Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жүк кемесі USS Betelgeuse (AK 260) – АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі соңғы жүк кемесі болды. 1944 жылдың 10 сәуірінде ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жүк тасымалдау үшін құрылған «Жеңіс» классындағы кеме ретінде суға түсірілгеннен кейін SS Colombia Victory деп қайта аталды. 1951 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштеріне берілді.
USS Betelgeuse (AK 260) was the last of the cargo ships in service in the United States Navy. On 10 April 1944, it was renamed the SS Colombia Victory after being launched as a Victory ship to carry cargo during World War II. She was transferred to the US Navy in 1951.
Құрылыс
Бетельгейз кемесі Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласындағы Калифорния кеме құрылысы компаниясымен құрастырылып, 1944 жылдың мамыр айында SS Colombia Victory атауымен сауда флотына қосылған. 1944 жылдан 1948 жылға дейін ол Грейс бу кеме компаниясы, Уотермен бу кеме корпорациясы және Истмия бу кеме компаниясы басқаруында болды. 1948 жылы кеме Теңіз резервтік флотына қойылды, 1951 жылға дейін осы жағдайда болды, содан кейін АҚШ үкіметі сатып алып, Әскери-теңіз күштерінің қажеттілігіне сәйкес қайта жабдықтады.
Екінші дүниежүзілік соғыс - СС Колумбия Жеңіс
«Колумбия Жеңісі» кемесі – АҚШ сауда флотының кемесі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы операцияларда өте белсенді болды. «СС Колумбия Виктория» әскерлерге оқ-дәрі жеткізу міндетімен жүктелді. «Колумбия Виктория» 1944 жылдың 4 қарашасынан 25 қарашасына дейін Филиппин шайқасында үш рет шабуылға ұшырады. Оның теңіз қарулы күзетшілері 1945 жылдың 25 ақпанынан 6 наурызына дейін Иво Джимаға шабуыл жасау және оны басып алуға қатысқандығы үшін «жауынгерлік жұлдыздар» алды. 1945 жылдың 1 наурызында кеме Иво Джима жағалауында теңізшілерге оқ-дәрі жеткізіп жатқанда жапон артиллериясының атына түсті. Жағалаудағы артиллериялық батареялар оқ атып, артқы палубадағы бір жұмысшыны жаралады, бірақ кеме жылдам бұрылып, оқтан шығып кетті. «СС Колумбия Виктория» сондай-ақ 1945 жылдың 27 мамырынан 4 маусымына дейін Окинава шайқасына және Окинаваны басып алуға қатысқан АҚШ әскерлеріне жабдықтар жеткізді. Сауда кемесі ретінде ол Ishmian SS Corporation, Waterman SS Corporation және Grace Lines компанияларымен жұмыс істеді. 1948 жылы соғыс аяқталғаннан кейін «Колумбия Жеңісі» Делавэр штатындағы Уилмингтон қаласында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің резервтік флотына қойылды.
"Бетлгейз" кемесі
1952 жылғы 15 сәуірде Саваннада, Джорджия штатында, ол Әскери-теңіз күштерінің USS Betelgeuse (AK 260) ретінде қабылданып, АҚШ Атлантика флотының қызметтік күштерінің операциялық бақылауына берілді. Betelgeuse сияқты жүк кемелері әсемдіктердің аттарымен аталатын болған; Betelgeuse – Орион шоқжұлдызындағы ірі жұлдыз. 1952 жылдан 1960 жылға дейін "Гуз" Кариб теңізі мен Жерорта теңізіне жабдықтау миссияларын орындады, сондай-ақ Батыс Үндістан, Бермуд аралдары мен Азор аралдарындағы базаларға үнемі сапар шекті. Әскери-теңіз жүк кемесі ретінде өзінің міндетін атқару барысында Betelgeuse барлық түрдегі жүкті кемелерге, баржаларға және пирстерге барлық белгілі тасымалдау тәсілдерін пайдалана отырып жеткізді.
