Кіріспе

Америкалық мүсінші және жазушы (1860–1936)

Лorado Задок Тафт (29 сәуір, 1860 – 30 қазан, 1936) – американдық мүсінші, жазушы және педагог. Америка қайта өрлеу қозғалысының өкілі болған ол, «Уақыт бұлағы», «Ұлы көлдердің рухы» және «Мәңгілік үнді» сияқты монументальді туындылардың авторы. 1903 жылы жарық көрген «Америка мүсіншілігінің тарихы» кітабы бұл тақырыптағы алғашқы зерттеме болды және ондаған жылдар бойы стандартты анықтамалық ретінде саналды. Ол әйелдердің мүсінші ретіндегі беделін көтеруге үлкен үлес қосты. Тафт – АҚШ өкілі Эмили Тафт Дугластың әкесі, оның күйеуі, АҚШ сенаторы Пол Дугластың қайын атасы және АҚШ президенті Уильям Говард Тафттың алыс туысы.

Алғашқы жылдар және білім

Тафт Иллинойс штатының Элмвуд қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Дон Карлос Тафт және Мэри Люси Фостер болды. Оның әкесі Иллинойс индустриялық университетінде геология профессоры болды (кейіннен Иллинойс университеті деп аталды). Ол балалық шағының көп бөлігін 601 E. John Street, Шампейн, Иллинойс мекенжайында, UIUC кампусының ортасына жақын өткізді. Үй, қазір Тафт үйі деп белгілі, оның әкесі 1873 жылы салған. Университет оны 1949 жылы сатып алып, оңтүстік-шығысқа шамамен бір шақырымға көшірді. Ата-анасынан үй оқуын алғаннан кейін Тафт Иллинойс индустриялық университетінде бакалавр (1879) және магистр (1880) дәрежелерін алды. Магистр дәрежесін алғаннан кейін ол 1880 жылдан 1883 жылға дейін Парижге мүсін өнерін оқуға кетті, онда Огюстен Дюмон, Жан-Мари Боннассиу және Габриэль Томаспен оқыды. Оның нәтижелері ерекше болды; ол студиясында "ең үздік студент" деп танылып, Салонға екі рет қатысты.

Мүсінші және педагог

1886 жылы Америка Құрама Штаттарына оралған Тафт Чикаго қаласында қоныстанды. 1929 жылға дейін Чикаго өнер институтының мектебінде оқытумен айналысты. Тафт балшықтан және гипстен жұмыс істеуден бөлек, студенттеріне мәрмәрдан мүсін жасауды үйретті және оларды топтық жобаларға жұмылдырды. Сонымен қатар, Чикаго және Иллинойс университеттерінде лекция оқыды. 1892 жылы Чикаго өнер қауымы 1893 жылғы Дүниежүзілік Колумбия көрмесіне дайындық жүргізіп жатқанда, бас сәулетші Дэниел Бернхэм ғимараттардың мүсіндік безендірілімдері уақтылы аяқталмай қалуы мүмкін екендігіне алаңдаушылық білдірді. Тафт бау-бақша ғимараты үшін кейбір әйел студенттерін ассистенттер ретінде жұмысқа алуға рұхсат сұрады (сол кезде әйелдердің мүсінші ретінде жұмыс істеуі қоғамда қалыпты емес еді). Бернхэм: «Жұмыс істесе, кез келген адамды, тіпті ақ қоянды да жалдаңыз» деді. Осыдан «Ақ қояндар» деп аталатын дарынды әйел мүсіншілер тобы пайда болды, олардың ішінде Энид Янделл, Кэрол Брукс МакНейл, Бесси Поттер Вонно, Джанет Скаддер, Джулия Браккен және Эллен Ранкин Копп болды. Кейін тағы бір бұрынғы студенті Фрэнсис Лоринг Тафт студенттерінің дарынын өзінің мансабын жетілдіру үшін пайдаланғанын айтты, мұндай жағдай сирек емес еді. Жалпы, тарих Тафтқа әйелдердің мүсінші ретіндегі мәртебесін көтеруге көмектескені үшін алғыс айтады. Миннесота штатының Сент-Пол қаласында полковник Уильям Колвилл ескерткішіне қай суретті таңдау керектігін шешу үшін өткен жиналыста, штаттық өнер комиссиясы сол кезде қалада болған Тафттың пікірін сұрады. Ол ешқандай үлгіні ұсынбаса да, Кэтрин Бэкустың үлгісінде жақсы тұстары бар екенін ойлады. Бастапқыда комиссия Джон К. Дэниелстің үлгісін жақсы көрген, бірақ ол дауысқа түспеді. Содан кейін олар Бэкустың үлгісін таңдап, оны тоғыз футтық қоладан жасауға шешім қабылдады.

