Гималай тауы қойы (Hemitragus jemlahicus) – Гималай тауларында мекендейтін, қорғауға алынған жануар. Қауіпті жағдайға жақын түр, аң аулау мен ортаның жоғалуынан саны азайып барады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жұп аяқты тұяқтылардың түрлері
Species of even toed ungulate
Гималай тахы (Hemitragus jemlahicus) – Оңтүстік Тибет, Солтүстік Үндістан, Батыс Бутан және Непал Гималайларының ірі жұп аяқты тұяқты жануары. IUCN Қызыл тізімінде "Қауіпке ұшырауға жақын" деп тіркелген, себебі аң аулау және мекендеу ортасының жоғалуынан оның саны азайып барады.
The Himalayan tahr (Hemitragus jemlahicus) is a large even toed ungulate native to the Himalayas in southern Tibet, northern India, western Bhutan and Nepal. It is listed as Near Threatened on the IUCN Red List, as the population is declining due to hunting and habitat loss.
Таксономия және филогенезия
Тахрлар Artiodactyla отрядындағы Caprinae тұқымдасына жатады. Caprinae тұқымдасындағы олардың ең жақын туыстары қой және ешкілер. 1944 жылы Шығыс Гималай тахры немесе шапи деген түрше сипатталған. Алайда, бұл жіктеме қазір жарамсыз деп есептеледі және қазіргі таңда ешқандай түршелер мойындалмайды.
Tahr belong to the subfamily Caprinae in the order Artiodactyla. Their closest relatives in the subfamily Caprinae are sheep and goats. A subspecies, the Eastern Himalayan tahr or shapi, was described in 1944. This classification is not considered valid anymore, and no subspecies are currently recognized.
Этимология
1835 жылы ағылшын тіліндегі жазбаларда алғаш рет қолданылған "тахр" сөзі Батыс Гималайдағы жануардың жергілікті атауынан шыққан, ол "техр", "таре" және "тахир" деп те аталады. Гималай серуының непал тіліндегі "тар" сөзімен шатасу салдарынан, "тар" деп те жазылған. *Hemitragus* туысының атауы грек тіліндегі *hēmi* – "жарты" және *trágos* – "ешкі" сөздерінен туындаған.
The word "tahr," first used in English writings in 1835, is derived from the animal's local name in the Western Himalayas, which has otherwise been rendered as "tehr," "tare" and "tahir". Through confusion with thār, a Nepali word for the Himalayan serow, it has also been spelled "thar." The genus name Hemitragus is derived from the Greek words hēmi meaning "half" and trágos meaning "goat".
Сипаттамалары
Гималайлық тахрдың басы кішкентай, құлақтары ұсақ, көздері үлкен, ал мүйіздері еркектер мен әйелдерде әртүрлі болады. Тахрдың сыртқы пішіні Гималайдың қатал климатына жақсы бейімделген. Олардың өмір сүру ортасының жағдайын көрсететін қалың, қызғылт түсті жүні және тығыз астыңғы жүні бар. Қыс аяқталар тұсында жүні жұқарып, түсі ашық болады. Тұяқты жануарлар тобының мүшесі ретінде, Гималайлық тахрдың саусақтары жұп санында болады. Олар өздерінің қоныстанған таулы жерлерге тән тегіс және кедір-бұдыр беттерді ұстау қабілетін дамытқан. Бұл пайдалы қасиет олардың жылдам қозғалуына да көмектеседі. Тахрдың тырнақтарының ішкі бөлігі резеңкеге ұқсас, ол тегіс тастарды жақсы ұстауға мүмкіндік береді, ал тырнақтың шетіндегі кератин тырнақтың беріктігін арттырады, бұл тасты жерде жүру үшін өте маңызды. Бұл бейімделу оларға жерді сенімді және шапшаң түрде бағыттап өтуге мүмкіндік береді.
The Himalayan tahr has a small head, small pointed ears, large eyes, and horns that vary between males and females. The exterior of a tahr is well adapted to the harsh climate of the Himalayans. They sport thick, reddish wool coats and thick undercoats, indicative of the conditions of their habitat. Their coats thin with the end of winter and becomes lighter in color. As a member of the ungulate group of mammals, the Himalayan tahr possesses an even number of toes. They have adapted the unique ability to grasp both smooth and rough surfaces that are typical of the mountainous terrain on which they reside. This useful characteristic also helps their mobility. The hooves of the tahr have a rubber like core which allows for gripping smooth rocks while keratin at the rim of their hooves allow increased hoof durability, which is important for traversing the rocky ground. This adaptation allows for confident and swift maneuvering of the terrain.
