Кіріспе

12 ғасырдағы форт, Махараштра, Үндістан

Даулатабад форты, бастапқыда Деогири форты деп аталған, Үндістанның Махараштра штатындағы Аурангабад қаласына жақын Даулатабад ауылында орналасқан тарихи бекінілген цитадель. Бұл Ядавалардың (б.з. 9-14 ғасырлар) астанасы, қысқа мерзімге Дели сұлтандығының (1327-1334) астанасы және кейін Ахмаднагар сұлтандығының (1499-1636) екінші астанасы болды. Шамамен 6 ғасырда Девагири қазіргі Аурангабад маңында, Батыс және Оңтүстік Үндістанға қарайтын керуен жолдары бойында маңызды жоталық қала ретінде пайда болды. Қаладағы үшбұрышты бекініс алғашқы Ядава монархы Бхиллама V-тің 1187 жыл шамасында салғандығы белгілі. 1308 жылы қала Солтүстік Үндістанның бір бөлігіне билік еткен Дели сұлтандығының Алауддин Халджисы тарапынан басып алынды. 1327 жылы Дели сұлтандығының Мұхаммед бин Тұғлуқ қаланың атын Даулатабад деп өзгертіп, императорлық астанасын Делиден осы қалаға көшірді және Дели халқының жаппай көшіп келуіне бұйрық берді. Алайда, Мұхаммед бин Тұғлуқ 1334 жылы шешімін кері қайтарып, Дели сұлтандығының астанасы Делиге қайта көшірілді. 1499 жылы Даулатабад Ахмаднагар сұлтандығының құрамына кірді, ол оны екінші дәрежелі астана ретінде пайдаланды. 1610 жылы Даулатабад фортының жанында Аурангабадтың жаңа қаласы, сол кезде Хадки деп аталған, Ахмаднагар сұлтандығының астанасы ретінде құрылды. Бұл қаланы Эфиопияның әскери басшысы Мәлік Амбар құрды. Ол құл ретінде Үндістанға әкелінгенімен, Ахмаднагар сұлтандығының танымал премьер-министріне дейін өсті. Даулатабад фортындағы қазіргі бекіністердің көп бөлігі Ахмаднагар сұлтандығы тұсында салынған.

Аңыз

Индуизм аңыздарында Шива құдайы осы өңірді қоршаған төбелерде болған деп есептеледі. Сондықтан бұл қамал бастапқыда Девагири деп аталған, яғни "құдайлардың төбелері".

Қала

Дәулатабад (19°57’N 75°15’E) Аурангабад қаласының солтүстік-батысына қарай 16 шақырым қашықтықта, сондай-ақ Эллора үңгірлер тобына ортасында орналасқан. Бұрынғы кең аумақты астана қазір көбінесе бос жатыр және ауылға дейін азайған. Оның сақталуының көп бөлігі ескі қалаға және іргелес бекініске келетін туристерге байланысты.

