Кіріспе

Британдық армия офицері (1910–1998)

Генри Сесил Джон Хант, Барон Хант, (22 маусым 1910 – 7 қараша 1998) – британдық армия офицері, ең әйгілісі 1953 жылы Эверест тауына жасалған сәтті британдық экспедицияның жетекшісі болғандығымен танымал.

Ерте өмір және әскери мансап

Хант 1910 жылғы 22 маусымда Британдық Үндістанның Симла қаласында дүниеге келді. Ол Үндістан армиясының капитаны Сесил Эдвин Ханттың ұлы және саяхатшы сэр Ричард Бертонның шөбересінің немересі. Оның әкесі Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапты. Хант 10 жасынан бастап көп демалысын Альп тауларында өткізді, ол кейіннен Үндістанда қызмет еткенде Гималайға бірнеше экспедицияларға қатысқанда қатайтатын альпинистік дағдылардың бір бөлігін үйренді. 14 жасында ол басшылық астында Пиз-Палуға көтерілді. Ол Марлборо колледжінде білім алды, содан кейін Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжге түсті, онда Корольдің алтын медалімен және Ансонның естелік қылышымен марапатталды. Сандхерсттен кейін Хант 1930 жылғы 30 қаңтарда Корольдік атқыштар корпусының (KRRC) екінші лейтенанты болып тағайындалды. Оның курстастарының арасында Чарльз Харингтон мен Алан Браун болды. 1931 жылы полк Үндістанға жіберілді. Ол өзінің тегіне қарамастан, Радждың қалыптасқан әлеуметтік ахуалына толыққанды бейімделмеген сияқты. Ол полодан регбиді артық көреді, ал неміс және француз тілдерін жетік меңгергеннен кейін урду және бенгал тілдерін үйренді. Одан кейін ол Үндістан полициясына ауыстырылды, "Үндістан полициясы" медалімен марапатталды. 1936 жылғы 3 қыркүйекте Джой Моубрей Гринге үйленді, содан кейін капитан шеніне көтерілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылы Ұлыбританияға оралғаннан кейін Хант Брамардағы Команда тау және қар соғыс мектебінің бас нұсқаушысы болды. 1943 жылы ол KRRC 11-ші батальонының майоры және әрекет етуші лейтенант-полковнигі, командирі (CO) ретінде полк қызметіне қайта оралды. 23-ші бронетанкті бригаданың мотоатқыштар бөлігін құраған Хант Италия кампаниясында батальонға жетекшілік етті. 1944 жылы Хант Сангро өзеніндегі қаһарлы шайқастағы басшылығы үшін бірден "Еңбегі үшін орден" (DSO) марапатымен марапатталды. Батальонына қоса, ол басқа қару түрлерінен қосылған әскерлерге де қолбасшылық етті. DSO-ға ұсынылған мәліметте, ол жаудың күштерін артқа тарту үшін шабуылдар мен тұзақтарды ұйымдастырып, әрдайым шайқастың алдыңғы қатарында болғаны, сондай-ақ жау тылындағы барлау тобын жекебас басқарғаны айтылған. 1944 жылдың қазан айында оның батальоны Грекияға ауыстырылды, дәл сол кезде Грекия азамат соғысына әкелетін шиеленіс күшейіп келе жатқан еді. Грецияда Хант уақытша бригадир болып тағайындалды және Патрастағы 4-ші Үндістандық жаяу әскер дивизиясының құрамындағы 11-ші Үндістандық жаяу әскер бригадасына басшылық етті. Ол түрлі топтар арасындағы бейбітшілікті сақтауға тырысуды "бұрынғы және кейінгі өмірімдегі ең қиын кезең" деп сипаттады. Италиядан өзгеше, оған бастама көтеруге тыйым салынды және оны үлкен жау күштерінің қаупі, қарулы азаматтардың кіріп кетуі және әскерлеріне қарсы жалақорлықтың күшеюі мазалады. Хант жағдайды бақылауда ұстады, содан кейін әрекет етуге рұқсат алып, күшейтілген күштермен сәтті операция жоспарлады және орындады. 1946 жылы ол Камберлидегі штаб колледжіне оқуға түсті, одан кейін Таяу Шығыс және Еуропада түрлі штабтық қызметтерде болды. 1952 жылы ол полковник атағын алды.

