Кіріспе

Британдық композитор және электрондық музыкант (1925–2003)

Би-Би-Сидегі жұмыс

1942 жылы Орамға Корольдік музыка колледжінде оқуға мүмкіндік ұсынылды, бірақ ол орнына Би-Би-Си-де кіші студия инженері және «музыканы теңгеруші» лауазымын қабылдады. Оның жұмып ішіндегі міндеттерінің бірі – тікелей эфирдегі концерттерді алдын ала жазылған үлгімен «үйлестіру» болды, осылайша «жаудың шабуылы» салдарынан эфир үзілген жағдайда хабар тарату тоқтамауы керек еді. Осы кезеңде ол электронды дыбыстың дамуын байқап, магнитофондармен тәжірибелер жасауды бастады, көбінесе кешкі сағаттарға дейін жұмыс істеді. Ол дыбыстарды таспаға жазып, содан соң кесіп, біріктіріп, қайталап, жылдамдығын азайтып не арттырып, тіпті кері ойнатты. Би-Би-Си бас тартқандықтан және Орамның өмірінде ешқашан орындалмаған Still Point 70 жыл бойы естілмеді; 2016 жылдың 24 маусымында композитор Шива Фесхареки және Лондон заманауи оркестрі оны алғаш рет орындады. Аяқталған партитура табылып, Still Point-тің қайта жөнделген нұсқасы 2018 жылдың 23 шілдесінде Лондондағы BBC Proms-те Фесхареки және Джеймс Булли LCO оркестрімен бірге орындалды. 1950 жылдары Орам Би-Би-Си-дегі музыка студиясының меңгерушісі болып тағайындалды. Париждегі RTF студиясына сапардан кейін ол Би-Би-Си-де электрондық музыканы және musique concrète техникаларын қолдана отырып, электрондық музыка құралдарын ұсыну үшін күш-жігер жұмсады, оларды бағдарламаларында пайдалану мақсатында. Замандастарының кейбір туындыларын тыңдағаннан кейін және Би-Би-Си электрондық композицияны өз қызметінің алдына жылжытудан жалғана бергеніне наразы болғаннан кейін, ол өз техникасын одан әрі дамыту ниетімен, ашылғанына бір жылдай уақыт өткен соң радиофоникалық шеберханадан кетуді шешті.

Фильм

Орам өзінің алты минуттық "Атомдар кеңістікте" атты туындысынан "Др. Но" (1962) фильмінің саундтрегіне ерекше электронды дыбыстарды қосты, бірақ фильмде оның есімі көрсетілмеді. Бұл дыбыстар келесі екі Джеймс Бонд фильмінде де пайдаланылды. Орам сонымен қатар Джеффри Джонстың "Snow" (1963) қысқа деректі фильмінің саундтрегін өңдеді; "Snow" фильмінің табысынан кейін ол Джонспен қайтадан "Rail" (1967) фильмінде жұмыс істеді.

Орамика

1959 жылы BBC-ден кеткеннен кейін Орам өзінің Oramics студиясын электронды композиция үшін Tower Folly-де, Вротхэмге жақын Кенттегі Фэрсиатта қайта жаңартылған ауст-хауста құруға кірісті. Қаржылық қиындықтар оның коммерциялық композитор ретіндегі жұмысын тоқтатуға мүмкіндік бермеді, ал Oramics жүйесіндегі жұмысы Радиофоникалық шеберханадан гөрі кең көлемді болды. Ол радио мен теледидар ғана емес, сонымен қатар театр, қысқа коммерциялық фильмдер, дыбыстық инсталляциялар мен көрмелерге музыка жазды. Бұл студияның басқа жұмыстарына Джек Клейтонның қорқынышты "The Innocents" (1961) фильміне жасалған электронды дыбыстар, "Four Aspects" (1960) сияқты концерттік туындылар және Теа Мусгрейв пен Айвор Уолсвортпен бірлескен жұмыстар кірді. 1962 жылдың ақпан айында Орамға Calouste Gulbenkian Foundation-нен Oramics жүйесін дамытуға көмек ретінде 3,550 фунт стерлингтік грант берілді (1962 жылғы 3550 фунт стерлинг қазіргі заманда шамамен <есептелген сома> тең). 1965 жылы тағы да 1000 фунт стерлингтік Гүлбенкиан гранты табылды. Машинаны пайдаланып жасалған алғашқы толыққанды дыбыс композициясы, "Contrasts Essonic" деген атпен 1963 жылы жазылды. Oramics зерттеулері дамыған сайын, Орамның назары дыбыстық параметрлер арасындағы ұсақ айырмашылықтар мен өзара әрекеттесулерге ауысты. Орамиканың осы кезеңінде ол дыбыстық зерттеулерін адам құлағының сызықтық емес қасиеттеріне және мидың әлемді қабылдауына қатысты қолданды. Ол тербеліс құбылыстарын зерттеу үшін Oramics-ты пайдаланды, оларды "коммерциялық Oramics" және "мистикалық Oramics" деп екіге бөлді. Орам өз жазбаларында Oramics-ты "дыбысты және оның өмірмен байланысын зерттеу" деп анықтады. 1980 жылдардың ортасында Орам Ралф Воган Уильямс қорынан алған грант ақшасын пайдаланып, Acorn Archimedes компьютері үшін Oramics бағдарламалық қамтамасын жасауға кірісті. Ол "Мистикалық Oramics" зерттеуін жалғастыруды жоспарлады, бірақ қаражаттың жетіспеуі бұл жобаның толыққанды жүзеге асуына кедергі келтірді.