Polaris қолдауы үшін түрлендіру
1960 жылдың жазында маңызды өзгеріс жасалды: «Бетельгейзе» кемесі флоттың баллистикалық зымырандар бағдарламасын қолдау үшін «Поларис» зымырандарын және құраушыларын тасымалдауға бейімделді. Бұл өзгеріс «Бетельгейзе» кемесінің флотты жабдықтау кемесі қызметін «Поларис» бағдарламасының бір буынына ауыстырды. «Поларис» зымырандарын жабдықтау кемесі ретінде екі жыл қызмет еткеннен кейін, «Бетельгейзе» кемесі «Поларис» зымырандарын және олардың құраушыларын тиімді сақтау және тасымалдау үшін тағы да өзгерістер енгізу мақсатымен кеме құрылыс-жөндеу зауына кірді. Бұл өзгерістің басты жұмысы – үшінші жүк қоймасына «Поларис» зымырандарын тік орналастыруды орнату болды. 1 маусым мен 7 қыркүйек аралығында 1962 жылы «Бетельгейзе» кемесі, қалыпты жөндеумен қатар, қайтадан жаңғыртылды. Үшінші жүк қоймасында тағы бір маңызды өзгеріс жасалды, бұл жолы зымырандарды тік сақтау және тасымалдаудың жаңа қағидасы енгізілді. Осы жаңғырту арқасында «Бетельгейзе» үшінші жүк қоймасында он төрт зымыранды, төртінші жүк қоймасында бес зымыранды (контейнерлерде) және төртінші және бесінші люктердің екі жағында бір-бірден төрт зымыранды (контейнерлерде) тасымалдай алды, жалпы сыйымдылығы жиырма үш зымыранды құрады.
1962 жылғы операциялар
1962 жылдан бастап Бетельгейз (АК 260) Шотландиядағы Холи-Лохқа және Испаниядағы Рота әскери-теңіз базасына жабдықтау рейстерін жүзеге асырды. Ол Polaris зымырандарын және олардың құрамдас бөліктерін ғана емес, сонымен қатар азық-түлік, жөндеуге қажет бөлшектер, киім-кешек, отын және Polaris суасты қайықтарын жылдамдырылатын базадан жұмыс істеуге мүмкіндік берген көптеген басқа да заттарды тасымалдады.
1965-1966 жылдардағы операциялар
1965 жылдың желтоқсанынан 1966 жылдың наурызына дейін «Бетелгейз» кемесі Оңтүстік Каролина штатындағы Маунт-Плезант қаласындағы Детиен кеме құрылыс-жөндеу зауытында толық жөндеуден өтті. «Бетелгейз» – бұл зауытта күрделі жөндеуден өткен алғашқы және Вандо өзенімен зауытқа келген ең ірі кеме болды. Жөндеу кезінде екі адам авиациялық отын баржасының түтінге толы резервуарынан екі жұмысты құтқару кезінде өмірін қауіпке тігіп, Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерінің медальдерімен марапатталды. 1966 жылдың мамырында Испанияның Рота қаласына баллистикалық зымырандармен (FBM) жабдықтау сапарынан кейін, «Бетелгейз» маусымда Кубадағы Гуантанамо шығанағында жаңадан дайындықтан өтті, сондай-ақ төрт күндік операциялық сапармен Испанияның Барселона қаласына барды. Шілде және қыркүйек айларында Шотландияның Холи-Лох қаласына екі рет FBM жабдықтау сапары жасалды, ал Англияның Портсмут қаласына операциялық сапар ұйымдастырылды. Қазан және қараша айларында Испанияның Рота қаласына тағы екі рет FBM жеткізілді, ал желтоқсан айында Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласында жөндеу және демалыс кезеңі басталды.
1967 жылғы операциялар
Бетельгейз (АК 260) 1967 жылдың 1 шілдесіне дейін Сегізінші сервистік эскадрилья құрамында болды, содан кейін АҚШ Атлантика флотының Су асты кемелері басқаруына беріліп, Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласындағы Алтыншы су асты кемелері флотилиясының операциялық бақылауына қойылды. 1967 жылдың 1 қаңтарынан 30 тамызына дейін Бетельгейз АҚШ Атлантикалық су асты кемелері күштерімен бірге жұмыс істеді, нысаналық жаттығулар кезінде торпедаларды іздеуден бастап, Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласындағы "Поларис" базасын жабдықтауға дейін қажетті қызметтерді атқарды. Бірақ 4–22 маусым аралығында Бетельгейз "Жаңа Көзқарас" операциясына қатысты. "Жаңа Көзқарас" операциясы барысында Бетельгейзге Нью-Йорк қаласына портқа кіруге рұқсат берілді.
