Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық фольклордағы мифтік жануар, мифтік аң. Номиналды антилопа – бұл Ескі әлемнің нағыз антилопасы емес, шын мәнінде жирафқа жақын туысқан американдық антилопа (Antilocapra americana). Солтүстік Американың батысында ғана кездесетін жабайы антилопалардың ең ірі топтары Вайоминг штатында орналасқан. Ересектерінің бойы шамамен 1 метрге жетеді, салмағы 68 килограмға дейін болады және олар сағатына 88 километр жылдамдықпен ұзаққа дейін жүгіре алады.
Mythical creature from American folklore
the mythical animal
The nominal antelope is not any kind of true, Old World antelope, but actually the pronghorn or American antelope (Antilocapra americana), which is more closely related to the giraffe. Some of the largest herds of wild pronghorns, which are found only in western North America, are in Wyoming. The adults grow to about 3 feet (1 m) tall, weigh up to , and can run at sustained speeds approaching .
Шығу тегі
Жануарлардың будандары туралы әңгімелер мен сипаттамалар әлемнің көптеген мәдениеттерінде кездеседі. 13 ғасырға жататын парсы еңбегінде бір мүйізді қоян бейнеленген, ол бірмүйіз атқа ұқсайды. Еуропада мүйізді қоян орта ғасыр мен Ренессанс дәуіріндегі фольклорда, әсіресе Баварияда және басқа да жерлерде кездеседі. Олардың ішінде мүйізді құлажан да болған. Бұл ерте ғылыми мәтіндер гибридтерді нағыз тірі жандар ретінде сипаттап, суреттеген, бірақ 18 ғасырдың соңында ғалымдар мүйізді қоянның биологиялық түр екенін мойындамайтын болды. Мүйізді қояндар туралы айтылатын әңгімелердің бастауы 1933 жылы ғылыми журналда жарияланған Ричард Э. Шоптың есімімен аталатын Шоп папиллома вирусына шалдыққан қояндардың кездесуіне байланысты болуы мүмкін. Шоп бастапқыда Айова штатында аңшылардың атып өлтірген жабайы құйрықты қояндарды, содан кейін Канзас штатындағы жабайы қояндарды зерттеді. Оларда "денелерінің әртүрлі бөліктерінде мүйіз тәрізді өскіндер көп болған. Бұл жануарлар халық арасында "мүйізді" немесе "ісікті" қоян деп аталған". Орталық Америкадағы хиучолдардың аңыздарында мүйізді қоян туралы деректер бар. Хиучолдардың ауызша дәстүрінде мүйізді қоян және бұғының мүйізін қояннан алғаны туралы әңгімелер сақталған. Қоян мен бұғы гибрид ретінде біріктірілмесе де, ацтектердің мезоамерикалық кезеңіндегі күнтізбесінде күн белгілері ретінде, егіздер, бауырлар, тіпті күн мен ай ретінде жұптасқан.
Stories or descriptions of animal hybrids have appeared in many cultures worldwide. A 13th century Persian work depicts a rabbit with a single horn, like a unicorn. In Europe, the horned rabbit appeared in Medieval and Renaissance folklore in Bavaria (the wolpertinger) and elsewhere. included the horned hare. These early scientific texts described and illustrated the hybrids as though they were real creatures, but by the end of the 18th century scientists generally rejected the idea of horned hares as a biological species. References to horned rabbits may originate in sightings of rabbits affected by the Shope papilloma virus, named for Richard E. Shope, M. D., who described it in a scientific journal in 1933. Shope initially examined wild cottontail rabbits that had been shot by hunters in Iowa and later examined wild rabbits from Kansas. They had "numerous horn like protuberances on the skin over various parts of their bodies. The animals were referred to popularly as 'horned' or 'warty' rabbits." In Central America, mythological references to a horned rabbit creature can be found in Huichol legends. The Huichol oral tradition has passed down tales of a horned rabbit and of the deer getting horns from the rabbit. The rabbit and deer were paired, though not combined as a hybrid, as day signs in the calendar of the Mesoamerican period of the Aztecs, as twins, brothers, even the sun and moon.
