын бұзды деп айыпталған CEFC компаниясының қызметкерлерінің жемқорлық әрекеттеріне қатысы бар деп айыпталды. Ол Мэриленд штатындағы отбасының үйінде 9 ай бойы үй қамауында болды. 9 айлық процеске қатысқаннан кейін, оған федералдық прокурорлармен бірнеше сұхбат алу кірді, 14 қыркүйекте айыптаушылар айыптауды алып тастады, бірақ шешімді түсіндірмеді. NYTimes мақаласында "осындай жағдайларда айыптауды тоқтату жиі куәлік беру үшін қамқорлықтан бас тарту туралы келісіммен бірге жүреді" деп жазылған. Алайда, доктор Гадиоға, егер ол куәлік беруі қажет болса, CEFC компаниясының қызметкерінің сотын күтуді өтінді, содан кейін ғана үйге қайтуға рұқсат берілді. 2018 жылдың желтоқсанында Гадио барлық айыптардан босатылып Сенегалға оралды. Ол дереу конгрессмен лауазымына қайта оралды және 10 айдан кейін Сенегал Парламентінің вице-президенті болып сайланды. Доктор Гадио үйге оралғаннан кейін 40-қа жуық ұлттық және халықаралық журналистер мен бірнеше БАҚ өкілдері қатысқан баспасөз конференциясын өткізіп, Сенегал үкіметінің жоғары деңгейлерінде он жылдан астам қызмет еткеннен кейін, ол жақсы және этикалық басқаруда үлгілі тәжірибеге ие деп есептелгенін мәлімдеді. Ол АҚШ-тағы оқиғаны "қасіретті қателік" деп сипаттап, ұзақ процестен кейін атын ақтап алғанын қуанышпен жеткізді. 2019 жылдың қазан айында доктор Гадио Сенегал Ұлттық Ассамблеясының вице-президенті болып сайланды. Қазіргі уақытта ол Малидегі OIF (Франкофония халықаралық ұйымы) арнайы елшісі қызметін атқарады, ол 2020 жылдың қыркүйегінен бері осы лауазымда қызмет етеді.
In November 2017, Dr. Gadio was accused of being complicit in corrupt acts of CEFC officials that the US Justice Department charged were violative of the US Foreign Corrupt Practices Act. He was subjected to home confinement in his family home in Maryland for a period of 9 months. After participating in a 9 month process which included multiple interviews with federal prosecutors, the charges withdrew the charges but offered no explanation for the decision on September 14 2018. The NYTimes article adds, "dismissals of this sort often come with agreements not to prosecute in return for testimony." Dr. Gadio was, however, requested to await the trial of the charged CEFC official before going back home – in case he was needed to testify. Gadio was able to return to Senegal cleared of all charges in December 2018. He immediately regained his position as a congressman and 10 months later was elected as a vice president of the Senegalese Parliament. Dr. Gadio, once home, called a press conference, attended by nearly 40 National and international journalists and several media outlets, to issue a statement that, after more than a decade serving at the highest levels of the Senegalese government, he was regarded as having a perfect record in good and ethical governance. He indicated that the US incident could only be termed "a tragic misunderstanding," and that he was glad, after a long process, to reclaim his good name. In October 2019, Dr. Gadio was elected as a Vice President of the Senegalese National Assembly. He is currently the Special Envoy of OIF (Organisation Internationale de la Francophonie) to Mali, a role in which he has served since September 2020.
Жеке өмір
Шейх Тидиан Гадио Ндие Кумба Марға үйленген және үш баланың әкесі. Оның әйелі қазіргі уақытта Замбиядағы Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақты үйлестірушісі болып табылады, ол елдегі дамуға бағытталған операциялық қызметпен айналысатын БҰҰ-ның барлық ұйымдарына жауапты.
Cheikh Tidiane Gadio is married to Ndeye Coumba Mar and a father of three children. His wife is the current United Nations Resident Coordinator for Zambia, responsible for all UN organizations dealing with operational activities for development in the country.