Далл қойы (Ovis dalli) – Солтүстік Американың таулы аймақтарында мекендейтін ерекше қой түрі. Қоректенуі, тұқымдары және таралған жерлері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ovis dalli, сондай-ақ Dall қойы немесе жіңішке мүйізді қой деп аталады, Солтүстік Американың солтүстік-батысына тән жабайы қойлардың бір түрі. Ovis dalli екі түршеге бөлінеді: Ovis dalli dalli және Ovis dalli stonei. O. dalli Британ Колумбиясының солтүстік-батысында, Юкон, Солтүстік-Батыс территориялары мен Аляскада таралған таулы альпілік мекенжайларда тіршілік етеді. Олар жылдың әр түрлі кезеңдерінде шөптер, шатырлар және тіпті елік сияқты бұталар сияқты әртүрлі өсімдіктермен қоректенеді. Сонымен қатар, олар минералдық қосымшалар алу үшін минералдық сілтеулерден де пайдаланады. Басқа Ovis түрлері сияқты, қошқарлар мүйіздерімен үстемдік үшін күреседі.
Species of mammal
Ovis dalli, also known as the Dall sheep or thinhorn sheep, is a species of wild sheep native to northwestern North America. Ovis dalli contains two subspecies: Ovis dalli dalli and Ovis dalli stonei. O. dalli live in mountainous alpine habitats distributed across northwestern British Columbia, the Yukon, Northwest Territories and Alaska. They browse a variety of plants such as grasses, sedges and even shrubs such as willow, during different times of the year. They also acquire minerals to supplement their diet from mineral licks. Like other Ovis species, the rams engage in dominance contests with their horns.
Таксономия және генетика
Далли деген ат американдық табиғатты зерттеуші Уильям Хили Даллдың (1845–1927) есімімен аталған. «Далл қойы» немесе «Далл қойлары» деген жалпы атау көбінесе номинативті түріне, яғни O. d. dalli-ге қолданылады. Басқа бір түрі – O. d. stonei – «Тас қойы» деп аталады. Алғашқыда O. d. dalli және O. d. stonei түрлерінің арасын жүндерінің түсі арқылы ажыратқан. Алайда, жүнге негізделген белгілеулер күмәнді болып шықты. O. dalli қойларының екі түрінде де (яғни, Далл және Стоун қойларында) түстердің толық араласуы байқалады, ол түрдің ақ және қара түрлері арасында өзгереді. Fannin қойлары деп аталатын аралас түсті популяциялар бастапқыда (бұрыс) жеке түр (O. d. fannini) деп белгіленген, олар Юкон аймағындағы Пелли және Огилви тауларында қоныстанған. Соңғы зерттеулер Fannin қойларының негізінен Далл қойларының генетикалық тегінен тарағанын растады. Бұрынғы митохондриялық ДНК деректері бұрынғы түрлер арасында молекулалық айырмашылықтың жоқтығын көрсеткен, бірақ ядролық ДНК деректері кейбір қолдау көрсетуі мүмкін. Митохондриялық ДНК ақпаратын пайдаланатын қазіргі таксономия эволюциялық тарихта тіркелген O. dalli және O. canadensis арасындағы будандасу салдарынан сенімділігі төмендеуі мүмкін.
The specific name dalli, is derived from William Healey Dall (1845–1927), an American naturalist. The common name, Dall's sheep or Dall sheep is often used to refer to the nominate subspecies, O. d. dalli. The other subspecies, O. d. stonei, is called the Stone sheep. Originally, the subspecies O. d. dalli and O. d. stonei were distinguished by the color of their fur. However, the pelage based designations have been shown to be questionable. Complete colour intergradation occurs in both O. dalli sheep subspecies (i. e., Dall's and Stone's), ranging between white and dark morphs of the species. Intermediately coloured populations, called Fannin sheep were originally (incorrectly) identified as a unique subspecies (O. d. fannini) with distributions inhabiting in the Pelly Mountains and Ogilvie Mountains of the Yukon Territory. Fannin sheep have more recently been confirmed as admixed individuals with predominantly Dall's sheep genetic origins. Previous mitochondrial DNA evidence had shown no molecular division along earlier subspecies boundaries, although evidence from nuclear DNA may provide some support. Current taxonomy using mitochondrial DNA information may be less reliable due to hybridization between O. dalli and O. canadensis recorded in evolutionary history.
Сипаттама
О. даллидің иығының биіктігі шамамен 1 метрге жетеді. Олардың түсі сүттей ақ, ал жүні жұмсақ, қылшықты астыңғы қабатынан және қатты, ұзын, қуыс қорғаныш түктерінен тұрады. Олардың қысқы жүні тым қалың болуы мүмкін. О. далли 12-16 жылға дейін өмір сүре алады. О. далли жыныстық диморфизмге ие, яғни қошқарлар мен қойлар сыртқы түрімен ерекшеленеді. Қошқарлар қойлардан ірілеу болады және ересекке жеткен кезде салмағы орташа есеппен ... құрайды. Қойлардың орташа салмағы шамамен ... шамасында болады. Қыс айларында ересек қойлар дене салмағының 16%-ға дейін, ал тоқтылар мен бір жасар қойлар қысқы ауа райының қаттылығына қарай 40%-ға дейін салмақтан айырылуы мүмкін. О. далли екі айлық болғанда мүйіздері өсе бастайды. Қойлардың мүйіздері кішкентай, нәзік, ал қошқарлардың мүйіздері ірі, бұйралы болады. Жас қошқарлар 3 жасқа дейін қойларға ұқсайды. Осы жасқа келгенде олардың мүйіздері қойлардың мүйіздерінен әлдеқайда жылдам және үлкенірек өсе бастайды.