Симон Боливармен соқтығысу
1967 жылы тамызда су асты кемелеріне қызмет көрсету барысында Бетельгейзе суға батқан Simon Bolivar су асты кемесімен соқтығысты. Су асты корпусының ауқымды зақымдануы салдарынан 3-ші номерлі жүктік бөлімде дереу су жинала бастады, содан кейін 2-ші номерлі жүктік бөлім мен машина бөліміне де су ағып кірді. Ешкім зардап шекпеді, және Бетельгейзе өз күшімен Чарльстонға қайтып оралып, 1 қыркүйектен 8 қазанға дейін 1967 жылы Чарльстон әскери-теңіз кемежайында жөндеу жұмыстарынан өтті. 1967 жылы 9 қазанда Бетельгейзе теңізде сынақ жүргізіп, жақсы нәтижелер көрсетті.
1967 жылғы операциялар
1967 жылдың қазан айында Бетельгейзе Испанияның Рота қаласына ФБМ-мен қайта жабдықтау сапарын жасады. Чарльстонға оралғаннан кейін Бетельгейзе Панама каналы арқылы Бангор, Вашингтонға алғашқы WESTLANT/EASTPAC азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін жүк тиеуге кірісті, 17 қарашада Панама каналын кешіп өтіп, 27 қарашада Бангорға жетті. Вашингтонда болғанда, №1 қазандықтағы ақаулы экономизер түтігін жөндеу үшін Пьюджет-Саунд кеме құрылысы және жөндеу кемежайына бару қажет болды. Чарльстонға қайтар жолда Панамадағы Балбоа портына бір күндік сапар жасалды.
1968 жылғы операциялар
1968 жылдың қаңтар айынан сәуір айына дейін «Бетельгейз» суасты кемелеріне нысана көрсету және торпедаларды қайтару қызметтерін ұсынды, Чарльстондағы «Поларис» базасын жабдықтады, Флорида штатының Майами портына демалысқа барды, сондай-ақ Шотландияның Холи-Лох қаласына баллистикалық зымырандарды (FBM) қайта жабдықтады. 1968 жылдың 26 шілдесінде туысқандар круизі өткізілді, ал тамыз айында Флорида штатының Форт-Лодердейл портына демалысқа сапар жасалды, содан кейін 1968 жылдың тамыз айының соңында Шотландияның Холи-Лох қаласына тағы бір FBM жеткізілді. «Бетельгейз» 1968 жылдың қазан және қараша айларында АҚШ Атлантика флоты Суасты күштері командирі үшін баллистикалық зымыран жүйесінің алғашқы операциялық сынағына қатысты.
"Сүйіспеншілік рухы" экипажының құтқару
1968 жылғы 15 қарашада Чарльстоннан Шотландиядағы Холи-Лохқа бағыт алған «Бетельгейз» 18 қарашада Бермудадан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 300 миль қашықтықта бағытынан жаңылған, 35 футтық «Spirit of Love» атты желкенді қайығымен кездесті. «Spirit of Love» 2 қарашада Нью-Йорктен Виргин аралдарындағы Сент-Томасқа жол тартыпты. Үш экипаж мүшесі кемеге қабылданды, ал желкенді қайық сүйреп әкелінді. Капитан қайықтың қозғалтқышының істенбейтінін, желкендерінің жоғалып кеткенін, су және тамақ дайындау отынының таусылғанын, бортында бар болғаны екі күндік азық қалғанын және экипаж соңғы бес күн бойы суды сығарып шығып жатқанын хабарлады. Қатты толқындарда жүзіп, су жинап алған «Spirit of Love» батып кетті. Үш экипаж мүшесі тікұшақпен «Эссекске» жеткізіліп, одан Бермудаға ұшырылды. «Бетельгейз» Шотландиядағы Холи-Лохқа қайта бағыт алып, 26 қарашада жетті. 1968 жылғы 8 желтоқсанда «Бетельгейз» Холи-Лохтағы Лос-Аламос құрғақ докқа кірді. 20 желтоқсанда доктан шыққаннан кейін «Бетельгейз» Чарльстонға бағыт алып, 1969 жылғы 1 қаңтарда жетті.
