Кіріспе

Ағылшын композиторы, минималистік музыка авторы, пианист, либреттошы және музыкатанушы, композитор және музыкант Майкл Найман.

Майкл Лоуренс Найман, CBE (23 наурыз 1944 жылы туған) – ағылшын композиторы, пианист, либреттошы, музыкатанушы және кинорежиссер. Ол көптеген фильмдерге жазған музыкасымен (оның ішінде Питер Гринавеймен ұзақ жылдар бойы ынтымақтастықта жұмыс істеген кезде жазылғандары) және Джейн Кэмпионның «Пианино» фильміне жазған мультиплатиналық саундтрек альбомымен танымал. Ол «Әйелін шляпа деп қабылдаған адам», «Хаттар, жұмбақтар және өсиеттер», «Шыбырлар, дыбыстар және тәтті ауа», «Гойяға қарсы бетпе-бет», «Адам және бала: Дада», «Махаббат есептеледі» және «Спарки: Cage and Beyond» сияқты бірнеше опера жазды. Ол алты концерт, бес скрипкалық квартет және көптеген камералық шығармалар жазды, олардың көпшілігі Майкл Найман тобы үшін арналған. Ол сонымен қатар концерттік пианист. Найман операны музыканың басқа түрлерінен артық көреді.

Ерте өмір және білім

Найман Лондонның Стратфорд қаласында Польшадан көшіп келген, дінге бейжай еврей терішілер отбасында дүниеге келген. Найман Уолтемстоудағы сэр Джордж Моноу грамматикалық мектебінде білім алған. Ол 1961 жылдан 1967 жылға дейін Лондон Корольдік колледжінде, ал 1967 жылға дейін Алан Буш пен Тёрстон Дартпен Корольдік музыка академиясында фортепиано және он жетінші ғасыр барокко музыкасына баса назар аудара оқыды. 1964 жылдың шілдесінде ол композиция бойынша Говард Карр естелік сыйлығын жеңіп алды. 1965–66 жылдары Найман Ұлыбритания Кеңесінің стипендиясымен Румынияда халық әндерін зерттеу үшін тұруға мүмкіндік алды. Бұл кейіннен 1977 жылғы «In Re Don Giovanni» шығармасының негізіне айналды. 1969 жылы Найман Харрисон Биртвистлдің «Гринвуд жанында» операсының либреттосын жазды және «Love Love Love» қысқаметражды фильмін (The Beatles тобының «All You Need Is Love» әні негізінде) түсірді. Содан кейін ол музыка сыншылығымен айналысып, ол 1968 жылы «The Spectator» журналында ағылшын композиторы Корнелиус Кардью туралы жариялаған мақаласында «минимализм» терминін музыкаға алғаш рет қолданған адам ретінде танылды. Ол Джордж Фридерик Генделдің Concerti grossi, Op. 6 кітабына кіріспе жазды және 1976 жылы Джордж Брехтпен сұхбаттасты. Оның 1976 жылғы «Decay Music» альбомын Брайн Ино өндірді. 1974 жылы Найман эксперименталды музыка туралы ықпалды кітап – «Experimental Music: Cage and Beyond» жариялады, онда Джон Кейдждің классикалық композиторларға тигізген әсері зерттелді.

Campiello Band-ті құру және Питер Гринавеймен ынтымақтастық, 19761990

1970 жылдары Найман Портсмут симфониясының құрамына кірді – өзін-өзі «әлемдегі ең нашар оркестр» деп атаған ұжым. Ол оркестрдің Мартин Льюис продюсерлік еткен «20 Classic Rock Classics» альбомындағы «Bridge Over Troubled Water» әнінің жазылуында баяндамашы пианист болды, онда Sinfonia 1950-1970 жылдардың поп және рок репертуарын өзіндік стильде орындады. 1976 жылы Карло Голдонидің «Il Campiello» қойылымы үшін «Campiello Band» тобы құрылды, ол кейін «Michael Nyman Band» болып өзгерді. Бастапқыда ребектер мен шаулар сияқты көне аспаптармен, сондай-ақ саксофон сияқты заманауи аспаптармен құрылған, мүмкіндігінше күшті дыбыс шығаруға бағытталған бұл топ кейіннен толық күшейтілген құрамға – скрипкалық квартет, үш саксофон, труба, валторна, бас тромбон, бас гитара және фортепианоға ауысты. Найманның көптеген шығармалары оның ансамблі үшін жазылған, құрамы әртүрлі өзгерістерге және толықтыруларға ие. Оның алғашқы фильмдерінің бірі – 1976 жылғы британдық секс-комедиясы «Keep It Up Downstairs» болды, одан кейін көптеген фильмдер, олардың көпшілігі еуропалық көркем фильмдер, соның ішінде Питер Гринауэй түсірген он бір фильм. Найман Гринауэйдің фильмдеріне арналған музыкасында ерте музыка көздерін жиі пайдаланды: Генри Перселлдің «Драфтсменнің келісім-шарты» (1982) және «Еңбекші, ұры, оның әйелі және оның сүйіктісі» (1989) (оның ішінде «Мемориал» және «Мизере парафразы»), Генрих Игнац Франц Бибердің «A Zed & Two Noughts» (1985), Вольфганг Амадей Моцарттың «Сандармен суға бату» (1988) және Джон Дауландтың «Проспероның кітаптары» (1991), көбінесе режиссердің тікелей өтініші бойынша. Ол Моцарттың әртүрлі мәтіндеріне «Letters, Riddles and Writs» шығармасын жазды, ол «Not Mozart» атты жинақтың бір бөлігі болды. 1987 жылы Найман сопрано, альт, тенор және аспаптық ансамбль үшін «Noises, Sounds & Sweet Airs» операсын (Найманның «La Princesse de Milan» балетіне арналған музыкалық қойылымының негізінде); Оливер Сакстың зерттеуіне негізделген «The Man Who Mistook His Wife for a Hat» (1986) операсын және бес скрипкалық квартетті жазды. Ол сонымен қатар «Flying Lizards» тобымен поп музыкасын жазды; Питер Гринауэйдің «The Falls» (1980) фильміне арналған саундтректегі «Bird List» әнінің нұсқасы олардың «Fourth Wall» альбомында «Hands 2 Take» деген атпен пайда болды.

