Роберт Симпсон: Ағылшын композиторы және BBC продюсері

Кіріспе

Роберт Уилфред Левик Симпсон (2 наурыз 1921 – 21 қараша 1997) – ағылшын композиторы, сонымен қатар ұзақ жылдар бойы BBC продюсері және хабар таратушысы болған. Ол оркестрлік және камералық музыкасымен (әсіресе классикалық формалардағы: 11 симфония және 15 скрипкалық квартет) және Бетховен, Брукнер, Нильсен және Сибелиус музыкасы туралы жазған еңбектерімен танымал. Ол композицияны Герберт Хауэллстен оқыған. Ерекшелігі, ол тірі композитор болған кезеңде, 1980 жылы Симпсонның музыкасының дұрыс бағаланбағанына алаңдаған адамдар Роберт Симпсон қоғамын құрған. Қоғамның мақсаты – Симпсонның музыкасын кең жұртшылыққа жеткізу, оның шығармаларын жаздырып, тікелей орындауларын ұйымдастыру, журналдар мен басқа да басылымдар шығару және композиторға қатысты материалдардың архивін сақтау. 2021 жылы ол BBC Radio 3 арнасында «Аптаның композиторы» деп танылды.

Өмірбаян

Симпсон Уорвикширдің Лимингтон қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Роберт Уоррен Симпсон, анестезияның шотландтық пионері сэр Джеймс Янг Симпсонның ұрпағы болды; анасы Хелена Хендрика Говарс – Легер де Хейлстің негізін қалаушы Геррит Говарстың қызы. Симпсон Вестминстер қалалық мектебінде оқыған. Ол медициналық мансапқа дайындалған еді, екі жыл Лондонға оқуға барғаннан кейін, музыкант болуға деген ниеті күшейді. Екінші дүниежүзілік соғыста саналы қарсылық білдірген ол, Лондон бомбалау кезінде ARP мобильді хирургиялық бөлімінде қызмет етті, сонымен қатар Герберт Хауэллстен сабақ алды. Хауэллс оны Дурхам университетінің Музыка бакалавры дәрежесін алуға ынталандырды, ал 1952 жылы ол сол университеттен Музыка докторы ғылымын қорғады, жұмысы – оның Бірінші симфониясы болды. Соғыстан кейін Симпсон көптеген лекциялар оқыды және "Exploratory Concerts Society" қоғамын құрды. 1951 жылы ол BBC-нің музыка бөліміне қосылды және корпорацияда үш онжылдыққа жуық жұмыс істеген, ең танымал және құрметті музыка продюсерлерінің біріне айналды. Симпсон Хавергал Брайанның музыкасын жақтады және BBC арқылы Брайанның шығармаларын ұсынатын көптеген хабарларды дайындады. Олардың ішінде 1966 жылы сэр Адриан Боулт жетекшілігінде орындалған "Готикалық" симфония және 1973 жылы Леопольд Стоковский басқарған 28-ші симфония бар еді, ол 91 жастағы композитордың туындысын 91 жасында тұңғыш рет орындады. Мансабының соңғы кезеңінде BBC продюсері ретінде Симпсон ұйым басшылығымен жиі келіспеушіліктер тудырды. 1970 жылдары ол – Ханс Келлер және Дерик Кук сияқтылар – 1970 жылдарға арналған хабар тарату туралы есепке және "жалпылама хабар тарату" жоспарына (яғни поп, классикалық және сөздік бағдарламаларға арналған жеке арналар) қарсы сәтсіз көтеріліс бастады. Он жылдан кейін Симпсон шығындарды қысқарту мақсатындағы қайта ұйымдастыруға қарсы күресті, ол ақырында BBC-нің он бір оркестрінің бесеуін таратуды ұсынды. Музыканттардың ереуілі кезінде (ол 1980 жылғы BBC Promenade Concerts-інің алғашқы апталарын тоқтатуға әкелді) Симпсон BBC қызметкерлерінің ережелерін елемеуді және мәселені ұлттық газетпен талқылауды жөн көрді; ол кейін корпорациядан кетіп, "рейтинг үшін күресте BBC-нің дәстүрлі құндылықтарының құлдырауы" деп мәлімдеді. (Керекте Ханс Келлер бұл сынды "дәлелді факт" деп сипаттады.) Егер Симпсон тағы бірнеше ай үнсіз болғанда, толық зейнетақымен зейнетке шығуға мүмкіндігі болған еді, бірақ оның пікірінше, мұндай қадам оның қағидаларына қайшы келер еді. Тэтчерлік Ұлыбританияның идеологиясына қарсы болған ол 1986 жылы Ирландия Республикасына көшіп, Керри округіндегі Трали шығанағына қоныстанды. 1991 жылы Англияда лекция оқып жүргенде қатты инсульт алды, ол таламусты зақымдап, қалған алты жылы бойы ауыр қиналыстарға душар етті. 1997 жылы Тралиде 76 жасында қайтыс болды. Саяси көзқарасы бойынша ол өмір бойы социалист болды.

