Кіріспе

1937 жылы жарық көрген Эрнест Хемингуэйдің "Барың бар, барың жоқ" романы және оның киноға бейімделуі. Эрнест Хемингуэйдің бұл романы 1937 жылы Чарльз Скрибнердің ұлдары баспасында жарық көрді. Кітапта Флорида штатының Ки-Уэст қаласынан шыққан балық аулау кемесінің капитаны Гарри Морганның тағдыры баяндалады. "Барың бар, барың жоқ" – Хемингуэйдің "Көктемнің ағындары" романынан кейін АҚШ-та оқиғасы өрбитін екінші романы. 1935 және 1937 жылдар аралығында үзіліспен жазылған, ал Испания азамат соғысы кезінде Испанияға барып-қайтып түзетулер енгізілген бұл роман 1930 жылдардағы Ки-Уэст пен Кубаны бейнелейді және сол заман мен орынға қатысты әлеуметтік сараптама ұсынады. Хемингуэйдің өмірбаянын жазған Джеффри Майерс бұл романды Хемингуэйдің Испания азамат соғысында республикалық тарапты қолдауы арқылы танысқан марксистік идеологияның күшті ықпалында жазылғанын айтады. Роман сыншылар тарапынан әртүрлі бағаланды. Романның бастауы Хемингуэйдің бұрынғы мерзімді басылымдарда жарияланған екі повесінен ("Бір сапар" және "Саудагердің оралуы") тұратын алғашқы тараулармен және кейін жазылған, кітаптың үштен екі бөлігін құрайтын повестьпен байланысты. Оқиға әр түрлі уақытта, әр түрлі кейіпкерлердің көзқарастарынан баяндалады, ал кейіпкерлердің есімдері әдетте тарау тақырыптарының астында көрсетіледі, осы тарауды кім баяндап бергенін аныту үшін.

Қорытынды

Хемингуэй Гарриді Ұлы депрессия дәуіріндегі қарапайым жұмысшы ретінде бейнелейді, оны экономикалық қиындықтар Куба мен Флорида арасындағы контрабандалық іс-әрекетке итермелейді. Балық аулауға жалдаған бай клиенттердің бірі ("Иелердің" бірі) үш апталық балық аулау сапарынан кейін төлемсіз қашып, Гарриді мүсіркеусіз жағдайға түсіреді. Гаванада қалып, отбасын асырау қажеттілігімен жетелеумен Гарри өзі де қылмысқа қолы көшеді. Ол Кубадан Флоридаға өтуге тырысатын қытай иммигранттарын алдауға батыл қадам жасайды. Келісілгендей, оларды тасымалдаудың орнына, ол қытайдық делдалды өлтіріп, оларды Куба жағалауына қондырады. Гарри екі ел арасында алкоголь және кубалық революционерлер сияқты түрлі заңсыз жүктерді тасымалдауға кіріседі. Бұл оқиғалар бай яхта иелерінің босаң өмір салтын сипаттайтын тараулармен кезектеседі. Романның маңызды бөлігін Ұлы депрессия құрайды, ол Ки-Уэсттің кедей халқына ("Конхтар" деп аталатын жергілікті тұрғындар) ашкөздік пен аштықты мәжбүрлейді.

Бастапқы және басылым тарихы

"Біреуде бар, біреуде жоқ" 1934 жылы "Космополитен" журналында "Бір сапар" деген атпен жарияланған қысқа әңгіме ретінде басталып, Гарри Морган кейіпкерін таныстырды. 1936 жылы "Эсквайр" журналында тағы бір әңгіме жарық көрді, содан кейін Хемингуэй Гарри Морган туралы роман жазуға бел буды. Алайда, Испания азамат соғысының басталуы осы жұмысын кейінге шегерді. "Біреуде бар, біреуде жоқ" 1937 жылдың 15 қазанында Scribner баспасында 10 000 дана көлемде басылып шықты. "Космополитен" 1934 жылы романның бір бөлігін "Бір сапар" деген атпен, ал "Эсквайр" 1936 жылы "Саудагердің оралуы" деген атпен жариялады. Говард Хоукс режиссерлік еткен фильм оқиғаның орнын Виши режимі тұсындағы Ки-Уэсттен Мартиникаға көшірді, сонымен қатар сюжетке маңызды өзгерістер енгізіп, экономикалық теңсіздік және таптық қақтығыс сияқты тақырыптарды алып тастады. Оқиға Гарри Морган мен Мари Браунинг арасындағы құмарлыққа толы романтикалық триллерге айналды. Екінші фильм нұсқасы, "The Breaking Point" (1950) деп аталып, Майкл Куртиздің режиссерлігінде Жон Гарфилд пен Патрисия Нилдің қатысуымен, Морганның серігі рөлінде Хуано Эрнандес түсті. Фильм оқиғаны Оңтүстік Калифорнияға көшіріп, Гарфилдті бұрынғы PT катерінің капитаны етті, бірақ түпнұсқа кітапқа ең адал нұсқа болып саналады. Үшінші фильм нұсқасы, "The Gun Runners" (1958) Дон Сигелдің режиссерлігінде Оди Мерфи Богарт/Гарфилд рөлінде, ал Эверетт Слоун Уолтер Бреннанның алкогольге тәуелді серігі рөлінде түсті. Бірақ Слоунның ойнауы Бреннанға қарағанда комедиялық емес еді. Фильмде Эдди Альберт харизматикалық жау ретінде керемет өнер көрсетті. Паулин Каэл мен Босли Кроутер осы финал Джон Хьюстонның "Key Largo" (1948) фильмінде қолданылғанын айтты. Каэл сондай-ақ "One Trip Across" фильмінің "The Gun Runners" (1958) фильміне негіз болғанын мәлімдеді. 1987 жылы ирандық режиссер Насер Тагвай романды "Капитан Хоршид" деп аталатын ұлттық нұсқаға бейімдеді, оқиғаны Кубадан Парсы шығанағының жағалауына көшірді. "Cheyenne" телешоуының 1-ші маусымының 12-ші бөлімі ("Fury at Rio Hondo") – Мексикадағы Ескі Батыста өткен оқиғаның қысқартылған нұсқасы, сценарийін Уильям Фолкнер мен Джеймс Ганн жазды.