Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канар аралдарындағы ұлттық парк, Испания
National park in the Canary Islands, Spain
Кальдера-де-Табуриенте ұлттық паркі (lang es) – Испанияның Канар аралдарындағы Ла-Пальма аралында орналасқан ұлттық парк. Ол аралдың солтүстік бөлігін басып тұрған Кальдера-де-Табуриенте кратерін қамтиды және 1954 жылы ұлттық парк деп жарияланды. Роке-де-лос-Мучачос обсерваториясының телескоптары оның ең биік нүктесіне өте жақын орналасқан.
Caldera de Taburiente National Park (lang es) is a national park on the island of La Palma, Canary Islands, Spain. It contains the Caldera de Taburiente, which dominates the northern part of the island, and was designated as a national park in 1954. The telescopes of the Roque de los Muchachos Observatory are situated very close to the summit.
Топоним
Кальдера сөзі испан тілінде қазанды білдіреді. Табуриенте испан тіліндегі сөз емес, ол гванче тілінен келген және "жайлау, тегіс жер" деген мағынаны білдіреді.
The word caldera means cauldron in Spanish. Taburiente is not a Spanish word but derives from the Guanche language and means "plain, level".
География
Кальдераның ені шамамен 10 км, ал кейбір жерлерінде қабырғалары кальдера төңірегінен 2000 метрге дейін көтеріледі. Ең биік нүктесі – Roque de los Muchachos, ол солтүстік қабырғасында орналасқан, биіктігі 2426 метр, және оған автомобиль жолымен баруға болады. Cumbrecita кальдераның оңтүстік-шығыс бөлігіндегі төмен жатқан нүктеде орналасқан. Оңтүстік-батысында кальдера Барранко де лас Ангустиас деп аталатын өзен арнасы арқылы теңізге ашылады. Cumbre Nueva – кальдерадан басталып, оңтүстікке қарай созылатын қырат. Кальдера шамамен 2 миллион жыл бұрын пайда болған, диаметрі 20 км-ге жуық үлкен қалқан тәрізді жанартаудың нәтижесі. Дегенмен, кальдера осы жанартаудың жарылысынан емес, оның бастапқы кратерінен басталган эрозия процесінен пайда болды.
The caldera is about 10 km across, and in places the walls tower 2000 m over the caldera floor. The highest point is the Roque de los Muchachos on the northern wall, at 2426 m altitude, which can be reached by road. The Cumbrecita is at a lower point in the south eastern part of the caldera's rim. In the south west, the caldera opens to the sea, through a riverbed called the Barranco de las Angustias. The Cumbre Nueva is a ridge that starts at the caldera and continues to the south. The caldera originated some 2 million years ago, with a massive shield volcano about 20 km in diameter. The caldera was not formed by an explosion of that volcano, however, but by erosion starting from the volcano's original crater.
IUGS геологиялық мұра орны
"Табуриенте жанартаулық кальдерасы" вулканология ғылымының дамуындағы маңыздылығын ескере отырып, Халықаралық геологиялық ғылымдар одағы (IUGS) 2022 жылдың қазан айында жарияланған тізімде оны әлемдегі 100 "геологиялық мұра орынының" құрамына қосты. Бұл ұйым "IUGS геологиялық мұра орыны" терминін "халықаралық ғылыми маңызы бар геологиялық элементтері мен/немесе процестері бар, ғылыми анықтама ретінде қолданылатын және/немесе геология ғылымдарының тарихындағы дамуына маңызды үлес қосқан маңызды жер" деп анықтайды.
In respect of its importance in the development of volcanology, 'Taburiente volcanic Caldera' was included by the International Union of Geological Sciences (IUGS) in its assemblage of 100 'geological heritage sites' around the world in a listing published in October 2022. The organisation defines an 'IUGS Geological Heritage Site' as 'a key place with geological elements and/or processes of international scientific relevance, used as a reference, and/or with a substantial contribution to the development of geological sciences through history.'
Жабайы табиғат
Ұлттық парктің негізгі флорасы Канар аралдары қарағайларының кең орманынан тұрады, сонымен қатар сирек кездесетін Канар аралдарының аршасы да кездеседі. BirdLife International ұйымы паркті маңызды құс аймағы (IBA) деп таныды, себебі ол лавр көгершіндері, қызыл мансай құстары және Атлантикалық канарлар популяциясын қамтиды.
The main flora of the national park comprises a large forest of Canary Island Pine, with a population of the endangered Canary Islands Juniper also present. The park has been recognised as an Important Bird Area (IBA) by BirdLife International because it supports populations of laurel pigeons, red billed choughs and Atlantic canaries.
Адамзат тарихы
XV ғасырда Канар аралдарын испандықтар басып алған кезде, кальдера аралдың түпкілікті халқының – гуанчтардың Бенуарита тармағының соңғы тірегі болды. Оны басып алушы испандықтарға мойыс келтірмейтін секілді болды, алайда Бенуарита басшысын сөйлесуге шақырып алдап, осылай жеңіске жетті. 1815 жылы неміс геологы Кристиан Леопольд фон Бух Канар аралдарына сапар шекті, оның аясында Тенерифе аралына барды, онда оны Кальдера де лас Каньядасқа апарды. Ол Тенерифеден кейін Ла-Пальмаға сапар жасады және күнделігінде вулкандық және эрозиялық текті кальдераларды, атап айтқанда Табуриенте кальдерасын ажырата білгенін нақты айтты. Германияға оралғаннан кейін ол күнделігін жариялады және геологиялық терминологияға "кальдера" ұғымын енгізді. 1830 жылдары кальдера геология мен ботаниканы үйлестірген өнер туындыларына, мысалы Сабин Бертелот пен Феликс Ахилл Сент-Олярдың еңбектеріне шабыт берді.
During the Spanish conquest of the Canary Islands in the 15th century, the caldera was the site of the last stand of the indigenous people of the archipelago, a branch of the Guanches known as Benahoaritas. It proved impregnable to the invading Spaniards, and they only defeated the Benahoarita by luring their leader out on the pretext of holding talks. In 1815, German geologist Christian Leopold von Buch visited the Canary Islands, during which he visited the island of Tenerife where he was taken to the Caldera de las Cañadas. He visited La Palma after he had been to Tenerife, and in his journal he makes it clear that he was able to distinguish between a caldera of volcanic origin and the erosional origins for the caldera Taburiente. Following his return to Germany he published his journal and he introduced the term caldera to the geological vocabulary. In the 1830s, the caldera provided inspiration for some art that combined a study of geology with botany, such as the work of Sabin Berthelot and Felix Achille St. Aulaire.