Simpson was born in Leamington, Warwickshire. His father, Robert Warren Simpson, was a descendant of Sir James Young Simpson, the Scottish pioneer of anaesthetics; his mother, Helena Hendrika Govaars, was the daughter of Gerrit Govaars, founder of the Leger des Heils, the Dutch arm of the Salvation Army. Simpson studied at Westminster City School. He was intended for a medical career and studied in London for two years before his determination to be a musician gained the upper hand. A conscientious objector in World War II, he served with an ARP mobile surgical unit during the London Blitz, while taking lessons from Herbert Howells. Howells persuaded him to take the Durham University Bachelor of Music degree, and in 1952 he gained the further degree of Doctor of Music from that university, the submitted work being his First Symphony. After the war Simpson lectured extensively and founded the Exploratory Concerts Society; in 1951 he joined the music staff of the BBC and became one of its best known and most respected music producers, remaining with the corporation for nearly three decades. Simpson was a great champion of Havergal Brian's music, and under the BBC's auspices he produced many broadcasts featuring Brian's works. These included the mammoth "Gothic" Symphony in 1966 under Sir Adrian Boult, and in 1973 the 28th Symphony under Leopold Stokowski who, at the age of 91, was premiering a work written by a 91 year old composer. In the latter part of his career as a BBC producer Simpson frequently clashed with the management of the organisation. In the 1970s he was one of those – Hans Keller and Deryck Cooke were others – who started the (unsuccessful) revolt against the report Broadcasting in the Seventies and its plan for "generic broadcasting" (i. e. separate networks for pop, classical and speech). A decade later Simpson was energetic in his opposition to a cost cutting reorganisation that ultimately proposed the decommissioning of five of the eleven BBC orchestras. During the ensuing musicians' strike (which caused the cancellation of the first several weeks of the 1980 BBC Promenade Concerts) Simpson chose to disregard BBC staff regulations and discuss the matter with a national newspaper; he then resigned from the corporation, publicly alleging a "degeneration of traditional BBC values in the scramble for ratings". (Hans Keller later described these criticisms as "demonstrable fact".) Had Simpson remained silent for a few more months he would have been able to retire with a full pension, but his feeling was that such a course would have compromised his principles. Abominating the ethos of Thatcherite Britain, in 1986 he moved to the Republic of Ireland, settling on Tralee Bay in County Kerry. In 1991, he suffered a severe stroke during an English lecture tour, which caused damage to the thalamus and left him in debilitating pain for the remaining six years of his life. He died in Tralee in 1997, aged 76. Politically, he was a lifelong socialist.

Музыка

Тонның гравитациялық күшіне негізделген динамикалық музыкалық архитектураның классикалық дәстүрін жаңартуға берілген Симпсон аз ғана шағын немесе эпизодтық шығармалар жазды және ірі жанрларға ден қойды. Ол 11 симфония, скрипка, фортепиано, флейта және виолончельге арналған концерттер жазды. (Скрипкалық концерт кейіннен алынып тасталды.) Оның кең көлемді камералық музыкалық шығармаларына 15 скрипкалық квартет, екі скрипкалық квинтет, кларнеттік квинтет, фортепиано триосы, кларнеттік триосы, валторна триосы, скрипкалық соната және бірқатар стандартты емес камералық ансамбльдерге арналған шығармалар, сондай-ақ фортепианоға арналған шығармалар, екі фортепианоға арналған соната және Галилейге қатысты атақты сөзден кейін аталған "Eppur si muove" атты маңызды орган шығармасы кірді. Ол вокалдық музыкадан қашық болды, бірақ оның шығармаларында екі мотет бар. Вариациялық форма оған маңызды болды, және ол өзінің тақырыптары бойынша вариациялық бөлімдерден басқа Нильсен мен Иоганн Себастьян Бахтың тақырыптарына оркестрлік вариациялар, сондай-ақ Хайднның палиндромдық тақырыбына фортепиано вариациялары жиынтығын жазды. Оның 9-шы скрипкалық квартеті – осы Хайдн тақырыбына негізделген 32 вариациядан және фугадан тұрады. 4-6-шы скрипкалық квартеттер Бетховеннің үш Разумовский квартетінің тақырыптарына емес, композициялық процестеріне қатысты вариациялар ретінде қарастырылуы мүмкін, Op. 59. Симпсонның шығармашылығының екі маңызды ерекшелігі – оның бірнеше негізгі импульсқа негізделген ұзақ шығармалар жазу қабілеті (темптердің жылдамдығы немесе баяудығы кішірек немесе үлкен ноталық мәндермен көрсетіледі) және бәсекелес тоналдықтар немесе интервалдар арасындағы динамикалық кернеуді орнату.