Дуглас нұсқасы
Нью-Йорк Таймс американдық шакаллопаның пайда болуын 1932 жылы Дуглас, Вайоминг штатында Дуглас Херрик (1920-2003) қатысқан аң ауруға байланысты дейді. Херрик пен оның інісі жас кезінде пошта арқылы таксидермияны үйренген, ал аң аулаудан оралғанда Херрик бір сүйекті таксидермия шеберханасына лақтырып жіберді, ол екі бұғы мүйізінің қасына түсті. Жануарлардың кездейсоқ үйлесімі Херрикке шакаллопа туралы ой келтірді. Ағалар жасаған алғашқы шакаллопа Рой Боллға 10 долларға сатылды, ол оны Дугластың Ла Бонте қонақ үйінде көрсетті. 1977 жылы басы ұрланды. Шакаллопа Дугласта танымал жергілікті көрікті орынға айналды, онда Сауда палатасы туристерге шакаллопа аулауға лицензия береді. Лицензиялар ресми шакаллопа маусымында аң аулауға жарамды, ол тек бір күн: 31 маусым (маусым айында 30 күн болғандықтан, бұл күрделі күндіз), түнгі сағат 00:00-ден таңғы сағат 02:00-ге дейін. Аңшының IQ-сы 50-ден жоғары, бірақ 72-ден аспауы керек. Мыңдаған "лицензиялар" берілді. 1981 жылы Әскери-әуе күштерінен зейнеткерлікке шыққаннан бері, Оңтүстік Дакота штатының Рапид-Сити қаласында тұратын Фрэнк Инглиш Херриктердің жетістігіне сүйене отырып, мыңдаған шакаллопа жасап сатты. Ол Cabela's компаниясына жануарлардың өзгертілген басын жеткізетін жалғыз жеткізуші. Оның стандартты және "әлемдік рекордты" шакаллопалары шамамен 150 долларға сатылады. Адам мен аң туралы американдық комикстердегі аңызда фольклоршы Ричард Дорсон Дугластың нұсқасын, сондай-ақ "Дугластың тұрғындарын ашуландыратын" басқа нұсқаны айтады. Дорсонның сөзіне сүйенсек, "Солтүстік елдегі мифтік жаратылыстар" (1969) еңбегінде тарихшы Уокер Д. Уайман АҚШ-тың батысындағы сілтілі аймақта кездесетін шакаллопаның бар екенін мойындады. Алайда ол оның Миннесота мен Висконсин штатындағы Джек-пинаның шакаллопасынан бұрын пайда болғанына күмәнданады, ол "аймақтың ең білікті биологтарына да қарсы келетін мифологиялық қайта ояну". Уайман осы алғашқы шакаллопаның үш мысалы бар екенін мәлімдеді: Висконсин штатының батыс-орталық бөлігіндегі Аугустада, Верхний көлдің оңтүстік жағалауындағы Корнукопияда және солтүстік жағалаудағы мұражайда және ағаш кесу лагерінде, бәрі де "әйнекше маусымында абайсыз аңшылардың атып өлтірген болуы мүмкін". 1978 жылы қайта қаралып, кеңейтілген кітабында, онда резинадан жасалған шошқа, снолигостер, үш құйрықты бавалор, скуонк және басқа да көптеген жаратылыстар туралы материалдар бар, Уайман шакаллопаға төрт бет арнады. Ол бұрынғы мүйізді қоянның Солтүстік елдегі шығу тегі туралы пікірін өзгертіп, былай деді: "Оның кең таралған ареалы Вайоминг штатында орналасқан сияқты". Оның айтуынша, Lepus antilocapra wyomingensis тұқымдасының бастапқы ареалынан кең таралғанын көрсететін дәлелдер - АҚШ-тың бар-румдарындағы шакаллопалардың басына басылған "Тиога, Пенсильвания" және "Гонконг" сияқты жазулар.
