Теңіз жағасындағы тасты шағын тоғандар

Кіріспе

Жағалаудағы тасты тоған, су тасқанда теңізден бөлініп, теңіз суымен толады. Бұл тоғандар әдетте бірнеше сантиметрден бірнеше метрге дейін тереңдікте және бірнеше метрге дейін енді болады. Көптеген тоғандар тек су тасқанда ғана жеке су нысаны болып табылады, себебі су шегілген кезде теңіз суы ішке қаптайды. Су тасқыны күн мен айдың тартылыс күшінен туындайды. Су тасқынының бір циклі әдетте 25 сағатқа созылады және бір немесе екі жоғары су тасқыны мен екі төмен су тасқынынан тұрады.

Аймақтар

Жартасты жағалаудың ерекше белгілері бар аймақтары бар. Бұл аймақтар жартасты жағалаулардағы судың жоғарыдан төменге қарайғы толқындармен қозғалысынан пайда болады. Олар:

Суперлиторальды аймақ немесе шашыраңқы аймақ: жоғары толқын шегінен жоғары орналасқан, іс жүзінде құрлықтағы орта. Көбінесе су шашырайды, бірақ мұхитпен жабылмайды. Толқын аралық шет: жоғары толқын шегінің маңындағы аймақ. Толқын аралық немесе жағажай аймағы: жоғары және төменгі толқын шегі арасындағы аймақ. Бұл аймақ жоғары, орта және төменгі толқын аралық аймақтарға бөлінеді, олар төменде егжей-тегжейлі түсіндіріледі. Толқын қуындағы организмдер мұхитқа шайылып кетпеуі, күнде кеуіп қалмауы және желіп қоймауы керек, бірақ олар тамақ үшін толқын қуынының үнемі өзгеруіне тәуелді.

Фауна

Anthopleura elegantissima теңіз анемоны бойлық бөліну арқылы, яғни ұзындығы бойынша екіге бөліну процесінде өзінің клондарын көбейтеді. Anthopleura sola теңіз анемоны көбінесе аумақтық шайқастарға қатысады. Шабуылдау жасушалары бар ақ қосқыштары (акроргаги) күресу үшін қолданылады. Теңіз анемондары біреуі жылжымайынша бірін-бірі қайта-қайта шағып алады. Теңіз жұлдыздарының кейбір түрлері жоғалған қолдарын жаңарта алады. Көптеген түрлер қолдарды жаңарту үшін дененің орталық бөлігінің сақталуын қажет етеді, бірақ кейбіреулері бір сәуледен қайта өсе алады. Бұл жұлдыздардың жаңаруы мүмкін, себебі маңызды органдары қолдарында орналасқан. Теңіз кірпілері ("Echinoidia") құйылған суларда түтік тәрізді аяқтарымен қозғалады. Кірпілердің әртүрлі түрлері әртүрлі түстерде болады және олардың көптеген түрлері құйылған суларда кездеседі. Олардың кейбіреулері, мысалы "Toxopnesutes pileolus" сияқты, уы бар тікендермен қоршалған, бұл оларды хищниктерден қорғайды және құйылған суларда тыныш тамақтана беруге мүмкіндік береді. Алға және басқа микроорганизмдер оларды құйылған суларға тартатын тамақ көзі болып табылады. Калифорниялық мидияның болуы жағалаудағы теңіздің құйылған суларындағы бейорганикалық азот пен фосфор мөлшерін арттырады, бұл экожүйенің қоректік заттарға қатысты өнімділігін арттырады. Калифорниялық мидияның қабығы негізінен арагонит пен кальциттен тұрады, олар екеуі де кальций карбонатының полиморфтары. Климаттың өзгеруі және мұхиттың қышқылдануы Калифорниялық мидия қабықтарындағы осы маңызды қосылыстардың мөлшерінің көп жылдар бойы төмендеуіне әкелді. Көптеген құсқар шабақтары құйылған су ортасында кездеседі. Ұзын қолтықты құсқар шабағы (Pagurus longicarpus) құйылған суларда қалып қойған және судың тез өзгеретін температурасына жауап ретінде гастропод қабықшаларына қоныстануға мәжбүр болған. Әртүрлі немесе бір түрдегі құсқар шабақтары қол жетімді шаян қабықшалары үшін бәсекелеседі. Көптеген балық түрлері құйылған суларда өмір сүре алады. Құйылған су балықтары – өмірлік циклінің бір бөлігі немесе толығымен аралық аймақта тұратын балықтар, оның ішінде морфологиялық, физиологиялық және мінез-құлықтық бейімделулерді өзгермелі ортаға төтеп беру үшін көрсететін тұрғындар және аралық аймақты жас мекен ретінде, тамақтану немесе баспана ретінде пайдаланатын немесе жағалау маңындағы аумақтар арасындағы уақытша кеңістік ретінде пайдаланатын тұрғындар емес балықтар. Құйылған су балықтары тұрғындар және тұрғындар емес (кейде транзиторлар немесе қонақтар деп аталады) деп жіктеледі. Тұрғындар – өмір бойы құйылған суларда өмір сүретіндер. Тұрғындар емес түрлер әдетте екі топқа бөлінеді: екінші тұрғындар (оларды жартылай тұрғындар немесе мүмкіндіктер деп те атайды) және транзиторлар (оларды тасқындық және маусымдық транзиторлар деп жіктеуге болады). Екінші реттік тұрғындар – өмірінің тек бір бөлігін, әдетте, жас кезеңінде, ересектер субтидиалдық ортаға көшуден бұрын құйылған суларда өткізетін түрлер. Бұл мінез-құлық Homing (биология) деп аталады. Бұл балықтар құйрық қанатын алға-артқа қозғалту және кеуде қанатын айналдыру арқылы құйылған судың түбінде жүреді. Жағалаудағы құйылған суларда көптеген амфиподтар (Amphipoda) кездеседі. Бұл кішкентай қабықшалылар хищниктер үшін маңызды тамақ көзі болып табылады, сондай-ақ өсімдіктерге бекітілген балдырлардың өсуін шектейді.