Жазба шығармалары

Өзінің мансабында Орам электронды музыка және студиялық техникалар бойынша дәріс берді. Оның "Музыканың жеке нотасы, дыбыс және электроника" (1971) атты кітабы акустиканы, электронды музыканың тарихы мен техникаларын философиялық тұрғыдан зерттейді. Кітаптың жаңа басылымы Anomie Publishing компаниясы 2016 жылдың желтоқсан айында жариялады. 1970 жылдардың соңында Орам екінші кітапты жаза бастады, ол қолжазба түрінде сақталған, оның атауы "Өткеннің дыбысы – резонанс беретін болжам". Бұл қолжазбада ол археологиялық акустика туралы пікір білдіреді және неолиттік камералы обалар мен Стоунхендж және Гизаның Ұлы пирамидасы сияқты ежелгі орындар акустикалық резонаторлар ретінде пайдаланылған деген теория ұсынады. Оның зерттеулерінен сол дәуірдегі адамдардың дыбыстың қашықтықтағы коммуникациядағы қасиеттері туралы терең білімі болған болуы мүмкін екені көрінеді деді. 2003 жылдың 5 қаңтарында 77 жасында қайтыс болды. Оның мұрағаты ашық және үздіксіз зерттеулер үшін қолжетімді. Архивтің ашылуы Оңтүстік жағалау орталығында симпозиум мен концерттер сериясымен тойланды. Бұл People Like Us тобының жинағынан жаңа өңделген материалдардың концертін қамтыды. 2007 жылы оның "Oramics" атты екі дискілік жинағы шықты. 2008 жылы BBC Radio 3 радиосында Орамның өміріне арналған деректі фильм "Sunday Feature" бағдарламасының бөлігі ретінде "Wee Have Also Sound Houses" деген атпен көрсетілді.

Мұра

Орамның Радиофониктік шеберханадағы жұмысы, сондай-ақ 1960 жылы BBC-ге келген және 1963 жылы «Doctor Who» сериалының бастапқы музыкасын бірлесіп жазған Делия Дербиширге де жол ашты.

Құрмет көрсетуді түртіңіз

2012 жылғы алғашқы бағдарламасында BBC телеарнасының технологиялық бағдарламасы Click, Дафна Орам туралы материалды көрсетті, бұл негізінен үш бөліктен тұратын Oramics Machine-ның Лондонның Ғылым мұражайында электронды музыка тарихына арналған бір жылдық көрмеде қойылғандығынан туындады. Бағдарламада машинаның үлкен көрме шкафына орнатылуы көрсетілді және оның нәзік күйіне байланысты ойнату мүмкін емес екені айтылды. Дегенмен, машинаның интерактивті, виртуалды нұсқасы құрылды, ол келушілерге өз шығармаларын жасауға мүмкіндік береді. Бағдарламада Орамның Oramics болып дамысқан процесті сипаттаған мұрағаттық кадрлары көрсетілді, сондай-ақ ол музыканы "салып", кейін машинасында ойнағандарын көрсетті. Материалда Орам электронды музыканың "танылмаған қаһарманы" ретінде сипатталды.

Дафна Орамның керемет дыбыс әлемі

Дафна Орамның "Дыбыстың ғажайып әлемі" пьесасы Орамның өмірі мен мансабын егжей-тегжейлі баяндады. Оны Blood of the Young және Tron театры қойды. Пьесаның премьерасы 2017 жылдың 9 мамырында Глазго қаласында өтті және 2017 жылдың мамыр айынан 2017 жылдың маусымына дейін Шотландия бойынша гастрольдік сапармен жүрді. Пьеса авторы Изобель МакАртур, ал режиссері Пол Брэдрстон. Оған шотландтық электронды дыбыс суретшісі Аннеке Кампман тікелей музыкалық қосымша жасады.

Орам сыйлығы

Жыл сайынғы Орам сыйлығы PRS Foundation және New BBC Radiophonic Workshop ұйымдары тарапынан Дафни Орамның және музыка мен дыбыс саласындағы басқа да белгілі әйелдердің есімін ардақтау мақсатында, музыка, дыбыс және оған қатысты технологиялар саласындағы жаңадан көзге шығып келе жатқан өнерпаздарды марапаттау үшін іске қосылды.