The New York Times attributes the American jackalope's origin to a 1932 hunting outing involving Douglas Herrick (1920–2003) of Douglas, Wyoming. Herrick and his brother had studied taxidermy by mail order as teenagers, and when the brothers returned from a hunting trip for jackrabbits, Herrick tossed a carcass into the taxidermy store, where it came to rest beside a pair of deer antlers. The accidental combination of animal forms sparked Herrick's idea for a jackalope. The first jackalope the brothers put together was sold for $10 to Roy Ball, who displayed it in Douglas' La Bonte Hotel. The mounted head was stolen in 1977. The jackalope became a popular local attraction in Douglas, where the Chamber of Commerce issues Jackalope Hunting Licenses to tourists. The tags are good for hunting during official jackalope season, which occurs for only one day: June 31 (a nonexistent date as June has 30 days), from midnight to 2 a. m. The hunter must have an IQ greater than 50 but not over 72. Thousands of "licenses" have been issued. Building on the Herrick's success, Frank English of Rapid City, South Dakota has made and sold many thousands of jackalopes since retiring from the Air Force in 1981. He is the only supplier of the altered animal heads to Cabela's, a major outdoor theme retail company. His standard jackalopes and "world record" jackalopes sell for about $150. In Man and Beast in American Comic Legend, folklorist Richard Dorson recounts the Douglas variant but also an alternative that will "surely infuriate the residents of Douglas ". According to Dorson, in Mythical Creatures of the North Country (1969), historian Walker D. Wyman acknowledged the existence of what he called the Alkali Area Jackalope of the western United States. However, he expressed doubt that it predated the Jack pine Jackalope of Minnesota and Wisconsin, "a mythological throwback that defies even the most competent biologists of the region." Wyman claimed there were three known specimens of this primary jackalope—in Augusta in west central Wisconsin; Cornucopia, along the south shore of Lake Superior; and in a north shore museum and lumber camp— all "presumably shot by careless hunters during the deer season." In a 1978 revision and expansion of his book, which includes material on the rubberado porcupine, the snoligoster, the three tailed bavalorus, the squonk, and many other creatures, Wyman devotes four pages to the jackalope. In a turnabout from his earlier claims of a North Country origin for the antlered hare, he says, "The center of its vast range seems to be Wyoming." Evidence of wide dispersal of Lepus antilocapra wyomingensis from its original range, he claims, are labels such as "Tioga, Pennsylvania," and "Hongkong" stamped on mounted jackalope heads in barrooms across the United States.
Қиын әңгімелер
Жакалопаға қатысты көптеген қисынсыз және көбінесе әдемі әңгімелер оның мінез-құлқы туралы аңызға толы әңгімелерде кездеседі. Жакалопалардың өте қауіпті екендігі айтылады, сондықтан аңшыларға олардың мүйіздерінен қорғану үшін аяқтарына пеш түтікшелерін киюге кеңес беріледі. Аңыз бойынша, жакалопа адам дауысын қайталап айта алады. Ескі Батыс дәуірінде, ковбойлар түнгі лагерь отының басында ән шырқағанда, жакалопалар олардың дауыстарын еліктеп, ән салыпты.
The jackalope is subject to many outlandish and largely tongue in cheek claims embedded in tall tales about its habits. Jackalopes are said to be so dangerous that hunters are advised to wear stovepipes on their legs to keep from being gored. The jackalope can imitate the human voice, according to legend. During the days of the Old West, when cowboys gathered by the campfires singing at night, jackalopes could be heard mimicking their voices
Ресми тану
2005 жылы Вайоминг штатының заң шығарушы органы шакалпопты штаттың ресми мифологиялық жаратылысы деп жариялау туралы заң жобасын қарастырды. Ол палатада 45–12 есебімен қабылданды, бірақ Сенат заң жобасын қарауға үлкермей, сессия аяқталды, нәтижесінде заң жобасы қабылданбады. 2013 жылы заң жобасын ұсынған Дэйв Эдвардс қайтыс болғаннан кейін, штат заң шығарушылары заң жобасын қайтадан енгізді. Ол тағы да палатадан өтті, бірақ Сенаттың регламенттік комитетінде тоқтап қалды. 2015 жылы үш штат өкілі шакалпопты тағы да ұсынды, бұл жолы 66-шы заң жобасы ретінде, ол да палатада қабылданды, бірақ Сенат комитетінде сәтсіз аяқталды. Ко-спонсорлардың бірі Дэн Звонитцер: «Оны қабылдағанша әкеліп тұра беремін», – деді.
