Кіріспе

Ляоянг – Тайцзы өзенінің жағасында орналасқан Қытайдың шығыс-орталық Ляонин провинциясының префектуралық деңгейдегі қаласы. Бұл қала провинция астанасы Шэньяннан оңтүстікке қарай көлікпен шамамен бір сағаттық жерде жатыр. Ляоянгта Ляонин университетінің Шет тілдері факультеті және бірнеше кәсіптік колледждер бар. Қалада заманауи спорт кешенінде шектеулі мөлшерде кәсіби баскетбол және волейбол ойындары өткізіледі. 2020 жылғы соңғы мәліметтер бойынша, Ляоянг қаласының халқы жас бойынша былай бөлінген: 0-14 жас аралығындағылар халықтың 9,83% құрайды; 15-59 жас аралығындағылар халықтың 62,26% құрайды; 60 және одан жоғары жастағылар халықтың 27,91% құрайды; 65 және одан жоғары жастағылар халықтың 19,46% құрайды.

Тарих

Ляоян – Қытайдың солтүстік-шығысындағы ең көне, үздірілмей қоныстанған қалалардың бірі. Ол Соғысқан мемлекеттер кезеңінен бұрын пайда болған, және қала орны содан бері өзгерген жоқ. Ян мемлекеті мен Цинь және Хан әулеттері тұсында Ляоян (сол кезде Сянпин деп аталған) Ляодун әкімшілігінің астанасы және Ляодун аймағының саяси орталығы болды. Үш патшалық кезеңінде қала Сима Идің Ляодун жорығының маңызды орталығына айналды. V-VII ғасырларда Ляоян Гогурё патшалығының солтүстік шебінде орналасқан. Қазіргі қала маңында Йодонг пен Бегамның ежелгі Гогурё қалаларының қалдықтарын көруге болады. 645 жылы осы жерде Тан мен Гогурё арасындағы маңызды шайқас өтті. Ляоян Ляо әулеті кезінде өркендеді. Қаладағы бірнеше құрылыс осы кезеңге дейін сақталған. Олардың ішінде 1189 жылы Ляо әулеті кезінде салынған, ал Юань әулеті тұсында кеңейтілген Ақ пагода (байта) бар. Ляоян Ақ пагодасы қала орталығындағы Байта ауданындағы Байта саябағында орналасқан. Саябақтың жанында Қытайдың солтүстік-шығысындағы ең көне және ірі ғибадатхана кешендерінің бірі – Гуанъю ғибадатханасы орналасқан. XVII ғасырда маньчжур халқы Қытайдың Мин әулетіне қарсы көтерілді. Ляоян Мин әулетінің құлаған алғашқы қалаларының бірі болды. Жаңа Цзинь әулетінің императоры Нюрхацзи 1621 жылы осы қаланы астана етіп, Доңцзин (東京) деп атады. Ол сондай-ақ бірнеше отбасы мүшелерінің қабірлерін Ляоянға көшірді, оларды қаланың шығысындағы Донгцинлинде көруге болады. Маньчжурлар кеңейген сайын 1625 жылы астананы Шэньянға көшірді. Осыдан кейін Доңцзин маңыздылығын жоғалтты. Бүгінде қала қабырғаларының қалдықтарын көруге болады, ал оңтүстік қақпаның ішінде кішкентай мұражай орналасқан. 1900 жылы Қытайда Боксерлер көтерілісі болды. Ресей әскерлері Ляоян қаласында орналасып, ежелгі Гуанъю ғибадатханасын өртеп жіберді. 1904 жылдың 24 тамызы – 1 қыркүйегінде Ляоян шайқасы өтті. Бұл орыс-жапон соғысының маңызды шайқасы болды. Ляоян 1908 жылы Мукден (Шэньян) және айналасындағы ауылдарда болған протестанттық христиандық қайта жанданудың – Маньчжурия қайта жандануының маңызды орталықтарының бірі болды. Қала 2002 жылдың наурыз айында Liaoyang Ferroalloy Factory (Liaotie) банкротқа ұшырауынан және одан кейін таратылуынан туындаған кең ауқымды еңбек наразылықтарының ортасы болды. Наразылыққа тоқыма, химия, құрал-саймандар, былғары, дәлдік құралдары сияқты бірнеше зауыттардың жұмысшылары қатысты. Олардың наразылықтары жергілікті биліктің жемқорлығы, жұмысшылардың жұмыстан босатылуы, сондай-ақ қызметкерлердің жалақысы, зейнетақы және жұмыссыздық жәрдемақысының төленбеуімен байланысты болды. Активистер өздеріне тиесілі ақшаны өтеуді, Liaotie банкротының тексерілуін және жергілікті заң шығарушы орган төрағасы Гонг Шангудың отставкасын талап етті. Наразылық бірнеше күннен кейін үкімет әскери тәртіп енгізіп, кешкі сағаттарда шығуға тыйым салғаннан кейін таратылды. Жұмысшылардың екі өкілі Сяо Юньляң мен Яо Фуксинге сәйкесінше 4 және 7 жылға бас бостандығынан айыру жазасы берілді. Үкімет жұмысшыларға тиесілі ақшаның көп бөлігін төледі, бірақ барлығын емес, сондай-ақ Liaotie-дегі жемқорлық туралы айыптауларды тергеуді тапсырды. Нәтижесінде оның менеджері Фан Йиченг контрабанда мен қызметтік міндеттерін дұрыс орындамағаны үшін тұтқындалып, 13 жылға бас бостандығынан айырылды. Liaotie банкротына келісім берген провинциялық губернатор тағы пара алғаны үшін түрмеге жабылды, бірақ Гонг Шангу жазадан құтылды.

