Кіріспе

Кавитті сақиналық спектроскопия (CRDS) – бұл өте сезімтал оптикалық спектроскопиялық техника, ол жарықты шашыратып, сіңіретін сынамалардың абсолютті оптикалық жоғалуын өлшеуге мүмкіндік береді. Ол белгілі бір толқын ұзындықтарында жарықты сіңіретін газ тәрізді сынамаларды зерттеуде және мольдық үлестерді триллиондық бөліктерге дейін анықтау үшін кеңінен қолданылады. Бұл техника лазерлік сіңіру спектроскопиясы (CRLAS) деп те белгілі. Типик CRDS орнатуы жоғары сапалы оптикалық резонаторды жарықтандыру үшін қолданылатын лазерден тұрады, ең қарапайым нұсқасында екі өте жарық қайтаратын айнадан құралған. Лазер резонатордың өзіндік жиілігімен сәйкес келгенде, конструктивті интерференция нәтижесінде резонатордағы интенсивтілік артады. Содан кейін лазер өшіріледі, бұл резонатордан шығатын экспоненциалды түрде төмендейтін жарық интенсивтілігін өлшеуге мүмкіндік береді. Бұл төмендеу кезінде жарық айналар арасында мыңдаған рет қайта шағылысып, жоғалуға тиімді жол ұзындығы бірнеше километрге жетеді. Егер жарықты сіңіретін материал резонаторға орналастырылса, жарық толығымен сіңірілгенге дейін немесе бастапқы интенсивтілігінің белгілі бір бөлігіне дейін сіңірілгенге дейін орта арқылы аз қайталап өтетін болғандықтан, орташа өмір сүру мерзімі азаяды. CRDS орнатуы жарықтың бастапқы интенсивтілігінің 1/e-ге дейін төмендеуіне кеткен уақытты өлшейді, ал бұл "сақиналық төмендеу уақыты" резонатордағы газ қоспасындағы сіңіретін заттың концентрациясын есептеу үшін қолданылады.

Толық сипаттамасы

Кавитті сақиналық спектроскопия – лазерлік сіңіру спектроскопиясының бір түрі. CRDS-де лазерлік импульс жоғары шағылыстырылатын (әдетте R > 99,9%) детекторлық қуысқа түсіріледі. Қуыстағы импульстің қарқындылығы сіңіру, қуыстағы ортаның шашырауы және шағылысу жоғалтулары салдарынан әрбір айналым кезінде белгілі бір пайызға төмендейді. Қуыс ішіндегі жарық интенсивтілігі уақыттың экспоненциалдық функциясы ретінде анықталады. Жұмыс принципі абсолютті сіңіруді емес, ыдырау жылдамдығын өлшеуге негізделген. Бұл дәстүрлі сіңіру спектроскопиясына қарағанда сезімталдықты арттырудың бір себебі, себебі бұл техника лазерлік құбылуларға төзімді. Кесу тұрақтысы τ, жарық интенсивтілігі бастапқы интенсивтіліктің 1/e-ге дейін төмендеуіне жұмсалатын уақыт, сақина тоқтау уақыты деп аталады және қуыстағы жоғалту механизміне байланысты. Бос қуыс үшін ыдырау тұрақтысы айна жоғалтуларына және шашырау мен сыну сияқты әртүрлі оптикалық құбылыстарға байланысты:

мұнда n – қуыс ішіндегі сыну көрсеткіші, c – вакуумдағы жарық жылдамдығы, l – қуыс ұзындығы, R – айнаның шағылысу қабілеті, ал X – басқа да әртүрлі оптикалық жоғалтуларды ескереді. Бұл теңдеуде ln(1+x) ≈ x жуықтауы қолданылады, x нөлге жақын болғанда, яғни қуыс сақинасының тоқтау жағдайларында. Көбінесе, әртүрлі жоғалтулар қарапайымдық үшін тиімді айна жоғалтуына біріктіріледі. Қуыстағы сіңіретін заттар Beer-Lambert заңына сәйкес жоғалтуларды арттырады. Егер сынама қуыстың барлық көлемін толтырса, онда

мұнда α – қуыстың резонанстық толқын ұзындығындағы белгілі бір аналит концентрациясының сіңіру коэффициенті. Аналитке байланысты ондық сіңіруді, A, екі сақина тоқтау уақытынан анықтауға болады. Сондай-ақ, молярлық сіңіру қабілетін, ε, және аналит концентрациясын, C, екі сақина тоқтау уақытының арақатынасынан анықтауға болады. Егер X-ті ескермесе, мынаны аламыз:

Егер түрлердің концентрацияларының арақатынасын анықтау мақсаты болса, мысалы, көміртегі 13-ке көміртегі 12 арақатынасын көмірқышқыл газында өлшеу, бірдей сынама үшін тиісті сіңіру жиіліктерінде өлшенген сақина тоқтау уақыттарының арақатынасын өте жоғары дәлдікпен және нақтылықпен тікелей пайдалануға болады.

CRDS-тің кемшіліктері

Спектрлерді монохроматикалық лазерлік көздің қолданылуына байланысты жылдам алу мүмкін емес. Дегенмен, кейбір топтар қазір CRDS үшін кең жолақты LED немесе суперконтинуум көздерін пайдалануды дамыта бастады, олардың жарығы тор арқылы CCD немесе Фурье түрлендірілген спектрометрге (әсіресе CRDS-тің кең жолақты аналогтарында) таратылуы мүмкін. Одан да маңыздысы, CRDS негізделген техникалардың дамуы қазір жақын ультракөкіден орта инфрақызылға дейінгі диапазонды қамтиды. Сонымен қатар, жиілікті жылдам сканерлеу (FARS) CRDS техникасы, әдетте CRDS деректерді алу жылдамдығын шектейтін механикалық немесе термиялық жиілікті реттеуді жеңу үшін жасалған. FARS әдісі электрооптикалық модуляторды қолданады, ол зондтаушы лазердің жақын жиілігін бірден кейін келетін қуыс режимдерге жылдырады, деректер арасындағы реттеу уақытын жояды және дәстүрлі термиялық реттеуге қарағанда шамамен екі рет жылдам деректерді алуға мүмкіндік береді. Талданатын заттар лазерлік сәуленің тиісті толқын ұзындығында қолжетімділігімен және сол толқын ұзындығында жоғары шағылыстыратын айналардың болуымен шектеледі. Қымбаттығы: лазерлік жүйелер мен жоғары шағылыстыратын айналардың қажеттілігі CRDS-ті кейбір баламалы спектроскопиялық әдістерге қарағанда едәуір қымбат етеді.