In 2005, the legislature of Wyoming considered a bill to make the jackalope the state's official mythological creature. It passed the House by a 45–12 margin, but the session ended before the Senate could take up the bill, which died. In 2013, following the death of the bill's sponsor, Dave Edwards, the state legislature reintroduced the bill. It again passed the House but died in the rules committee of the Senate. In 2015, three state representatives put forth the jackalope proposal again, this time as House Bill 66, and again it passed the House but died in a Senate committee. One of the co sponsors, Dan Zwonitzer, said, "I’ll keep bringing it back until it passes."
Танымал мәдениетте
1930 жылдары Херрик пен оның інісі манипуляцияланған таксидермиялық бас сұлуларын сата бастағаннан бері, мұндай трофейлерді, сондай-ақ шакалпа пошта карточкаларын және осыған байланысты сыйлық дүкендеріндегі заттарды Дугластан тыс көптеген жерлерде кездестіруге болады. Нью-Мексикодағы Санта-Фе өнер және дизайн университетінің студенттік журналы "The Jackalope" деп аталады. Әлемнің екінші жағында, Австралияның Ньюкасл қаласындағы Hop Factory суреткерлік сыра кафесі өзінің логотипі ретінде секіріп тұрған шакалпаны пайдаланады. 1986 жылы Оңтүстік Дакота штатының сенаторы Джеймс Абднор АҚШ президенті Рональд Рейганға Рапид-Ситидегі президенттік науқан тоқтауы кезінде мүйізді қоян басы бар толтырылған шакалпаны сыйға берді. Шакалпа туралы көптеген кітаптарда айтылады, оның ішінде балаларға арналған көптеген кітаптар бар. 2015 жылдың басында WorldCat тізімінде "jackalope" сөзін іздеу 225 нәтиже берді, оның 57-сі кітаптарға қатысты. Олардың бірі – Рудольфо Анаяның "Хуан мен шакалпа: Балаларға арналған өлеңдер кітабы". Анаяның кітабына WorldCat-тағы түйіндемеде былай делінген: "Сүйкімді Розита мен оның ревені пісірілімін жеңіп алу үшін Хуан Пекос Биллге қарсы жарыста шакалпаға мініп шабады". Урсула Вернонның "Шакалпа әйелдері" атты әңгімесі 2014 жылғы Небюла сыйлығына үміткер болды. Психонавт Теренс МакКенна Эсален институтының бақшасында шакалпаға кездескенін айтты. Музыканттар шакалпаны әртүрлі жолдармен пайдаланды. Американдық флейташы Р. Карлос Накай бұрын "Jackalope" деп аталған топқа қатысқан. 1980 жылдардың соңында ол Накайдың "импровизация, бейнелеу өнері, әңгіме айту, би және драмалық театрлық эффекттерді" біріктіретін "синтакустикалық панкарахи Наважазз" деп атаған музыкасын орындады. Накай музыканы тыңдаған адамдардың армандауын қалады деді. Miike Snow тобы шакалпаны өз логотипі ретінде пайдаланады. 2012 жылы өткен сұхбатта топ мүшесі Эндрю Уайатт логотиптің мақсаты эксперимент пен оқиғаларды білдіру екенін айтты. "Jackalope" сөзін іздеу нәтижесінде Worldcat-та табылған 225 нәтиженің 95-і музыкамен байланысты болды. 2003 жылы Pixar "Boundin'" атты қысқа анимациялық фильмінде шакалпаны көрсетті. Шакалпа шашын қырқып, күйзелген қошқарға пайдалы кеңес берді. "Star Trek" ғаламында Непенте планетасының "қоянмүйіздісі" шакалпаға ұқсайды және оны 2020 жылы шыққан "Star Trek: Picard" бірінші маусымының жетінші эпизодында көруге болады. Шакалпалар бейне ойындарда да пайда болды. "Red Dead Redemption" ойынында ойыншы шакалпаларды аңдап, терісін ала алады. Шакалпалар "Guild Wars 2" ойынының бір бөлігі болып табылады. 2006 жылы Каспер мен Дугласта төмен бюджетті макияждық фильм "Stagbunny" көрсетілді. Фильмде Дугластағы спорттық тауарлар дүкенінің иесімен сұхбат жүргізілді, ол өзінің үйінде тірі шакалпа бар екенін мәлімдеді, сондай-ақ шакалпаның табиғи тарихын және оның қазба жазбаларындағы орнын түсіндірген палеонтологпен сұхбат жүргізілді. 1997 жылдан бастап Орталық хоккей лигасына "Одесса шакалпалары" деп аталған команда қосылды. Команда 2011-12 маусымы алдында Солтүстік Америка хоккей лигасының Оңтүстік дивизионына қосылды. Одессалық спорт жазушысы команданың атына алаңдаушылық білдірді, ол оны жеткілікті қорқынышты деп таппады және "таңертеңгі асқа жеуге болатын нәрсе" сияқты естілді. 2011 жылы Нэшвиллде әйелдер құрған Теннесси штатындағы алғашқы коммерциялық сыра зауыты – Jackalope Brewing Company ашылды. Оның қолөнер сыраларына Thunder Ann, Sarka, Fennario, Bearwalker және Lovebird кіреді.
