Кіріспе

Pilatus PC 9 – Швейцарияның Pilatus Aircraft компаниясы өндірген бір қозғалтқышты, төмен қанатты, тандемді орындық турбовинтті әскери оқу ұшағы. Pilatus PC 7 ұшағының жетілдірілген нұсқасы ретінде жобаланған PC 9 ұшағының алғашқы ұшуы 1984 жылдың мамырында өтті, ал сертификациясы 1985 жылдың қыркүйегінде алынды. Одан кейін, Сауд Арабиясы Корольдік Әуе күштері бұл типке алғашқы тапсырыс берді, ал алғашқы жеткізілімдер 1985 жылы басталды. Содан бері, бес түрлі модификацияда 250-ден астам ұшақтар жасалды және бұл тип әлемнің көптеген әскери және азаматтық операторлары қолданысқа енгізді, оның ішінде Швейцария Әуе күштері, Хорватия Әуе күштері, Таиланд Корольдік Әуе күштері және Ирландия Әуе корпусы бар.

Жобалау және әзірлеу

PC 9 – бұл PC 7-нің күштірек жетілдірілген нұсқасы. Ол алдыңғы моделінің жалпы құрылымын сақтайды, бірақ олардың құрылымдық жағынан ортақ ештеңесі шамалы. Басқа да жақсартулармен қатар, PC 9 үлкен кабинаға және шығарылатын орнатылған креслоларға және сонымен қатар төменгі бөлігінде ауа тежегішіне ие. PC 9 бағдарламасы 1982 жылы ресми түрде басталды. 1982 және 1983 жылдары кейбір аэродинамикалық элементтер PC 7-де сынақтан өткенімен, алғашқы PC 9 прототипі 1984 жылдың 7 мамырында алғашқы ұшуын жасады. Екінші прототип сол жылдың 20 шілдесінде ұшты; бұл прототипте барлық стандартты электрондық ұшу құралдары мен қоршаған ортаны басқару жүйелері орнатылғандықтан, ол өндіріс үлгісіне толыққанды сәйкес келді. 1985 жылдың қыркүйегінде сертификацияланды. Осы кезде PC 9 Корольдік әуе күштері үшін жаттықтырушы ұшақтар конкурсында Short Tucano-ға ұтылып қалды. Дегенмен, Pilatus компаниясы British Aerospace компаниясымен құрған коммерциялық байланыстары Сауд Арабиясынан алғашқы тапсырыс алуға мүмкіндік берді. 2004 жылға қарай осы типтегі 250-ден астам ұшақ салынды.

Пайдалану тарихы

Австралия Корольдік Әуе күштері (RAAF) үшін алғашқы өндірістік ұшақ 1987 жылғы 19 мамырда PC 9/A австралиялық белгісімен ұшты. Германияның Condor компаниясы мақсатты сүйрейтін нұсқасының 10 данасын пайдаланады. 1991 жылғы 22 наурызда "Комфортпен қамтамасыз ету" операциясы барысында капитан Томас Диц және лейтенант Боб Хехман F 15C Eagles ұшақтарымен Ирак ауа кеңістігінде патрульдеу кезінде радарда екі нысанды анықтады, бұл Диц пен Хехманды оларды көзбен анықтау үшін жақындауға итерді. Хехман PC 9 ұшағын қуалай бастады, ал Диц Су-22 ұшағының артынан келіп, оны атып түсірді. PC 9 ұшқышы жарылысты көріп, дереу катапульданып шықты, Хехман оған шапқылап келді. Хехман парашюттің ашылуын және ұшқыштардың аман қалғанын растады, содан кейін бос ұшақпен бірге ұшып, бір минут 50 секундтан кейін жерге құлады. Хехманға маневрлік жеңіс берілді. 2015 жылдың тамызында Pilatus Иордания Корольдік Әуе күштеріне тоғыз PC 9M ұшағын жеткізу келісімін алды, бірақ 2016 жылдың сәуірінде тапсырысты сегіз PC 21 ұшағына өзгертті. Жеткізілімдер бастапқы келісім бойынша 2017 жылдың қаңтарында басталған күні жоспарланған. АҚШ Армиясы 1991 жылдан 1996 жылға дейін үш PC 9 ұшағын қуғын және сынақ ұшақтары ретінде пайдаланды. Кейіннен олар 1995 жылы Словенияға сатылды.