Мінез-құлық және экология
Гималай тахы салқын климатқа және тасты жерге бейімделген, сондықтан оларды таулы аймақтарда кездестіруге болады. Гималайда олар негізінен 2500-ден 5000 метрге дейінгі биіктіктегі беткейлерде таралған. Гималай тахы әртүрлі өсімдіктермен қоректене алады. Олар көбінесе жапырақтары мен шөптеріне жеуге қолайлы ашық өсімдік жамылғысы бар жерлерді мекендейді. Қыс мезгілінде (жоғары биіктіктегі өсімдіктер қармен жабылған кезде) олар төменгі биіктіктегі беткейлерге түседі.
The Himalayan tahr is adapted to life in a cool climate with rocky terrain, which allows them to be found in mountainous areas. In the Himalayas, they are mainly found on slopes ranging from 2,500 to 5,000 m. Himalayan tahr can eat a wide variety of plants. They most often inhabit locations where vegetation is exposed for browsing and grazing. During the winter (when snow covers vegetation at higher elevations), they are found on lower altitude slopes.
Диета
Гималай тауы қойы – шөппен қоректенетін жануар, көбінесе шөп шабып, жапырақтар мен кейбір жемістерді жейді. Оның рационының 75%-ға дейін табиғи шөптерден құралады.
The Himalayan tahr is a herbivore spending most of the time grazing on grasses and browsing on leaves and some fruits. with as much as 75% of its diet consisting of natural grasses.
Жауыздық
Тахрлар қар барыстарының жемтігі болып табылады. Еркектердің үстемдігіне әсер ететін факторларға дене мөлшері, салмағы және тестостерон деңгейі жатады. Түсі де әсер ете алады; Гималай тахрларының ақшыл түсі болғандары есікті аналықтарға қол жеткізуге ықтимал. Гималай тахрлары ерте туады, туғаннан кейін дереу тұра алады. Екі немесе одан көп түр бір белгілі бір аймақта тамақ сияқты шектеулі ресурстарды бөліскенде бәсекелестік тууы мүмкін. Гималай тахры және басқа тұяқты жануарлар бірдей тамақтанғандықтан, олардың арасында бәсекелестік болуы мүмкін.
Tahr are preyed upon by snow leopards. Factors that contribute to which males dominate include size, weight, and testosterone levels. Coat color can have an effect; Himalayan tahrs with lighter coats are more likely to gain access to estrous females
Himalayan tahrs have precocious young which can stand soon after birth. Competition can occur when two or more species share a limited resource, such as particular food sources, in a given area. Since the Himalayan tahr and the other ungulates are eating the same foods, competition possibly is occurring among them.
Инвазивті түр ретінде ену
Гималайлық тахрдың инвазивті түр ретінде сәттілігіне ықпал ететін маңызды фактор – олардың жылдам қозғалу қабілеті. Түнде олар тамақ пен су сияқты ресурстарға қол жеткізу үшін төменгі биіктікке қарай жылжыса, күндіз демалу және жыртқыштардан қорғану үшін биікке көтеріледі. Сонымен қатар, Гималай тахры жаңа қоныстанған аймақтарда табиғи жауы жоқ, сондықтан оларды тек тамақ пен суға қолжетімділік және олардың өнімділігі шектейді. IUCN тахрдың Аргентинада жойылғанын мүмкін деп санайды, оны осы елге әкелгеніне қарамастан.
A key factor contributing to the success of the Himalayan tahr as an invasive species is their mobility. During the night, they move to locations with lower elevations to have better access to resources such as food and water, whereas during the day, they move to locations with higher elevation to rest and avoid predators. Lastly, the Himalayan tahr lacks predators in the regions where it has been introduced, so is only limited by access to food and water, and its own reproductive rate. The IUCN lists the tahr as being possibly extirpated from Argentina despite its introduction.