Since Herrick and his brother began selling manipulated taxidermy heads in the 1930s, such trophies, as well as jackalope postcards and related gift shop items, can be found in many places beyond Douglas. The student magazine of the Santa Fe University of Art and Design in New Mexico is called The Jackalope. On the other side of the world, The Hop Factory craft beer cafe in Newcastle, Australia, uses a leaping jackalope as its logo. In 1986, James Abdnor, a senator from South Dakota, gave U. S. President Ronald Reagan a stuffed jackalope (rabbit head with antlers) during a presidential campaign stop in Rapid City. Many books, including a large number written for children, feature the jackalope. A search for "jackalope" in the WorldCat listings of early 2015 produced 225 hits, including 57 for books. Among them is Juan and the Jackalope: A Children's Book in Verse by Rudolfo Anaya. The WorldCat summary of Anaya's book says: "Competing for the hand of the lovely Rosita and her rhubarb pie, Juan rides a Jackalope in a race against Pecos Bill." A short story, "Jackalope Wives" by Ursula Vernon, has been nominated for a 2014 Nebula Award. The psychonaut Terence McKenna claimed to have encountered a jackalope in the gardens of the Esalen Institute. Musicians have used the jackalope in various ways. R. Carlos Nakai, a Native American flute player, formerly belonged to a group called Jackalope. In the late 1980s, it performed what Nakai called "synthacousticpunkarachiNavajazz", which combined "improvisation, visual art, storytelling, dance and dramatic theatrical effects." Nakai said he wanted people to dream as they listened to the music. The band Miike Snow uses the jackalope as its logo. Band member Andrew Wyatt said during an interview in 2012 that the logo was meant to signify experiment and adventure. Of the 225 Worldcat hits resulting from a search for "jackalope", 95 were related to music. In 2003, Pixar featured a jackalope in the short animation Boundin'. The jackalope gave helpful advice to a lamb who was feeling sad after being shorn. In the Star Trek universe, the "bunnicorn" of Planet Nepenthe resembles a jackalope, and can be briefly seen in the seventh episode of Star Trek: Picard season one, released in 2020. Jackalopes have appeared in video games. In Red Dead Redemption, the player is able to hunt and skin jackalopes. Jackalopes are part of the action in Guild Wars 2. A low budget jackalope mockumentary, Stagbunny, aired in Casper and Douglas in 2006. The movie included interviews with the owner of a Douglas sporting goods store who claimed to harbor a live jackalope on his premises and with a paleontologist who explained the natural history of the jackalope and its place in the fossil record. Beginning in 1997, the Central Hockey League included a team called the Odessa Jackalopes. The team joined the South Division of the North American Hockey League before the 2011–12 season. An Odessa sports writer expressed concern about the team's name, which he found insufficiently intimidating and which sounded like "something you might eat for breakfast." Jackalope Brewing Company, the first commercial brewery in Tennessee founded by women, opened in Nashville in 2011. Its craft beers include Thunder Ann, Sarka, Fennario, Bearwalker, and Lovebird.
