Кіріспе

2000 жылы Хэтфилдте темір жол апаты, Гертфордшир, Англия. 2000 жылғы темір жол апаты.

Хэтфилдтегі темір жол апаты 2000 жылдың 17 қазанында Гертфордширдегі Хэтфилдте болған темір жол оқиғасы. Ол металлдың шаршауынан туындаған рельстен шығу нәтижесінде төрт адамның қаза табуына және 70-тен астам адамның жарақаттануына әкелді. Апат жекешелендірілген ұлттық темір жол инфрақұрылымы компаниясы Railtrack-тің басқарудағы елеулі кемшіліктерін көрсетті. Баяндарда байланыс жетіспеушілігі және кейбір қызметкерлердің техникалық қызмет көрсету процедуралары туралы хабардар болмауы анықталды. Соңынан Railtrack әкімшілікке өтіп, оның орнына Network Rail келді. Апаттан кейін темір жол желісінде жылдамдық шектеулері күрт төмендетілді және денсаулық пен қауіпсіздік шаралары күшейтілді, соның салдары бірнеше жыл бойы сезілді. 2005 жылы Railtrack және мердігер Balfour Beatty екеуі де денсаулық сақтау және қауіпсіздік заңнамасын бұзғаны үшін кінәлі деп танылды.

Себеп

Алдын ала тергеу жүргізу барысында пойыздар өтетін кезде рельстің фрагменттерге бөлінгені және мұның себебі "жүктемеден туындаған шаршау" (көптеген беттік жарықтар ретінде анықталады) болуы мүмкін екендігі анықталды. Мұндай жарықтар дөңгелектердің рельске жанасатын жеріндегі жоғары жүктемелердің салдарынан пайда болады. Жоғары жүктемелердің қайталануы шаршау жарықтарының өсуына алып келеді. Олар белгілі бір көлемге жеткенде рельс бұзылады. Хэтфилдтегі зақымдалған рельстің бөліктері қайта құрастырылды және көптеген шаршау жарықтары анықталды. Олар рельстің жүріс бетінің шайқалуына, шамамен тереңдігі және ұзындығы дейін әсер етті. Бұл мәселе апаттан бұрын белгілі болған; 1999 жылдың желтоқсанында Railtrack инфрақұрылым компаниясының хатында қазіргі Railtrack Line Specification мұндай шаршауға қарсы тиісті деңгейде қорғамайтыны ескертілген. Жаңа рельстер дайындалды, бірақ орнату үшін қажетті жерге жеткізілмеді. Жекешелендіруден кейін Railtrack British Rail компаниясының инженерлік білімін мердігерлерге берді. Апатты алдын алуға мүмкіндік беретін толыққанды техникалық қызмет көрсету процедуралары болғанымен, кейінірек жүргізілген тексерулер персоналдың тәжірибесі мен жұмыс біліміне қатысты елеулі мәселелер бар екенін көрсетті. Кейінгі сұхбатта Аймақтық сапа стандарттары менеджері: "Менде теміржол инженері және теміржол қауіпсіздігі туралы білім жоқ" деді, бұл лауазымға қойылатын жазбаша талаптарға толыққанды қайшы келеді. 1999 жылдың мамыр айында жол жетекшісі жеткілікті біліктілігі жоқ жұмыс көбірек рельстердің бұзылуына себеп болып отырғанын мәлімдеді. Railtrack желідегі рельс шаршауының қанша басқа жағдайы осыған ұқсас апатқа әкелуі мүмкін екенін білмеді. Осының салдарынан 1800-нен астам жеделдетілген жылдамдық шектеу шаралары енгізілді және бүкіл ел бойынша рельс ауыстыру бағдарламасы іске қосылды. Компанияны теміржол реттеушісі Том Винсордың "әрекеттеріне" (enforcement) ұшыратты.