Әкімшілік бөлімшелер

Ляоян префектурасында бір округ, бес аудан және бір қала бар. Карта # Аты Қытай тілінде Ханью Пиньині Халқы (2003 жылғы бағалау бойынша) Ауданы (км²) Тығыздығы (/км²) 1Байта ауданы白塔区210,000248,7502Вэньшэн ауданы文圣区180,000384,7373Хунвэй ауданы宏伟区110,000591,8644Гунчанлин ауданы弓长岭区90,0002883135Тайцзыхэ ауданы太子河区120,0001488116Дэнта қаласы灯塔市510,0001,3313837Ляоян округі辽阳县590,0002,853207

Туризм

Қаладағы ең үлкен саябақ – Байта саябағы. Көруге болатын бірнеше тарихи орындар бар. 2009 жылдан бері жұртшылыққа ашық Ляоянның жаңа мұражайында көптеген ежелгі заттар сақталған. Баитаның (Ақ пагоданың) қасындағы Гуанъю ғибадатханасы соңғы жылдары Ляоянның маңызды туристік орталықтарының біріне айналды. Бұл жердегі алғашқы ғибадатхана 1145 жылға дейін салынған. 1900 жылғы Боксерлер көтерілісі кезінде ғибадатхана орыс әскерлерімен қиратылған, бірақ кейін қайта жаңартылған. Ішінде сандал ағашынан жасалған алып Будда мүсіні орналасқан. "Қызыл особняқтың арманы" кітабының авторы Цао Сюэкин және Цин әулетінің көрнекті шенеунігі Ван Эрли сияқты Ляоянның белгілі тұрғындарына арналған екі шағын мұражай бар. Қала сыртында, бұрынғы астанасы Донгцин орналасқан жерде де шағын мұражай бар. Негізгі қаланың шығысында орналасқан Гончанлинг ауданы жылы су бұлақтары, гольф алаңы және шаңғы курортымен танымал. Ашық ауада Танге өзені, Шенво суқоймасының көркі және Тайзи өзенінде рафтинг жасауға болады. Қала орталығында көлемді сауда орталықтарын кездестіруге болады. Сауда аймағына бес сауда орталығы және көптеген қытай брендінің дүкендері бар жаяу жүргіншілерге арналған көшелер кіреді. Көшелерде әртүрлі қызықты және дәмді аймақтық тағамдар ұсынылады. Сауда аймағында корей BBQ мейрамханаларына толы екі көше бар (Er dao jie, Xingyun da jie).

Әскери

Ляоянг – Халықтық азаттық армиясының 39-шы механикаландырылған топтық армиясының штабы, Ресей және Солтүстік Кореямен Қытайдың солтүстік-шығыс шекарасын қорғауға жауапты Шэньян әскери аймағының үш топтық армиясының бірі.