Кіріспе

Бау-бақшадағы тұқымдықтар – топыраққа толы тұқымдық табақшаларда өсірілген кішкентай көшеттер. Осы типтегі тұқымдықтар көкөністер мен гүлдік өсімдіктерді коммерциялық мақсатта өсіру үшін қолданылады. Сондай-ақ, тұқымдықтар алаңның кішкентай бөліктерінен алынған шөпкесінділерді де білдіруі мүмкін. Егілгеннен кейін, шөп жақын жерге біраз жайылуы мүмкін. Тұқымдық көшеттер – шағын, жеке жасушаларда өсірілген, контейнерлерге немесе баққа отырғызуға дайын жас өсімдіктер. Кәсіби жағдайда өсірілген көкөніс/гүлді өсімдіктердің маңызды қалыптасу кезеңінде (алғашқы 4-6 апта) бақыланатын ортада өсуі, өсімдіктердің сау болуына көмектеседі. Америка ұлттық стандарттарына сәйкес, тұқымдық – өсімдік өсірілетін ортаның цилиндр тәрізді бөлігі. Бұл термин көбінесе ыдыстан алынып, бірақ тамырларымен ортасын сақтап тұрған көшеттер мен тамырланған кесінділерді сипаттау үшін қолданылады.

Шолу

Плоктардан отырғызу дақылдың топырақта болатын уақытын қысқартады және шектеулі кеңістігі барлар үшін ыңғайлы. Плоктар өнімділікті арттыра алады: сау, мықты өсімдіктер шығарылған кезде тез және симметриялық өседі, сондай-ақ зиянкестерге, ауруларға және құрғақшылыққа қарсы тұру қабілеті жоғары болады. Кейбір тұқымдардан көшет өсіру қиын болуы мүмкін, сондықтан плактар тәжірибесі аз бағбандар үшін пайдалы. Плоктар жаңа сортты немесе әртүрлі сорттарды көптеген тұқымдық қаптар сатып алмай және тұқымнан өсімдік өсітуді бастамай бағбандарға көмектеседі. Егер егіс мерзімі өткізіліп алса, плактар өте пайдалы, және сәтсіз аяқталған дақылдың орнына оларды жылдам сатып алуға болады. Бақша дамыған сайын, қазіргі дақылдармен бірге плактарды, әсіресе серіктес өсімдіктерді араластырып отырғызу (аралас егіс) кеңістіктің өнімділігін арттырып, ең жоғары өнім алуға мүмкіндік береді. Егілген көшеттерге қарағанда плактарды арамшөптерден тазалау оңайырақ, сондықтан арамшөптерді жиірек емес, қажеттілікке қарай жою керек. Жартылай өскен өсімдіктер көкөніс грядкасын немесе контейнерді жобалауды жеңілдетеді. Өсімдіктер өсуді бастағандықтан, толық өсуге жету уақыты қысқарады. Отырғызғаннан кейін бірнеше күн ішінде өсу белгілері көрінеді: жапырақтар көтеріліп, тамырлар топыраққа жабысады. Ауамен кесілген плактар жаңа топыраққа отырғызылғаннан кейін бірден тез өседі. Плактар көлбеу беткейлерде пластикалық егіс жүргізу кезінде де қолданылады, себебі оларды ауыстыру оңай.

Өсімдіктерді өсіру және өсіру

Тұқымнан өсірілген жас өсімдіктер тұрақтырақ және жылдам өседі, бұл коммерциялық көкөніс өсіру саласында байқалып келді. Еуропаның кейбір аймақтарында кең көлемде өсірілетін капуста тұқымдас өсімдіктер топырақ блогында өсірілген жас өсімдіктерден дерлік толығымен отырғызылады, және бұл тенденция Ұлыбританияда да кеңейіп келеді. Осы коммерциялық табыс жас өсімдіктердің топыраққа отырғызудың тиімділігін көрсетеді. Көптеген сорттардың тамыр жүйесін кесу арқылы көбірек тармақталуға икемділігі байқалады, сондықтан оларды көшіру олардың өсуіне жағымды әсер етеді. Дәстүр бойынша, капуста тұқымдас өсімдіктердің барлық сорттары дерлік жеке тұқымдық жатаққа себіледі, жұқартқызылып, ең жақсылары 6-8 аптадан кейін дайындалған жатаққа отырғызылады. Жастардағы капуста тұқымдас өсімдіктердің көптеген зиянкестерге ұнайтыны және олардың өсу маусымының ұзақтығы брассиканы жас өсімдіктерден отырғызуды әлдеқайда ыңғайлы етеді.

Тамыр көкөністер

Тамыр көкөністерді, әдетте, бірақ әрқашан емес, тұқымнан себу арқылы өсіреді, оларды пісіп, кейін жұқалап тасталатын көшеттерден ауыстырмайды. Жұқалау әрекетінің өзі өте пайдалы, себебі ол топырақты тереңде ауамен қамтамасыз етеді, ал жақын орналасқан тамыр жүйелерін бұзбайды. Тұқымдардың бастапқы тығыздығы зиянкестердің келтіретін зиянын азайтады және бағбанға немесе компостқа жұқалап алынған өсімдіктер түрінде тамақ қалдығын береді. Қызылша, морковь және тамырлық крестоцветтілер – швециялық репа, репа, тамыр өсуінің басында кез келген тоқтау болса, олар толыққанды дамымайды. Бұған қоса, осы тұқымдар әдетте арзан, ал көшеттер нәзік болғандықтан, бағбан үшін оларды сатып алудың немесе тығындар ретінде өсірудің көп мәні жоқ.