O. dalli stand about 3 feet (1 m) at the shoulder. They are off white in color, and their coat consists of a fine wool undercoat and stiff, long, and hollow guard hairs. Their winter coats can be over thick. O. dalli can live to be 12 to 16 years of age. O. dalli are sexually dimorphic, which means rams and ewes look different. Rams are larger than ewes and typically weigh between at maturity. Ewes weigh approximately on average. During the winter, adult sheep may lose up to 16% of their body mass, and lambs and yearlings as much as 40% depending on winter weather severity. O. dalli begin growing horns at about two months old. Ewes have small, slender horns compared to the massive, curling horns of rams. Young rams resemble ewes until they are about 3 years of age. At this point, their horns begin to grow much faster and larger than ewes' horns.
Экология
Қойлар Алясканың субарктикалық және арктикалық тау жоталарында, Юкон территориясында, Солтүстік-Батыс аумақтарының батысындағы Маккензи тауларында және Британдық Колумбияның орталық және солтүстік бөліктерінде қоныстанады. *O. dalli* түрлері құрғақ альпілік тундра, шалғынды далалар және тік немесе қиын-қыстау жерлердің үйлесімі бар аймақтарда табалады. Бұл үйлесім оларға жайылуға да, хищниктерден қашуға да мүмкіндік береді. Қошқарлар тобындағы әлеуметтік тәртіп және үстемдік дәрежесі түрлі мінез-құлықтар арқылы сақталады, оның ішінде бас соққысулар да бар. Бұл тартымды шайқастарда әр қошқар қарқын алып, мүйіздерімен бірін-бірі соғысады. Әлеуметтік тәртіпті орнатуға байланысты басқа мінез-құлықтарға аяқпен тепкілеу, қорқыту арқылы шабуыл жасау және үстемдік көрсету кіреді. Бұл мінез-құлықтың көп бөлігі жыл бойы тәртіпті орнатады, бірақ мүйіздерінің мөлшері ұқсас еркектер арасындағы қақтығыстар, көбелек шағылысы жақындаған сайын күшейеді. Алясканың ұлттық қорықтарында спорттық аң ауруға рұқсат етілген жерлерде, аңшылар толық иілген немесе одан да үлкен мүйіздері бар, екі ұшы да сынған немесе сегіз жасқа толған *O. dalli* қошқарларын аулауға болады. Кейбір түрлер климаттың өзгеруінен пайда көреді, ал басқалары керісінше. Төменгі биіктіктердегі өсімдік қауымдастықтарында әдетте бұталар мен ағаштар басым болады. Биіктік артқан сайын, басым өсімдік қауымдастығы төмен өсетін шөптер, гүлдер және лишайниктер басым болатын түрге ауысады. Климаттың жылынуы, вегетациялық маусымның ұзаруы және жауын-шашынның өзгеруі ағаш тәрізді өсімдіктерге жоғары биіктікте қолайлы орта табуға мүмкіндік береді. Нәтижесінде, төмен өсетін альпілік өсімдіктер бәсекелестікке ұшырауы немесе жапырақты өсімдіктердің көлеңкесінде қалуы мүмкін. Альпілік өсімдіктердің маусымдық қолжетімділігі мен әртүрлілігінің өзгеруі *O. dalli* популяцияларына қойлардың диетасын өзгерту арқылы және осылайша олар таулы саябақтарда қайда өмір сүре алады, сондай-ақ аналық қойлардың жүктілік деңгейі мен қозылардың өсуі мен тіршілік етуіне әсер етуі мүмкін.
The sheep inhabit the subarctic and arctic mountain ranges of Alaska, the Yukon Territory, the Mackenzie Mountains in the western Northwest Territories, and central and northern British Columbia. O. dalli are found in areas with a combination of dry alpine tundra, meadows, and steep or rugged ground. This combination allows for both grazing and escape from predators. Social order and dominance rank is maintained in ram groups through a variety of behaviors including head on collisions. These dramatic clashes involve each ram getting a running start before colliding, horns first into one another. Other behaviors associated with establishing social order include leg kicks, bluff charges, and dominance mounting. Most of this behavior establishes order year round, but clashes between males with similar horn sizes intensify as the rut approaches. Where sport hunting is allowed in Alaska's national preserves, hunters can harvest mature O. dalli rams that have horns that are full curl or greater, have both tips broken off or are eight years of age or older. Some species are expected to benefit from climate change while others will not. Shrubs and woody plants typically dominate plant communities at lower elevations. As elevation increases, the dominant plant community transitions to one dominated by low growing grasses, flowers, and lichens. Warming climate trends, longer growing seasons, and changes in precipitation have the potential to allow woody plant species to find suitable habitat at higher elevations. As a result, low growing alpine species may be out competed or shaded by the encroaching woody plants. Changes in the seasonal availability and diversity of alpine plants may affect O. dalli populations by altering sheep diets and consequently where they can live in mountain parks, as well as ewe pregnancy rates and lamb growth and survival.