The sea anemone Anthopleura elegantissima reproduces clones of itself through a process of longitudinal fission, in which the animal splits into two parts along its length. The sea anemone Anthopleura sola often engages in territorial fights. The white tentacles (acrorhagi), which contain stinging cells, are for fighting. The sea anemones sting each other repeatedly until one of them moves. Some species of sea stars can regenerate lost arms. Most species must retain an intact central part of the body to be able to regenerate, but a few can regrow from a single ray. The regeneration of these stars is possible because the vital organs are in the arms. Sea urchins ("Echinoidia") move around tide pools with tube like feet. Different species of urchin have different colors, and many are seen in tide pools. With spines, some filled with poison like with "Toxopnesutes pileolus", that protect them from predators they feed almost undisturbed in tide pools. Algae and other microorganism are the food sources that attract them to the tide pools. The presence of the California mussel increases the supply of inorganic nitrogen and phosphorus in coastal marine tide pools which allows the ecosystem the nutrients to be more productive. The shell of a California mussel is primarily composed of Aragonite and Calcite which are both polymorphs of Calcium carbonate. Climate change and ocean acidification has led to a decrease in these amounts important compounds in California Mussel shells over many years. Many species of Hermit crab are commonly found in tide pool environments. The long wristed hermit crab (Pagurus longicarpus) has been found to become stranded in tide pools and are forced to inhabit gastropod shells in response to the rapidly changing temperature of the pools. Hermit crabs of different or the same species compete for the snail shells that are available. Many fish species can live in tidepools. Tidepool fishes are those inhabiting the intertidal zone during part or the entirety of their life cycle, including residents displaying morphological, physiological and behavioral adaptations to withstand the fluctuating environment and non residents that use the intertidal as juvenile habitat, feeding or refuge ground, or as transient space between nearshore areas. Tidepools fishes can be classified as residents and non residents (sometimes called transients or visitors). Residents are those that spend the whole lifetime in the tidepools. Non resident species are commonly divided into two groups: secondary residents (also known as partial residents or opportunists) and transients (which can be further classified as tidal and seasonal transients). Secondary residents are species that spend only a portion of their life history in tidepools, typically during their juvenile stage, before moving on to adult subtidal habitats. This is a behavior known as Homing (biology). These fish crawl on the floor of tide pools using a back and forth movement of their tail fin and a rotating motion of their pectoral fins. Multiple species of Amphipods (Amphipoda) can be found in coastal tide pools. These small crustaceans provide an important food source for predator species as well as limiting the growth of algae attached to vegetation.

Флора

Теңіз пальмалары (Postelsia) кішкентай пальмаларға ұқсайды. Олар күшті толқындар болатын аймақтардағы жартаралық аймақтың ортасынан жоғарғы бөлігінде өседі. Күшті толқындар қоректік заттардың мөлшерін арттырып, талдың жапырақшаларын қозғап, организмнің фотосинтез жасауы үшін көбірек күн сәулесіне қол жеткізуіне жағдай жасайды. Сонымен қатар, тұрақты толқындар Mytilus californianus сияқты бәсекелес түрлерді жояды. Жақында жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, бәсекелестік болғанда Postelsia көбірек өседі; бәсекелестіксіз бақылау тобы мидиялармен эксперименттік топқа қарағанда аз ұрпақ тудырды; осыдан мидиялар дамитын гаметофиттерді қорғайды деген тұжырым жасалды. Сонымен қатар, мидиялар Corallina немесе Halosaccion сияқты бәсекелес балдырлардың өсуіне кедергі келтіріп, толқындардың әсерінен мидиялар жойылғаннан кейін Postelsia еркін өсуіне мүмкіндік береді. Коралл балдырлары ("Corallinales") орташа және төменгі жартаралық су тобырларының ерекше белгісі болып табылады. Кальций карбонаты (CaCO3) олардың жасуша қабырғаларында кальцит түрінде кездеседі, бұл оларға қатты сыртқы қабық береді. Бұл қабық өңкейлерден және судың жетіспеуінен немесе буланудан туындаған құрғаудан қорғайды. Коралл балдырларының көптеген түрлері, жоғары толқын кезінде "Notoacmea" сияқты өңкейлерді су тобырларына әкеліп, аймақтың биомассасын арттырады. Толқын басылғанда, бұл өңкейлер аймақтағы хищниктерге азық болады, бұл азық тізбегін күшейтеді.

Жағалаулық жыртқыш жануарлар

Су аймақтары көбінесе су аймақтарының өсімдіктері мен жануарларымен қоректенетін жағалаудағы жыртқыштармен қоршалған. Бұл жыртқыштар су аймағының тағамдық тізбегінде маңызды рөл атқарады және ресурстар үшін бәсекелестік жасайды.