Салдары

2004 жылы Стив Артурдың жесірі жоғары соттан 1 миллион фунт стерлингтік өтемақы алды. Қалған үш қаза тапқанның отбасы соттан тыс өтемақыға келісті. Үзілістер мен Railtrack компаниясының өсетін шығындары нәтижесінде компания Көлік хатшысы Стивен Байерстің талабы бойынша әкімшілікке өтті, ал оның орнына Байерстің ізбасары Алистер Дарлинг басшылығымен дивиденд төлемейтін Network Rail компаниясы келді. Пойыз операторлары бұл үзілістен зиян шекті, апаттан кейінгі жылы кірістің шамамен 19% -ын жоғалтты. Жүк операторы EWS нәтижесінде аптасына 400 пойызды жоққа шығарды, ал Freightliner компаниясының шығындары айына 1 миллион фунт стерлингті құрады. Бұл жағдайдың бүкіл Ұлыбритания экономикасына тигізген жалпы шығыны күніне 6 миллион фунт стерлингке бағаланды. Желілік дәнекерлеу институты (IoRW) 2002 жылы The Welding Institute (TWI) және Network Rail тарапынан тергеу есебіндегі ұсынымдарға сәйкес құрылды. Ол теміржол дәнекерлеу саласындағы мамандар мен ұйымдар үшін орталық болып табылады және ең жақсы тәжірибені қабылдауды жеңілдетеді. Апаттың салдары теміржол индустриясына ұзақ мерзімді әсер етті. 2015 жылы, апаттың 15 жылдығында, Теміржол, теңіз және көлік кәсіподағы (RMT) Network Rail енгізген техникалық қызмет көрсетуді басқарудың жаңа жүйесі шатастыратын және осыған ұқсас оқиғаның болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Кәсіподақтың бас хатшысы Network Rail компаниясының алаңдаушылықтарын ескеретінін айтты, әйтпесе өнеркәсіптік әрекеттер басталады. Хэтфилд теміржол апатына қатысқан 91 кластың локомотиві төрт айдан кейін Селби теміржол апатына да қатысып, жеңіл зақымдар алды. Апаттан кейін қайта жөнделгеннен соң, ол тағы 20 жыл қызмет етті және 2021 жылы Нотингемдегі Sims Metals қоқыс жинау орталығында жартылай бұзылды. Екі апатқа қатысқаны үшін ол ресми емес «Lucky» лақап атын алды.

Сот ісі

2003 жылы бес менеджер мен екі компания – Network Rail (Railtrack-тің мұрагері ретінде) және жолды күткен Balfour Beatty бөлімшесі – апатқа байланысты адам өлтіру және денсаулық пен қауіпсіздік ережелерін бұзу айыптарымен айыпталды. Менеджерлер, Энтони Уокер (Balfour Beatty-дің теміржол күтім директоры), Николас Джеффрис (оның азаматтық инженері), Railtrack-тің Алистер Кук және Шон Фугилл (Лондонның Солтүстік-Шығыс аймағының активтерді басқарушылары) және жол инженері Кит Ли барлық айыптауларды жоққа шығарды. 2004 жылдың қыркүйегінде Railtrack/Network Rail компаниясына және оның бірқатар басшыларына қатысты корпоративтік адам өлтіру айыптары түсірілді, бірақ қалған айыптар күшінде қалды. Сот 2005 жылдың қаңтарында басталды; судья Маккей оның бір жылға дейін созуы мүмкін екенін ескертті. 14 шілдеде судья қазылар алқасына барлық айыпталушыларды адам өлтіру айыбынан босатуға бұйрық берді. Бірнеше күннен кейін Balfour Beatty денсаулық пен қауіпсіздік айыптары бойынша өзін кінәлі деп мойындады, ал 6 қыркүйекте Network Rail денсаулық пен қауіпсіздік заңнамасын бұзғаны үшін кінәлі деп танылды. Network Rail компаниясына 3,5 миллион фунт стерлинг, ал Balfour Beatty компаниясына 10 миллион фунт стерлинг айыппұл салынды.