Лекциялар мен еңбектер

Тафт өскен сайын, оның шешендігі мен әсерлі жазуы Фредерик Ракстуллмен бірге оны мүсіншіліктің консервативті бағытының алдыңғы қатарына шығарды, онда ол өмірінде дамыған қазіргі заманғы және абстрактілі үрдістерге қарсы жиі сөз сөйледі. Тафттың Чаутауквадағы лекциялық сапарлары оған кең танымалдылық әкелді. Кейбір орталарда Тафт мүсіншілігінен гөрі жазбаларымен көбірек танымал. 1903 жылы Тафт «Америка мүсін тарихы» деген тұңғыш зерттеуді жариялады. 1925 жылы қайта жаңартылған нұсқасы 1968 жылы өнер тарихшысы Э. Уэйн Крейвен «Sculpture in America» еңбегін жариялағанға дейін бұл тақырып бойынша стандартты анықтама болып саналды. 1921 жылы Тафт Чикаго өнер институтында оқыған лекцияларының жинағын «Мүсіншіліктегі қазіргі заманғы бағыттар» деген атпен шығарды. Ол кезде ол еуропалық мүсіншіліктің дамуына ерекше көзқарас ұсынды; бүгінде бұл кітап 20 ғасырдың басындағы американдық мүсіншіліктің тамаша шолуы ретінде қарастырылады.

Қауымдастықтар

1898 жылы Тафт Иллинойс штатының Орегон қаласында орналасқан Солтүстік Иллинойс университетінің далалық және ғылыми-зерттеу кампусы болып табылатын Eagle's Nest Art Colony-нің негізін қалаушы мүшесі болды. Тафт Дэниел Бернхаммен бірлесіп Вашингтондағы Юнион станциясындағы Колумб фонтанын жобалаған. Тафт Ұлттық дизайн академиясының, Ұлттық өнер және әдебиет институтының және Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі болды; ол 1920 жылдары Ұлттық мүсін қоғамын басқарды, олардың 1923 және 1929 жылғы көрмелерінде өнер туындыларын көрсетті және Иллинойс штатының өнер кеңесшілері кеңесінде қызмет етті. Ол 1925 жылдан 1929 жылға дейін АҚШ-тың Көркемсурет комиссиясында қызмет етті және Америка сәулетшілер институтының құрметті мүшесі болды. Оның құжаттары Смитсоновтың Америка өнері мұрағатында, Иллинойс университетінде және Чикаго өнер институтында сақталады. Ол өмір бойы өзінің альма-матермен байланысын сақтады. (Оның университетке сіңірген еңбегіне арнап оның құрметіне аталған көше бар.) 1929 жылы Иллинойс университетінің кампусында өзінің Alma Mater мүсінін ашты. Тафт өзінің Альма-Матерін шамамен 4 метр биіктігі бар, классикалық киім киген, тақтан тұрып, алға қадам басқан, екі қолын жайып, балаларын мейіріммен қарсы алатын бейнеде көрінеді. Оның екі жағындағы екі тұлға университеттің "Оқу және Еңбек" деген ұранын бейнелейді.

Соңғы жылдар

Ол көптеген марапаттар, сыйлықтар және құрметті ғылыми дәрежелер алды. Тафт өмірінің соңына дейін белсенді болды. Өліміне бір апта қалғанда, ол Куинси, Иллинойс қаласында Линкольн-Дуглас дебаттарына арналған мүсінінің ашылу салтанатына қатысты. Ол кремацияланды, ал күлі Блумингтон қаласына жақын орналасқан Эльмвуд зиратында шашылды.

Қосымша көздер

Кваран, Эйнар Эйнарссон. Америка сәулет өнерінің мүсіндік безендіруі (жарияланбаған қолжазба)