Британдық композитор Денис Апивор: Өмір және шығармашылық жолы

Кіріспе

Британдық композитор Денис Апилвор (14 сәуір 1916 – 27 мамыр 2004) – британдық композитор, ең белгілісі – "Қанды үйлену" балетіне жазған музыкасы. Ол сонымен қатар анестезиолог-консультант ретінде де жұмыс істеген.

Өмірбаян

Апилвор (ап Айвор деп айтылады) Уэльс ата-анасының отбасында Ирландияның Вестмит графтығының Коллинстаун қаласында дүниеге келді. Денис Апилвор Херефорд кафедралық мектебінде оқыды және Оксфордтағы Христос шіркеуі мен Херефорд кафедралық соборында хорға қатысты. Ата-анасы музыкалық мансапқа қарсы болғандықтан, ол Лондонда медицинаны оқыды, бірақ музыканы бала кезінен бастап үйренді. 1933 жылы Аберистуит университетінде медициналық білімін бастады, келесі жылы Лондон университетінің колледжіне ауысты. Англиядағы Адриан Боулт жетекшілігімен өткен Воззектің тұңғыш қойылымын (Король сарайында, 1934 жылғы 14 наурызда) тыңдағаннан және Сесил Грейдің ынталандыруымен ол Патрик Хэдли мен Алан Роусторнмен жеке композиция сабақтарын алды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол Хэмпстедтегі Сент-Джон және Сент-Элизабет ауруханасында уақытша дәрігер болып жұмыс істеді. 1942 жылы әскерге шақырылып, көбінесе Үндістандағы әскери дәрігер болып қызмет етті. Соғыстан кейін Апилвор медициналық мансабын жалғастырып, 1979 жылы Mid Kent Group-тан зейнеткерлікке шықты. Бірақ ол музыкалық қызметіне де қайта оралды. Albany Street көшесінде тұратын көршісі Констант Ламбертпен достық қарым-қатынас орнатты, ол 1950 жылғы 21 ақпанда Т.С. Элиоттың «Қуыс адамдар» поэмасына хорлық-оркестрлік қойылымының премьерасын өткізді. Оның музыкалық әсері осы кезеңде Бусони, Делиус, Питер Уорлок, Бернард ван Диреннен Берг пен Вебернге дейін кең ауқымды болды. 1950 және 1960 жылдар оның ең өнімді жылдары болды, бірақ 1970 жылдардан бастап қойылымдар азайғанмен, ол 1990 жылдарға және одан кейін де композициялауын жалғастырды. Оның ертедегі ең табысты туындыларының қатарында «Қуыс адамдар» (1939; қайта жөнделген, 1946) және бірнеше балеттер бар. Эстер Форбстың кітабы негізінде Андре Ховардтың хореографиясымен және Норман Адамстың декорацияларымен жасалған «Құбыжықтарға арналған айна» (1951) 1952 жылғы 4 наурызда Корольдік опера театрында Садлер Уэллс балетінің қойылымымен премьераланды. 1953 жылы Альфред Родригестің хореографиясымен және Изабел Ламберттің декорацияларымен «Қанды той» балеті жарық көрді. Лорканың шығармаларынан шабыттанған бұл туынды Түркиядан Чилиге дейін халықаралық деңгейде сәттілікке жетті. Осының нәтижесінде Садлер Уэллс «Ерма» операсын (1955–59) тапсырыс берді. Бұл опера тым қиын деп танылғаннан кейін Уильям Глок 1961 жылы BBC Симфониялық оркестрі мен хорының эфирдегі концертін өткізу үшін Юджин Гуссенске шақырды. Глок сонымен қатар 1968 жылы «Корпораль Ян» балетін теледидарға арнап тапсырыс берді. Апилвор фортепиано концертінде (1948, 1954 жылы қайта жөнделген және 1958 жылы Патрик Пигготтың орындауында Промста орындалған) сериялық элементтерді енгізгенімен, тек 1955 жылы ол еркін атоналды және атэматикалық сериализмді тұрақты түрде қолдана бастады, ол 1980 жылдарға дейін жалғасты. Композитор Дэвид Хакбридж Джонсон кейінгі туындыларында «сериализмге афоризмдік емес көзқарас» байқағанын айтты, виолончельдік концерттің (1977) экспрессивті және мелодиялық ерекшеліктері оның соңғы жылдарының модальдық туындыларын, мысалы, 3-ші скрипкалық квартетін (1989–90) болжады. Оның соңғы жұмысы – Питер Уорлоктың өлеңіне негізделген «Трикстер» (2002) опералық сценасы. Оның барлық ноталары Лидс университетінде сақтаулы.

ApIvor (pronounced Ap Ivor) was born in Collinstown, County Westmeath, Ireland, to Welsh parents, Denis ApIvor went to Hereford Cathedral School and was a chorister at Christ Church, Oxford, and Hereford Cathedral. Because his parents opposed a career in music, he studied medicine in London, but had also pursued the study of music from an early age. He began his medical studies at the University of Aberystwyth in 1933, moving the next year to University College London. Inspired by hearing the first performance in England of Wozzeck (at the Queen's Hall, 14 March 1934 conducted by Adrian Boult) and encouraged by Cecil Gray, he also studied composition privately with Patrick Hadley and Alan Rawsthorne. At the outbreak of World War II he was for a time house physician at the Hospital of St John and St Elizabeth, Hampstead. In 1942 he was called up, mostly serving as a war doctor in India. After the war ApIvor continued with his medical career, eventually retiring in 1979 from the Mid Kent Group. But he also returned to his musical activities. He formed a friendship with his Albany Street neighbour Constant Lambert, who conducted the premiere of his first major work, a choral orchestral setting of T S Eliot's The Hollow Men, on 21 February, 1950. His diverse musical influences during this period ranged from Busoni, Delius, Peter Warlock and Bernard van Dieren to Berg and Webern. The 1950s and 1960s were his most productive years, but despite a decline in performances from the 1970s he continued to compose into the 1990s and beyond. His most successful early works include The Hollow Men (1939; rev. 1946), and several ballets. A Mirror for Witches (1951), based on the book by Esther Forbes with choreography by Andrée Howard and set designs by Norman Adams, was premiered on 4 March 1952 with the Sadler's Wells Ballet at the Royal Opera House. It was followed in 1953 by Blood Wedding, choreographed by Alfred Rodrigues, designs by Isabel Lambert. This Lorca inspired work achieved international success, with staged productions from Turkey to Chile. It led to the commissioning by Sadler's Wells of the opera Yerma (1955–59). When this was shelved as being too difficult, William Glock asked Eugene Goossens to conduct the BBC Symphony Orchestra and chorus in a broadcast concert performance in 1961. Glock also commissioned the televised ballet Corporal Jan in 1968. While ApIvor introduced serial elements in his Piano Concerto (1948, revised 1954 and performed at the Proms in 1958 by Patrick Piggott), it was only in 1955 that he began regularly using a more freely atonal and athematic serialism, which he continued to do until the 1980s. Composer David Hackbridge Johnson has noted "a less aphoristic approach to serialism" in later works, with the expressive and melodic qualities of the Cello Concerto (1977) foreshadowing the modal works of his final years, such as the String Quartet No 3 (1989 90). His final work was an operatic scena The Trixter (2002), setting a poem by Peter Warlock. and a full set of his scores are held at The University of Leeds.