Тарих

Бұл жерде кем дегенде б.з.д. 100 жылдан бері қоныс болған, қазір Ажанта мен Элларадағыларға ұқсас индуист және джайнистер ғибадатханаларының қалдықтары сақталған. 32-шұңғымда джайнистердің Тиртханкаралары бейнеленген ойықтар бар. Қала шамамен 1187 жылы Чалұктарға адалдығын жоққа шығарған және батыста Ядава әулетінің билігін орнатып, Ядава ханзадасы Бхиллама V-тің құрылысы болып табылады. Ядава патшасы Рамачандра тұсында Дели сұлтандығының Әлауддин Халджи 1296 жылы Девагириге шабуыл жасап, Ядаваларды ауыр салық төлеуге мәжбүр етті. 1308 жылы Әлауддин Девагириге екінші жорық ұйымдастырып, Рамачандраны өзінің қарауындағыға айналдырды. 1328 жылы Дели сұлтандығының Мұхаммед бин Тұғлық өзінің мемлекетінің астанасын Девагириге көшіріп, оны Дәулатабад деп атады. Сұлтан 1327 жылы Дәулатабадты (Девагири) екінші астанасы етіп белгіледі. Кейбір ғалымдар астананы көшіру идеясының рационалды болғанын айтады, себебі ол мемлекеттің ортасында орналасқан және географиялық жағынан солтүстік-батыс шекаралық шабуылдардан қорғалған. Дәулатабад бекінісінде ол жерді құрғақ және шөлді деп тапты. Астананы көшіру стратегиясы толық сәтсіздікке ұшырады. Сондықтан ол Делиге қайтып оралып, «Ақылсыз патша» деген лақап атты. Дәулатабад бекінісінің тағы бір маңызды оқиғасы – Бахмани сұлтаны Хасан Ғанғу Бахманидің, сондай-ақ Әлауддин Бахман Шахтың (3 тамыз 1347 – 11 ақпан 1358 жылдары өмір сүрген) Чанд Минарды салғандығы. Хасан Ғанғу Чанд Минарды Делидегі Құтб Минардың көшірмесі ретінде салды, оған ол зор құрметпен қараған. Ол Минарды салу үшін ирандық сәулетшілерді жалдады, олар бояу үшін лазурит және қызыл охра қолданды. Қазіргі уақытта Минар өзін-өзі өлтіру оқиғасы болғандықтан туристерге жабық. Бекіністің ішінде Аурангзеб салған Чин Махал түрмесін көруге болады. Осы түрмеде ол Хайдарабадтың Голконда сұлтандығының Әбу Хасан Құтб Шаһын ұстаған. Әбуль Хасан Тана Шах, Құтб Шахи әулетінің соңғы сұлтанының тегі құпияға толы. Ол Голконда әулетінің туысы болғанымен, өзінің жас кезінде атақты суфи ғалымы Шах Раджу Қатталдың шәкірті болды, патшалықтың сән-салтанатынан алыс, қарапайым өмір сүрді. Шах Разиуддин Хусейни, халық арасында Шах Раджу деп танылған, Хайдарабадтың ақсүйектері мен қара халықтың екеуі де оны жоғары бағалаған. Голконданың жетінші патшасы Абдулла Құтб Шаһ оның ең жақын ізбасары болған. Ол түрмеде қайтыс болып, таққа мұрагер қалдырмады. Қазіргі бекіністің көп бөлігі Бахманилер мен Ахметнагар сұлтандығының Низам Шахтары тұсында салынған. 1760 жылы Маратха империясы оны қайта басып алды.

Ескерткіштер

Сыртқы қабырғаның ұзындығы 4 км (2,75 миль) және ол бір кезде ежелгі Девагири қаласын қоршап тұрған. Бұл қабырғалардың арасында және жоғарғы бекіністің негізінде үш қорғаныс шебі орналасқан. Бекіністермен қатар, Дәулатабадта бірнеше көрнекті ескерткіштер бар, олардың ең бастылары Чанд Минар және Чини Махал. Чанд Минар – 64 метр биіктігі және негізінде 21 метр шеңбері бар мұнара. Ол бастапқыда әдемі перс шыны плиткаларымен жабылған. 1445 жылы Ала уд Дин Бахмани бекіністі басып алғанын еске алу үшін салған. Чини Махал (әдеби мағынасы: Қытай сарайы) – бір кезде өте әдемі болған ғимараттың қиратылысы. Онда Голконданың соңғы Құтбшахи әмірі Әбу Хасан Тана Шаһ 1687 жылы Аурангзебтің бұйрығымен түрмеге қамалған.

Темір жол көлігі

Дәулатабад теміржол станциясы Оңтүстік-Орталық теміржолының Манмад-Пурна учаскесінде, сондай-ақ Оңтүстік-Орталық теміржолының Нандед бөлімшесінің Мудхед-Манмад учаскесінде орналасқан. 2005 жылы қайта ұйымдастырылғанға дейін ол Хайдарабад бөлімшесінің құрамында болды. Дәулатабадқа жақын маңызды станция – Аурангабад. Девагири экспресі Мүмбай мен Секундрабад, Хайдарабад қалалары арасында Шатрапати Самбхаджи Нагар қаласы арқылы жүйретін тұрақты пойыз.