Кіріспе

Genu varum (сонымен қатар бұғау аяқтылық, бандизм, банди аяқ және бүйір тамыры деп те аталады) – тізеде (сыртқа қарай) иілумен сипатталатын варус деформациясы, яғни аяқтың төменгі жағы жамбас осіне қатысты ішке (медиалды) қарай бұрылады, соның салдарынан аяқ жалпы алғанда садақ сияқты көрінеді. Әдетте, екі төменгі аяқ сүйегінің (фибула және тізеқап сүйегінің) медиалдық бұрылысы қатысты болады.

Себептер

Егер бала рахитпен немесе сүйектердің қатаюына кедергі келтіретін немесе дұрыс тамақтануға мүмкіндік бермейтін қандай да бір ауруға шалдықса, иілген күйі қалуы мүмкін. Осылайша, осы деформацияның басты себебі – рахит. Сүйек қаңқасының проблемалары, инфекциялар және ісіктер де аяқтың өсуіне әсер етуі мүмкін, кейде бір жақты бақ аяқтылыққа алып келеді. Қалған себептері кәсіби, әсіресе жокейлер арасында, және физикалық жарақаттардан туындайды, бұл жағдай жамбас сүйегінің кондилеріне тиетін жазатайым оқиғалардан кейін жиі пайда болады.

Рахит

Дүниежүзінің кейбір аймақтарында тамақтануға байланысты рахит балалардың геноварумының немесе бүкір аяқтың маңызды себебі болып табылады. Тамақтану рахиті – денсаулыққа зиянды өмір салтының салдары, оның ішінде күн сәулесіне жеткіліксіз толу, ал күн сәулесі – D витаминінің басты көзі. Кальцийдің жеткіліксіз мөлшерде қабылдануы да осыған себепші болады. Рахиттың генетикалық себептері де болуы мүмкін, мұндай жағдайларда оны резистентті рахит деп атайды. Рахит көбінесе төрт аяқтағы сүйектердің деформациясына әкеледі. Геноварум өмір салтын өзгерту арқылы немесе медициналық емнен кейін өздігінен жойылуы мүмкін. Кейбір деформациялар өздігінен түзелмейді және хирургиялық араласуды қажет етеді, әсіресе олар ауыр болса және жүріс-тұрысқа қиындықтар тудырса. Рахит салдарынан пайда болған геноварумды емдеудегі негізгі хирургиялық әдіс – басқарылатын өсу хирургиясы, сондай-ақ өсуді реттеу хирургиясы деп те аталады.

Блоунт ауруы

Блоунт ауруы – аяқтардың деформациясы, көбінесе тізеден аяқ-қолдың аяқ жағына дейін. Зақымдалған сүйек ішке немесе сыртқа қарай қисаяды және әдеттегі "жақ садағын" құрайды, оны садақ аяқтар деп те атайды. Блоунт ауруының екі түрі бар. Бірінші түрі – нәрестелік: бұл төрт жасқа дейінгі балаларға осы аурудың диагнозы қойылатынын білдіреді. Бұл жастағы балаларда Блоунт ауруы өте қауіпті, себебі кейде ол уақытында анықталмайды және екінші түріне ауысады. Блоунт ауруының екінші түрі көбінесе үлкен балаларда және жасөспірімдерде кездеседі, кейде бір аяқта, ал кейде екеуінде де болады; науқастың жасы диагноздың қаншалықты ауыр екенін анықтайды.

Остеохондродисплазия

Остеохондродисплазия – генетикалық сүйек ауруларының немесе генетикалық қаңқа дисплазияларының әртүрлі тобы болып табылады, олар аяқ-қолдар мен омыртқаның деформациясын қамтитын жүйелі сүйек ақауларымен көрінеді. Бұғау аяқтық (genu varum) – осы деформациялардың бірі. Диагнозды нақтылау үшін сүйектердің рентгендік суреттеріндегі ерекше белгілер маңызды.

Остеохондродисплазия

Балалардағы бағытталған өсу хирургиясы остеохондродисплазия, соның ішінде гену варумнан туындайтын тізе деформацияларын біртіндеп түзету үшін кеңінен қолданылады. Дегенмен, бұл емдеудің қайталану жиілігі жоғары, сондықтан сүйектердің дұрыс орналасуын сақтау үшін қайта-қайта операция жасау қажет болуы мүмкін.