Симфониялар

Симфония жазатын адамдар мұны өздерін қабілетті сезінгендіктен жасайды: ал олардың көптегені симфонияның өлімі туралы әйелдерге айтады. Мәселе мынада, симфония абстракция ретінде жоқ: шаршаған симфониялар мен шаршаған композиторлар болуы мүмкін, бірақ үлкен масштабты ұйымдастыру және даму қабілетіне қатысты шақыруға жауап – ол тек жеке тұлғаларда ғана шаршауы мүмкін. Роберт Симпсон өзінің алғашқы жарияланған симфониясынан бұрын төрт симфония жазып, жойғаны айтылады (олардың бірі тіпті сериалдық процедураларды қолданды). Ресми жарияланған симфониялардың арасында мыналар бар:

Симфония №1 (1951), Дарем университеті үшін дипломдық жұмыс
Симфония №2 (1955–1956), Энтони Бернардқа арналған
Симфония №3 (1962), Хавергал Брайнға арналған
Симфония №4 (1970–1972), Hallé Orchestra тапсырысы бойынша
Симфония №5 (1972), Лондон симфониялық оркестріне арналған
Симфония №6 (1977), танымал гинеколог Иэн Крафтқа арналған
Симфония №7 (1977), Ханс Келлерге және оның әйелі, суретші Милейн Косманға арналған
Симфония №8 (1981), суретші Энтони Дорреллге арналған
Симфония №9 (1985–1987), әйелі Анжелаға арналған
Симфония №10 (1988), Вернон Хендлиге арналған
Симфония №11 (1990), Мэтью Тейлорға арналған

1987 жылдан 1996 жылға дейін Вернон Хендли Hyperion Records үшін симфониялардың барлығын, біреуін қоспағанда, жазды, Royal Philharmonic Orchestra (1, 3, 5 және 8), Bournemouth Symphony Orchestra (2, 4 және 9) және Royal Liverpool Philharmonic Orchestra (6, 7 және 10) оркестрлерімен бірге. Цикл 2003 жылы аяқталды, сол кезде №11 симфониясын оған арнаған Мэтью Тейлор City of London Sinfonia оркестріне дирижерлік етті.

Концерттер

Скрипка концерті (1959) Шамамен қырық минуттық шығарма, скрипкашы Эрнест Элементке арналған, композитор өмірінің соңында оны кері тартып алды. Симпсон осы шығарманы қайта жұмыстауды жоспарлаған, ал Мэтью Тейлор Симпсонның бастапқы ойларын іске асыру үшін композицияны қайта өңдеді. Пианино концерті (1967) Жиырма минуттық, бір бөлімді шығарма, бірнеше бөліктерден тұрады және пианист Джон Огдонға арналған. Бұл концерт оның ең жылы, көңілге қонымды партитураларының бірі. Флейта концерті (1989) Флейташы Сьюзан Миланның тапсырысымен және оған арналған жиырма бес минуттық бір бөлімді шығарма. Шығарма 11-ші симфонияның үлгісіндегі тыныштықты қамтиды. Виолончель концерті (1991) Виолончельші Рафаэль Уоллфиштің тапсырысымен және оған арналған жиырма үш минуттық, бір бөлімді вариациялық шығарма. Бұл шығарма күшпен басталып, ойшаң, құпия атмосферада аяқталады.