1969 жылғы операциялар
1969 жылы Бетельгейз екі рет нысанаға қызмет көрсетті және су асты кемелері үшін торпедаларды қайтарып алды, сондай-ақ флоттың баллистикалық зымыран жүйесінің екі операциялық сынағына қашықтықтан қолдау көрсетті. Бұрынғыдай, Бетельгейз Флорида штатының Майами қаласына демалысқа барды. 1969 жылдың мамыр айынан тамыз айына дейін Бетельгейз Чарльстон әскери-теңіз кеме жасау-жөндеу зауытында күрделі жөндеуден өтті, онда кемені жөндеуге және сақтауға 1 543 704 доллар жұмсалды. 1969 жылдың желтоқсан айында Бетельгейз Кубадағы Гуантанамо шығанағында жаңару оқуынан өтті.
1970 жылдар
1970 жылдың 1 қаңтарынан 31 наурызына дейін «Бетельгейзе» Испанияның Рота қаласында бір FBM нысанына жанармай құю жұмыстарын, ал Шотландияның Холи-Лох қаласында екі FBM нысанына жанармай құю жұмыстарын жүргізді. 28 ақпанда Холи-Лохқа екінші рет бағыт алғанда, бірнеше күн бойы күшті дауылды теңізден кейін ауа райы ашыққа шығып, теңіз тынышталғандай болды. Бірақ кеме шамамен 60 фут биіктігіндегі аса үлкен толқынға шарықтап, қатты соққыға ұшырады, нәтижесінде бірінші жүк бөлімінің астындағы отын бакі жарылды. 4 наурызда Холи-Лохқа жеткеннен кейін уақытша жөндеу жұмыстары жүргізілді. Содан кейін кеме 21 наурызда Чарльстонға құрғақ докқа және толық жөндеуге қайта оралды. Сәуір, мамыр, тамыз және қыркүйек айларында «Бетельгейзе» АҚШ Атлантика флотының су асты кемелері басшылығының флоттық баллистикалық жүйесінің сынақтарын жүргізу кезінде қолдау кораблі болды. Алғашқы сынақ кезінде Азор аралдарындағы Сан-Мигельдің Понта-Дельгада қаласына операциялық сапар жасалды.
Әрекетсіздендіру және пайдаланудан шығару
1970 жылдың 21-23 қыркүйегінде Атлантикадағы инспекция және тексеру суб-кеңесі деактивацияға дейінгі инспекция жүргізіп, үш ақауды жойған жағдайда "Бетельгейзе" кемесінің одан әрі қызмет етуге жарамды екенін анықтады. 1970 жылдың 15 қазанында "Бетельгейзе" кемесінің операциялық басқаруы Портсмут, Чарльстон бөлімшесінің Әскери-теңіз кемелерін сақтау мекемесіне берілді және кемелерді консервацияға қою паркіне дайындалу үшін деактивацияланды. "Бетельгейзе" кемесі 1971 жылдың 15 қаңтарында ресми түрде қызметтен босатылды. 1971 жылдың 16 қаңтарында "Бетельгейзе" кемесі Филадельфия Әскери-теңіз кеме құрылыс орнына сүйретіліп, консервацияланған кемелерді қаптау бойынша экспериментке пайдаланылды. 1974 жылдың 1 ақпанында ол Әскери-теңіз кемелер тізілімінен шығарылды.
Жою
1975 жылдың желтоқсанында Luria Brothers & Co. компаниясына металл тескісіне сатылды. 1976 жылдың қаңтарында Техасқа буксирлену кезінде, күшті толқындарға байланысты буксир қайығы сүйреу арқанын кесіп тастауға мәжбүр болды, соның салдарынан «Бетельгейз» Солтүстік Каролина штатындағы Роданте жағасында қалып қойды.