Эверест тауы

Хант 1953 жылы британдық Эверест тау экспедициясын басқаруға шақырылған кезде, ол Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force (SHAEF) штабында қызмет етіп жүрген. Эрик Шиптон экспедицияны басқарады деп күтілген, өйткені ол алдыңғы жылы британдықтардың Чо-Оюға жасаған сәтсіз талпынысына жетекшілік еткен, және осы экспедицияға альпинистердің көп бөлігі тартылған болатын. Дегенмен, Альпілік клуб пен Корольдік географиялық қоғамның бірлескен Гималай комитеті, британдықтардың Эверестке жасаған талпыныстарын бақылап, Ханттың әскери басшылық тәжірибесі мен даусыз альпинистік біліктілігі табысқа жетудің ең жақсы мүмкіндігін береді деп шешті. Бұл экспедицияның сәтті аяқталуы аса маңызды деп есептелді, себебі француздарға 1954 жылы, ал швейцарлықтарға 1955 жылы экспедиция ұйымдастыруға рұқсат берілген еді, яғни британдықтарға 1956 жылға дейін тағы бір мүмкіндік тумауы мүмкін. Хант үш шабуыл жоспарлады, әрқайсысы екі альпинистен тұрады, қажет болған жағдайда "үшінші және соңғы талпыныс" жасау көзделіпті, бірақ екі шабуылдан кейін "күшін қалпына келтіру" және лагерьтерді жаңару үшін күту қажет болады. 1953 жылдың 12 сәуірінде Базалық лагерь құрылды. Келесі бірнеше күн Құмбу мұздығы арқылы маршрут салуға жұмсалды, және маршрут ашылғаннан кейін шерпалар тонналаған жабдықты тауға жеткізді. Бірінен соң бірі орналасқан ілгерілеген лагерьлер құрылып, тауға қарай баяу жылжуға мүмкіндік берді. 21 мамырда Уилфрид Нойс пен Аннуллу Оңтүстік қырқасының психологиялық маңызы бар биіктігіне жетті. Хант саммитқа талпыну үшін екі альпинист жұбын таңдады. Бірінші жұп (Том Бурдильон мен Чарльз Эванс) 26 мамырда жолға шықты, бірақ таудың жоғары бөлігінде шаршап қалғандықтан кері қайтуға мәжбүр болды. Сол күні Хант өзі Да Намгьял Шерпамен бірге екінші саммиттік топқа арналған жабдықты Оңтүстік-Шығыс қырқасына тастап кету үшін шықты. 28 мамырда экспедиция екінші альпинист жұбымен бірге саммитқа екінші шабуыл жасады. 1953 жылдың 29 мамырында сағат 11:30-да жаңа зеландиялық Эдмунд Хиллари мен непалдық шерпа Тензинг Норгей (Норгей 1952 жылы швейцариялық экспедициямен Эверестке рекордтық биіктікке көтерілген еді) саммитқа жетті. Экспедицияның сәтті аяқталғаны туралы хабар Лондонға Елизавета II патшайымның таққа отыру күні таңертең жетті. 1953 жылдың шілдесінде Лондонға оралғаннан кейін ол рыцарлық атағын алды. Хант пен экспедиция командасына тағы да көп құрмет көрсетілді: Ұлттық географиялық қоғамның Хаббард медалі, бұл медаль алғаш рет ұжымдық негізде берілді, бірақ Хант, Хиллари және Норгей үшін жеке қоладан жасалған көшірмелері салынды; Корольдік географиялық қоғамның негіздеуші медалі; Корольдік Орталық Азия қоғамының Лоренс медалі; және Абердин, Дурхэм және Лондон университеттерінің құрметті дипломдары. Ол Эдинбург герцогының сыйлығының алғашқы директоры болды, және он жыл бойы осы лауазымды атқарды. Хант 1955-1965 жылдары Plas y Brenin комитетінің төрағасы болды, ал 1966 жылы Корольдің туған күніне орай жастармен жұмыс істегені үшін өмір бойына теңестірілді, оның атағы Салоп графтығындағы Ланвайр Уотердиннің бароны Хант ретінде жарияланды. Ол Уақытша босату жөніндегі кеңестің алғашқы төрағасы болды, ал оның Солтүстік Ирландиядағы полиция қызметі жөніндегі кеңес беру жұмысы Хант есебіне әкелді, онда B арнайы бөлімдерін тарату және таза әскери резервтік күш құру ұсынылды, ол Ольстер қорғаныс полкі ретінде құрылды. 1974 жылы ол Корольдік баспасөз комиссиясына тағайындалды. 1979 жылы ол "Жартер" орденінің серігі атанды. Лорд Хант 1998 жылдың 7 қарашасында 88 жасында Оксфордширдегі Хенли-на-Темзада қайтыс болды, ол төрт қызын қалдырды.