Төртұтас

Симпсон 15 нөмірленген скрипкалық квартеттер жазды; осы тізбектен бұрынғы квартет оның Дарем университетіндегі курсының бір бөлігі ретінде жазылған және әлі де сол жерде сақтаулы. Ол 1–3-квартеттерді табиғи тізбек құрайтындығын, ал 4–6-квартеттерді үш Бетховен квартетімен байланысты ерекше топ деп санады, бірақ олардың барлығы дерлік толығымен тәуелсіз шығармалар ретінде орындалуы мүмкін. 8-квартеттің екінші бөлімі Eretmapodites gilletti деген атаумен белгіленген, ал квартет сол ғылыми атаумен шыбын-шіркейді ашқан адамды қоса алғанда екі адамға арналған; 1982 жылғы 9-квартет – бір бөлімнен (бірақ баяу және шуақты бөлімдермен бөлінген) тұратын, Хайднның тақырыбындағы 32 вариация және фугадан тұрады; 10-квартет «Бейбітшілікке» арналған. (Малькольм Макдональдтың мақаласын қараңыз.) 1955 жылдың 11 ақпанында Лондондағы SW1 мекенжайындағы Ұлыбританияның өнер кеңесі ғимаратында өткен 1–3-квартеттерден тұратын концерт бағдарламасының түсіндірме жазбаларында Симпсон «олар қасақана топ ретінде жоспарланбағанмен, олар табиғи тізбекке түсетіндей көрінеді» деп жазған. Құрылысы және тональдығы бойынша үш шығарманы қамтитын жалпы симметрия элементтері бар. Скрипкалық квартет № 1 (1951–52) екі бөлімнен тұрады: жылдам және баяу; екінші бөлім – виоламен орындалған палиндромдық тақырыпқа арналған вариациялар жиынтығы. Е және А тональдік орталықтарының күшін бағалау күресі бар: бірінші бөлімде Е басты назарда, ал А-ның қарсылығын жеңеді, екінші бөлімнің тақырыбы Е-де басталып, А-дағы орталық биік нүктесімен аяқталады; вариациялар А мажорға қарай жұмыс істейді, осы тоналдықта шығарма аяқталады. Квартет Джордж Енескуге арналған. Скрипкалық квартет № 2 (1953) Симпсонның барлық квартеттерінің ең қысқасы, орындалуы шамамен 15 минутты алады. Ол бір бөлімнен және бір метрономдық белгіден тұрады, оның ішінде үш тақырып (және үш темп) үстемдік үшін күреседі. Скрипкалық квартет № 3 (1953–54) екі бөлімнен тұрады: баяу және жылдам – C мажордағы адажио және оң E мажорға қарай жылдамдап өтетін Allegro deciso. (Симпсон осы бөлімді толық оркестрге арналған жеке шығарма ретінде қайта жазған.) Симпсон скрипкалық квартеттер № 4–6, 1–3-квартеттерге қарағанда әлдеқайда ірі масштабты, «Бетховеннің үш Разумовский квартеті, Op. 59-ды зерттеудің нәтижесі» екенін айтты; яғни, осы ұлы шығармаларды түсінуге жасалған тырысқандықтан, сөзбен талдау емес, музыка пайда болды. Үш Симпсон квартеті, оның өзінің стилінде, Бетховеннің үш квартетінің процедураларына «музыкалық параллельдерді» ұсынады, бірақ оларды Бетховенге сілтеме жасамастан және бір-біріне сілтеме жасамастан орындауға болады.

Simpson composed 15 numbered string quartets; a quartet preceding this sequence was written as part of his course at Durham University and still exists there. He regarded Quartets Nos. 1–3 as forming a natural sequence, and Nos. 4–6 are a clearly distinct group related to three Beethoven quartets, though they can all be performed as entirely independent compositions. The second movement of No. 8 has the label Eretmapodites gilletti, and the quartet is dedicated to two people including the discoverer of the mosquito with that scientific name; the ninth quartet, from 1982, is a one movement (but subdivided, with slow and scherzando sections) palindromic 32 Variations and Fugue on a Theme by Haydn; Number 10 is entitled "For Peace". (See the article by Malcolm MacDonald in the External Links.) In programme notes for a recital consisting of quartets nos. 1–3 at the Arts Council of Great Britain building in London SW1 on 11 February 1955, Simpson wrote that "although they were not consciously designed as a group, they nevertheless seem to fall into a natural sequence". In construction and tonality there are elements of an overall symmetry encompassing the three works. String Quartet No. 1 (1951–52) is in two movements, quick and slow; the second movement is a set of variations on a palindromic theme stated by the viola. There is a power struggle by the opposed tonal centres of E flat and A: E flat is the focus of the first movement and beats off the challenge of A, the second movement theme starts and ends in E flat with a central climax in A; the variations work round to A major, in which key the work ends. The quartet is dedicated to George Enescu. String Quartet No. 2 (1953) is the shortest of all Simpson's quartets, playing for about 15 minutes. It is cast in a single movement and a single metronome mark, within which three themes (and three tempi) contest for dominance. String Quartet No. 3 (1953–54) is in two movements, slow and quick: an Adagio in C major and a pulsing Allegro deciso that works round to an affirmative E major. (Simpson made a transcription of this movement as an independent piece for full string orchestra.) Simpson stated that String Quartets Nos. 4–6, which are on a much larger scale than Nos. 1–3, constituted "a close study of Beethoven's three Rasumovsky quartets, Op. 59; that is to say, the attempt to understand those great works resulted in, not a verbal analysis, but music". The three Simpson quartets offer, in his own idiom, "musical analogies" to the procedures of Beethoven's three quartets, but they can be performed without reference to the Beethoven and indeed without reference to each other.