Жаңа Зеландия
Гималайлық тахрлар 1904 жылы Жаңа Зеландияға Кук тауының айналасына спорттық мақсатта әкелінді және содан бері көршілес аймақтарға жылдам тарады. Жаңа Зеландиядағы жергілікті өсімдіктерді олардың көптеп жаюы экологиялық ортаға елеулі зиян келтірді. Қазіргі уақытта олар Оңтүстік Альп тауларының бір бөлігінде қоныстанды және әлі де спорт үшін аң аулау мақсатында қолданылады. Табиғатты қорғау департаменті (DOC) 2019 жылдың шілдесінен 2020 жылдың ақпанына дейін 12 000 тахрды және 2020 жылдың шілдесінен қарашасына дейін 7 000-нан астам тахрды қырқынды. Аңшылар мен фермерлер сияқты топтар тахрларды жоюға қарсылық көрсетті. Кеннет Ф. Д. Хуги мен Карен М. Уэсонның 2005 жылы дайындаған есебінде тахрлардың таралу аймағында тұратын 43 фермер арасында жүргізілген сауалнаманың нәтижелері ұсынылған. Фермерлердің шамамен 80 пайызы тахрды қауіп емес, ресурс ретінде қарастырады. Сауалнамаға қатысушылар тахрға консервациялық және коммерциялық құндылық (тірі мал/ет, аңшылық, шаруашылық) беретінін көрсетті. Осы фермерлердің 36 пайызы өздерінің жеріне тахрлардың келуінен жылына кем дегенде 1000 доллар пайда тапқандарын, ал ең жоғары табыс 50 000 доллардан асып кеткенін хабарлады (осы зерттеудің 5.5-кестесі), әдетте кәсіби аңшыларға өздерінің жерінде аң аулауға рұқсат беру арқылы. Тахрлар Жаңа Зеландиядан жойылуы мүмкін, бірақ "бұл аңшылық мүдделерінің күшті лоббилік қысымына байланысты орындалмады, сондықтан табиғи ортада экологиялық шығындар жинақталуда". 2020 жылы аңшылық лоббиі тахрларды қырқуға наразылық білдірді. DOC 2020–2021 жылдарға арналған басқару жоспарын жариялады, ол Жоғары сотта дау тудырды. Сот DOC мүдделі тараптармен кеңесуі керек деп шешті, нәтижесінде жоспарға бірнеше өзгерістер енгізілді; түзетілген жоспар Тахр қорынан қолдау тапты.
Himalayan tahr were introduced to New Zealand in 1904 around the Mount Cook region for sport and have since expanded rapidly into neighboring areas. Their heavy grazing of native plants in New Zealand has caused significant environmental damage. They currently inhabit a portion of the Southern Alps and are still being hunted for sport. The Department of Conservation (DOC) culled 12,000 tahr between July 2019 and February 2020, and over 7,000 between July and November 2020. Groups such as hunters and farmers have resisted tahr eradication. A report prepared in 2005 by Kenneth F. D. Hughey and Karen M. Wason presented the results of a survey conducted among 43 farmers living within tahr distribution. Roughly 80% of farmers view tahr as a resource, not as a threat. The respondents indicated they placed conservational and commercial value (live animal/meat, hunting, farming) on tahr. Thirty six percent of these farmers also reported to having earned at least $1,000 a year in profit from having tahr on their property, with the highest earnings being above $50,000 (Table 5.5 of that study), usually as a result of allowing professionally guided hunters on their property. Tahr could be eradicated from New Zealand but "this has not happened due to intense lobbying pressure from hunting interests, so ongoing ecological costs are incurred by the natural environment." The hunting lobby has protested against the culling of tahr in 2020. DOC released a management plan for 2020–2021 which was contested in the High Court. The Court ruled that DOC should consult with interested parties and stakeholders which resulted in a number of changes to the plan; the revised plan was welcomed by the Tahr Foundation.
Оңтүстік Африка
Гималай тахы Оңтүстік Африкаға 1930 жылдары Кейптаун қаласындағы зообақтан екі тахр қашып шығу арқылы әкелінді. Кейіннен пайда болған тахр популяциялары осы қашып кеткен екі тахрдан тарап, Кейп түбегінің таулы аймағына жылдам тарады. Көптеген тахрлар жергілікті антилопа – клипспрингерді қайта орналастыру үшін қырылды.
The Himalayan tahr was introduced to South Africa when in the 1930s, two Himalayan tahrs escaped from a zoo in Cape Town. Subsequent populations of tahrs have descended from the original escaped pair and spread quickly over the Cape Peninsular mountain range. Most of the population has been culled to make way for the reintroduction of the indigenous antelope, the klipspringer.
Америка Құрама Штаттары
Гималай тахы Нью-Мексико штатында кездеседі, ол бұл жерге әкелінген. 2014 жылғы 28 мамырдағы Нью-Мексико штатының аң аулау және балық шаруашылығы департаментінің баспасөз хабарламасында былай делінген: "Тек бір ғана ерекше аң ауру аймағы – Су каньоны, хималай тахын басқару құралы ретінде аулауға рұқсат береді, бұл жабайы ешкіге жақын үлкен тұяқты жануар". Дегенмен, Су каньоны аң ауру аймағынан тыс жерлерде де хималай тахын аулауға болады. Хималай тахының аулау маусымы шектеусіз және оларды тіпті пневматикалық қарумен де аңғаруға рұқсат етіледі.
The Himalayan tahr is present in New Mexico, where it has been introduced. According to the New Mexico Department of Game and Fish news release dated 28 May 2014, "Only one Wildlife Management Area, Water Canyon, allows hunting for nongame species as a management tool for the non native Himalayan tahr, a large ungulate related to the wild goat." However, outside of Water Canyon Wildlife Management Area, Himalayan tahr may be taken. There is no closed season or bag limit on Himalayan tahr, and they may be hunted even with an airgun.