Ғылыми түсіндірмелері
Фольклоршы Джон А. Гутовски Дуглас шакалопасында кеңінен танылуды қалайтын жергілікті қауым жариялаған американдық аңыздың мысалын көреді. Қала немесе басқа да қоғамдық бірлестік әлеуметтік немесе экономикалық себептермен өзіне назар аударуға тырысады. Мұндай іс-шаралардың көбінесе бірге жүретіні – қаланың жергілікті аңызбен байланысын сақтап қалу үшін жыл сайын фестиваль ұйымдастыру болып табылады. Гутовски АҚШ бойынша "протофестиваль" деп аталатын үлгінің куәлігін табады. Оның мысалдарының бірі – 1937 жылы «армадалардың монстрды аулауы туралы әңгімелерге» және жергілікті кәсіпкерлердің «табан іздерін табуына» әкелген Нантакет теңіз жыланы. Сол сияқты, Арканзас штатының Ньюпорт қаласы Ақ өзен монстры туралы хабарлады, ал Луизиана штатының Алжир қаласы ұшатын шайтан адамның мекені екенін мәлімдеді. Массачусетс штатының Уэр қаласы аллигаторларды көруге байланысты жергілікті беделін бұқаралық ақпарат құралдарының назарына жеткізді. Перри, Нью-Йорк, жергілікті аңызға негізделген Сильвер-Лейк теңіз жыландары фестивалін өткізді. Висконсин штатының Райнландер қаласындағы Ходаг фестивалі жақын маңдағы шұңқырда табылған ежелгі жаратылыстың «жариялануын» тойлайды. Калифорния штатының Уиллоу-Крик қаласы жыл сайын Бигфут фестивалін өткізеді. 1950 жылдан бері Индиана штатының Черубуско қаласында Құйрықкөздер күні тойланады, ол жақын жердегі көлде тіршілік ететін, құйрықты ескек деп есептелетін Буско монстрының аңызына негізделген, шындық пен қиялдың аралас әңгімесі.
Folklorist John A. Gutowski sees in the Douglas jackalope an example of an American tall tale publicized by a local community that seeks wider recognition. Through a combination of hoax and media activity, the town or other community draws attention to itself for social or economic reasons. A common adjunct to this activity involves the creation of an annual festival to perpetuate the town's association with the local legend. Gutowski finds evidence of what he calls the "protofestival" pattern throughout the United States. In addition to the jackalope, his examples include the sea serpent of Nantucket, which in 1937 led to "stories of armadas hunting the monster, and footprint discoveries by local businessmen", accompanied by wide publicity. In similar fashion, Newport, Arkansas, publicized its White River Monster, and Algiers, Louisiana, claimed to be home to a flying Devil Man. Ware, Massachusetts, drew media attention to its local reputation for alligator sightings. Perry, New York, held Silver Lake Sea Serpent Festivals based on a local hoax. The Hodag Festival in Rhinelander, Wisconsin, celebrates "discovery" of a prehistoric creature in a nearby pit. Willow Creek, California, hosts an annual Bigfoot Festival. Since 1950, Churubusco, Indiana, has celebrated Turtle Days, based on a story, part real and part invented, about the hunt for the Beast of Busco, a snapping turtle said to be living in a nearby lake.
Тиісті әдебиет
Бранч, Майкл П. Жакалопаның іздерімен: Легенда қалай әлемнің қиялын баурап алды және бізге рак дертін емдеуге көмектесті. Саймон мен Шустер, 2022 жыл.
Branch, Michael P. On the Trail of the Jackalope: How a Legend Captured the World's Imagination and Helped Us Cure Cancer. Simon and Schuster, 2022.