Канадалық Инуит саяхатшысы Пиита Такту Ирниқ

Кіріспе

Канадалық инук саясаткері

Пиита Такту Ирник, бұрын Питер Ирник, (1 ақпан 1947 жылы туған) – Канададағы инук саясаткері, 2000 жылдың сәуірінен 2005 жылдың сәуіріне дейін Нунавуттың екінші комиссары қызметін атқарды.

Өмірбаян

Лайон шығанағында, Репульс шығанағына жақын (қазіргі Наужаат, Нунавут) дүниеге келген. Ирник – инуит мәдениетін үйретуші және өмірінің көп бөлігін Нунавуттың Киваллик аймағында өткізді, оның ішінде Наужаат, Корал Харбор, Бейкер көлі, Честерфилд шығанағы, Ранкин шығанағы және Икалуитте тұрды. Ол сондай-ақ Батыс Арктикада (Солтүстік-Батыс территорияларда), Манитоба және Онтариода өмір сүрген. Ирник 1974 жылдан 1975 жылға дейін Солтүстік-Батыс территорияларының вице-комиссарының атқарушы көмекшісі болды. 1975 жылғы Солтүстік-Батыс территорияларының жалпы сайлауында сайланды және төрт жыл бойы Киуэтин аймағын өкілдік етті. 1979 жылдан 1981 жылға дейін бұрынғы Киуэтин аймағында (Киваллик аймағы) атқарушы департаментінің аймақтық директорының көмекшісі болып тағайындалған алғашқы инук болды. Жаңартылатын ресурстар жөніндегі басқарушы ретінде бұл лауазымға бірінші инук болып тағайындалды және департаментке инуиттерді жұмысқа алуға ынталандырды. 1982 жылы Ирник Киуэтин Кеңесінің бірінші спикері болып тағайындалды және 1983 жылға дейін осы қызметті атқарды. Киуэтин инуиттер қауымдастығының президенті болып сайланды және бес жыл бойы осы лауазымда қызмет етті. 1987 жылғы жалпы сайлауда Айвилик сайлау округінен Солтүстік-Батыс территориялары заң шығарушы жиналысына қайта сайланды. Ол инуиттерді жұмыс, білім беру және бизнес салаларында белсендірек қатысуға шақыратын бағдарламамен сайлауға түсті. 1991 жылғы жалпы сайлауда да қатысты, бірақ Джеймс Арвалуктан жеңілді. 1992 жылы Инуиттер мәдени институтының атқарушы директоры болып тағайындалды. Бір жылдан кейін Nunavut Tunngavik Incorporated ұйымының байланыс директоры болды. Нунавутты іске асыру комиссиясының мүшесі ретінде Ирник коммуникация және үкіметтік операциялар комитеттерінде жұмыс істеді, Канадада және шетелде Нунавут жөніндегі комиссияның өкілі болды. Сондай-ақ, ол Честерфилд шығанағындағы танымал Джозеф Бернье интернат мектебінің бұрынғы оқушыларына әділдік іздеуде белсенділік танытты, олар мектеп қызметкерлерінен физикалық және сексуалдық зорлық-зомбылыққа ұшыраған. 1997-1998 жылдары Нунавут үкіметінің Білім, мәдениет және жұмыспен қамту департаментінің Нунавут, мұра/мәдениет саласының директорының көмекшісі болды. Ол жаңа Нунавут аумағының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін мәдениет және мұра бағдарламаларын және қызметтерін әзірлеуге жауапты болды. 1998-1999 жылдары Мәдениет, тіл, қарттар және жастар министрінің орынбасары болды. Оның міндеті – инуиттердің дәстүрлі мәдениеті мен тілін сақтау болды. 1999 жылдың тамызында Ирник Нунавут заң шығарушы жиналысына Ресми тілдер, ақпаратқа қолжетімділік және мүдделер қақтығысы комиссарларының кеңселерін құру үшін жіберілді. Сонымен қатар, Ирник Nunavut News/North газеті үшін инуиттердің көзқарасын көрсететін мақалалар жазады. 2003 жылы ол Сент-Джон орденінің командирі атанды. 2005 жылы ол Канадалық нәсілдер қатынастары қорының директорлар кеңесіне тағайындалды. Соңғы кезде ол Канаданың Ұлттық кино басқармасының Unikkausivut: Sharing Our Stories жобасындағы маңызды кеңесші болып жұмыс істеді.

Born in Lyon Inlet near Repulse Bay, Northwest Territories (now Naujaat, Nunavut). Irniq is an Inuit cultural teacher and has lived most of his life in the Kivalliq Region of Nunavut, including Naujaat, Coral Harbour, Baker Lake, Chesterfield Inlet, Rankin Inlet, and Iqaluit. He has also lived in the Western Arctic (Northwest Territories), Manitoba and Ontario. Irniq was the executive assistant to the assistant commissioner of the NWT. from 1974 to 1975. He was elected to the 1975 Northwest Territories general election and represented the riding of the Keewatin Region for four years. He was the first Inuk to be made assistant regional director for the Department of the Executive in the former Keewatin Region (Kivalliq Region), 1979 until 1981. As superintendent of renewable resources, he was the first Inuk to hold this position and encouraged the hiring of Inuit into the department. In 1982, Irniq was appointed the first Speaker of the Keewatin Council, a position he held until 1983. Elected [president of the Keewatin Inuit Association, he served in this capacity for five years. Irniq was re elected to the Northwest Territories Legislature in the 1987 general election for the Aivilik electoral district. He ran on a platform of encouraging Inuit to participate at higher levels in employment, education, and business. He ran again in the 1991 general election; however, James Arvaluk defeated him. He was named the executive director of the Inuit Cultural Institute in 1992. A year later, he became director of communications for Nunavut Tunngavik Incorporated. As a member of the Nunavut Implementation Commission, Irniq served on the Communication and Governmental Operations Committees and was a spokesperson for the Commission on Nunavut in Canada and overseas and was active in seeking justice for the former students of the infamous Joseph Bernier residential school in Chesterfield Inlet, who suffered physical and sexual abuse at the hands of school staff. Irniq was assistant director, Nunavut, Heritage/Culture, Department of Education, Culture and Employment for the Government of N. W. T. where he was responsible for developing culture and heritage programs and services to meet the needs of the new territory of Nunavut, 1997–98. He became deputy minister of Culture, Language, Elders and Youth, 1998–99. His mandate was to be the guardian of traditional Inuit culture and language. In August 1999, Irniq was seconded to the Legislative Assembly of Nunavut to set up the offices of the Official Languages, Access to Information and Conflict of Interest Commissioners. In addition, Irniq writes an Inuit perspective column for the Nunavut News/North newspaper. In 2003, he was made a Commander of the Order of St. John. In 2005, he was appointed to the board of directors of the Canadian Race Relations Foundation. Most recently, he served as a key consultant on the National Film Board of Canada project Unikkausivut: Sharing Our Stories.