21 ғасыр

2000 жылы Виктория Хардидің либреттосына клондау тақырыбында опера қойды, оның атауы – Facing Goya, бұл олардың бір актілік операсы Vital Statistics-тің кеңейтілген нұсқасы. Басты рөл – контральтоға арналған, жесір өнер банкірінің рөлін Хиллари Саммерс орындады. Оның ең соңғы опералары – Man and Boy: Dada (2003) және Love Counts (2005), екеуі де Майкл Гастингстің либреттолары бойынша жазылған. 2002–2005 жылдары ол Германияның Карлсруэ қаласындағы Badisches Staatstheater театрында композитор болып жұмыс істеді. Пат Хатчинс жазып, сурет салған кітаптар негізінде «Тич» атты балалар телесериалына музыка жазды. 2007 жылдың 7 шілдесінде Найман Жапониядағы Live Earth шарасына қатысты. Найман кинорежиссер Макс Пьюмен ұзақ мерзімді шығармашылық серіктестікке кірісті, нәтижесінде көптеген қысқа көркем фильмдер, үш тәжірибелік деректі фильм және бірнеше бейне инсталляциялар жасалды. 2008 жылы Volumina мәдени қауымдастығымен бірлесіп, суретке деген құштарлығымен музыкасын біріктірген суретшінің кітабын – Sublime шығарды. 2009 жылдың қазан айында Найман Дэвид МакАльмонтпен бірлесіп The Glare атты әндер жинағын жарыққа шығарды. Альбомда Майкл Найман тобымен бірге жазылған, МакАльмонттың қазіргі заманғы жаңалықтарға негізделген лирикасы Найманның карьерасының әртүрлі кезеңдерінен алынған 11 музыкалық шығармасына қосылған. 2012 жылы «Күнделікті» (Everyday) фильміне саундтрек жазды. 2012 жылы Кит Х. Ю Найманды «Ең жалғыз терезе арқылы» (Through the Only Window) атты 26 минуттық, төрт бөлімнен тұратын фортепианолық квинтет жазуға шақырды. Ол 2012 жылдың 25 маусымында Париждегі Луврдің Тюйлери бағында әкесі Ю Бён Ынның «Менің көзіммен» (Through My Window) атты фотокөрмесінің гала-кешінде тұңғыш рет орындалды. Nyman Quintet шығарманы Abbey Road студиясында жазды, ал ол Найманның жазбалар компаниясы арқылы жарық көрді. 2013 жылы Найманға Версаль сарайындағы Оранжерея залында Ю Бён Ынның көрмесі үшін музыка жазу тапсырылды. Ол 32 минуттық, төрт бөлімнен тұратын 6-шы симфонияны – «AHAE» шығармасын жазды, ол АХАЕ (Ю Бён Ынның псевдонимі) бейнелегендей, табиғаттағы төрт маусымды көрсетеді. Лондон симфониялық оркестрі 2013 жылдың 8 қыркүйегінде Париждегі Версаль сарайының L'Opéra-сында композитордың басқаруымен екі шығарманы да тұсаукесер етті. Олар да жазылды. 2015 жылы Дзига Вертовтың «Потемкин баспақышындағы кинооператор» (Man with a Movie Camera) фильміне қатысты. Көрсетілім 6-шы Одесса халықаралық кинофестивалінің аясында өтті және шамамен 15 000 көрерменді қамтыды.

Жеке өмір

Ол Ает Найманға (қыз есімі Тум) үйленген, олардың Молли және Марта есімді екі қызы бар. Оның алғашқы скрипкалық квартеті Аетке арналған құрмет ретінде "Unchained Melody" әнін пайдаланады, ол Гринвейдің "The Falls" фильмінде де ойнаған, сонымен қатар ол оған музыка жазған. Молли да композитор, ол Гарри Эскоттпен бірлесіп бірнеше фильмге музыка жазды, соның ішінде әкесімен жиі жұмыс істейтін Майкл Винтерботтомның "Гуантанамоға жол" фильміне де музыка жазған. Марта BBC-де даму зерттеушісі болып жұмыс істейді. 2005 жылы Найман 33 жылдан бері "Квинс Парк Рейнджерс" футбол клубының жанкүйері екенін мәлімдеді.

Құрметтер

Найман 2008 жылы туған күніне орай Британ империясы орденінің командирі (CBE) болып тағайындалды. Найманға 2007 жылдың 30 қаңтарында Уорвик университетінің құрметті докторлық дәрежесі (DLitt) берілді. Дәреже беру салтанатында Пол Макграт жетекшілік еткен Уорвик университетінің мыс қоры мен камералық хоры Найман үшін жаңадан жазылған салтанатты процессия мен шығару фанфарын орындады. 2015 жылы ол өмірлік жетістіктері үшін «Алтын Герцог» сыйлығымен марапатталды, бұл 6-шы Одесса халықаралық кинофестивалінің ерекше сыйлығы.