Үлестер

"Ianus Germinus: Music in Scandinavia" (1960), ХХ ғасыр музыкасы – музыкадағы қазіргі ағымдар туралы халықаралық симпозиум, Р. Майерс редакциясымен. (1960; 1968 жылы қайта басылды). "Бетховен, Сибелиус және "Терең логика": Симфониялық талдау бойынша зерттемелер" кітабына алғысөз, Лайонел Пайк (1978). "Бетховен концерттері", "Концерттер туралы нұсқаулық" кітабында, Роберт Лейтон редакциясымен (1988). "Карл Нильсен қазір: Жеке көзқарас", Мина Ф. Миллер редакциясымен шыққан "The Nielsen Companion" кітабында (1995). "Музыканы сезіну" (Музыканттар музыка туралы, № 5) кітабына алғысөз, Вагн Холмбое, Пол Рапопорт редакциялап, аударған (1991).

Түрлі бөлшектер

"Брукнердің жетінші симфониясы: Талдау" Музыкалық шолу (1947): 178–187. "Құралымнан кейінгі ойлар", Темпо № 144 (1983). Брукнердің №3 симфониясының 1873 жылғы түпнұсқа басылымының британдық тұңғыш көрсетіліміне арналған бағдарламалық түсіндірме, Корольдік филармониялық қоғам (9 желтоқсан 1987). Ванбру квартетінің Бетховеннің скрипкалық квартеттер циклына арналған бағдарламалық жазбалар (19??). Бахтың "Die Kunst der Fuge" атты шығармасының Р. Симпсонмен ұйлестірілген Delme квартетінің жазулары (19??). "Елу жылдық мерекелік эсселер": Роберт Симпсонге арналған құрмет, Жаша Хоренштейн, Роберт Лейтон, Ханс Келлер, Хью Оттовей, Питер Добсон және Айнсли Кокс жазған мақалалары бар. Эдвард Джонсон редакциялаған, Triad Press (1971).

Диск продюсері ретінде жұмыс істеу

Роберт Симпсон сонымен қатар Хавергал Брайанның музыкасының алғашқы коммерциялық жазбаларының продюсері болды. Симфониялар №10 және №21, сәйкесінше Джеймс Логран мен Эрик Пинкетт жетекшілік еткен, 1972 жылы Лестердегі Де Монфорт залында жазылған. Музыканы Лестершир мектептерінің симфониялық оркестрі орындады, ал альбом 1973 жылы Unicorn Records компаниясымен шығарылды, және сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Телевизиялық бағдарламаның арнайы бөлімі «Белгісіз жауынгер» жазбалар сессиясын кеңінен көрсетті, сондай-ақ камера тобы Роберт Симпсон мен оркестр мүшелерінің композитордың Шорхэмдегі үйіне жасаған сапарында оларға қосылды (төмендегі бейне сілтемелерді қараңыз). Unicorn шығарылымының сәттілігінен кейін, Роберт Симпсон продюсерлік еткен екінші Брайан альбомы 1974 жылы LSSO-мен Хоув қалалық залында және Лестердегі Де Монфорт залында Ласло Хельтай мен Эрик Пинкетт дирижерлігімен жазылды. Бұл CBS шығарылымы 22-ші симфонияны, Брайанның 23-ші Псалмға жасаған музыкалық қоюын (ол Вон Уильямс пен Пэрридің ағылшын хор дәстүріне жақын) және «Ауылдық көріністер» ағылшын сюитасын қамтыды, онда өте ерекше музыка бар.