Anacardiaceae тұқымдасы – маңғыстау, кашью, сумақ сияқты гүлді өсімдіктерді қамтиды. 860-қа жуық түрі бар, кейбіреулері уытты. Экономикалық маңызы зор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер тұқымдасы, оның ішінде кажу және манго өсімдіктері бар.
Family of flowering plants that includes cashew and mango
Анакардиакелер, көбінесе кажу тұқымдасы немесе сумақ тұқымдасы деп аталатын гүлді өсімдіктер тұқымдасы, шамамен 83 туысы және 860-қа жуық белгілі түрі бар. Анакардиакелер тұқымдасына жататын өсімдіктер дәнек тәрізді жемістер береді, ал кейбір жағдайларда урушиол – тітіркендіретін зат шығарады. Анакардиакелерге көптеген туыстар кіреді, олардың бірнешеуі экономикалық тұрғыдан маңызды, атап айтқанда кажу (Анакардиум туысы), манго, қытай лак ағашы, сары момбин, перуандық бұрыш, улы лоза, улы емен, сумақ, түтін ағашы, марула және куачалалат. Pistacia туысы (пистация және мастика ағашын қамтиды) енді осы тұқымдасқа кіреді, бірақ бұрын жеке тұқымдас – Pistaciaceae-ге жатқызылған болатын.
The Anacardiaceae, commonly known as the cashew family or sumac family, are a family of flowering plants, including about 83 genera with about 860 known species. Members of the Anacardiaceae bear fruits that are drupes and in some cases produce urushiol, an irritant. The Anacardiaceae include numerous genera, several of which are economically important, notably cashew (in the type genus Anacardium), mango, Chinese lacquer tree, yellow mombin, Peruvian pepper, poison ivy, poison oak, sumac, smoke tree, marula and cuachalalate. The genus Pistacia (which includes the pistachio and mastic tree) is now included, but was previously placed in its own family, the Pistaciaceae.
Сипаттама
Ағаштар немесе бұталар, әрқайсысының көзге көрінбейтін гүлдері және уытты қаражидек сияқты өте улы болуы мүмкін шайырлы немесе сүтті шырыны бар. Өсімдіктің сабақтарында, тамырларында және жапырақтарында кездесетін талшықты қабықтың ішкі қабатындағы шайыр арналары осы отбасының барлық өкілдеріне тән; ал ұшасындағы шайыр арналары кашу отбасының көптеген түрлеріне тән, ал кейбір түрлерде олар бастапқы қабықта немесе қалыпты қабықта орналасқан. Танин қысымдары да отбасы ішінде кең таралған. Анакардия тұқымдастарының ағаштарында ыдыстарда жиі қарапайым кішкентай тесіктер кездеседі, кейде кейбір түрлерде (Кампносперма, Микронихия және Heeria argentea (Anaphrenium argenteum) түрлерінде) қабыршақты тесіктермен қатар. Қарапайым шұңқырлар ыдыс қабырғасы бойында және паренхимамен жанаса орналасқан. Жапырақтары тікшесіз (stipuleсіз) және қанатты (imparipinnate), сирек жатаған (paripinnate) немесе екі қанатты (bipinnate) болады, көбінесе қарама-қарсы жапырақшаларымен (сирек кездеседі), ал кейбіреулері үш жапырақшалы, қарапайым немесе бір жапырақшалы (өте сирек қарапайым жапырақтары пальма тәрізді). Жапырақ құрылымы өте әртүрлі. Басты тамырлар қанатты (pinnate) (сирек пальма тәрізді). Екіншілік тамырлар эукамптодромалық, брохидодромалық, краспедодромалық немесе кладодромалық (сирек торлы) болады. Егер кладодромалық тамырлар болса, олар Анакардия тұқымдастары үшін диагностикалық белгі саналады. Роберт Браун 1818 жылы Теребинта тұқымдастарының Cassuvlæ немесе Anacardeæ деп аталатын бір тобын сипаттады, ол үшін Кристин Смит Джеймс Хингстон Туки басқарған Конго өзенін зерттеу экспедициясы кезінде жинаған гербарийді пайдаланды. Атау және тұқымдар де Жюссие 1759 жылы сипаттаған сол атаумен аталған тәртіпке негізделген. Сол экспедициядан алынған гербарийде тек Rhus тұқымдасы ғана болды. 1824 жылы Огюстен Пирам де Кандолл Роберт Браунның Cassuvlæ немесе Anacardeæ деген есімін пайдаланып, осы топтың тағы бір сипаттамасын жазды және оны Anacardium, Semecarpus, Holigarna, Mangifera, Buchanania, Pistacia, Astronium, Comocladia және Picramnia тұқымдарымен толтырды. Джон Линдли 1831 жылы "Анакардия" "Кажу тайпасының" "негізгі ерекшелігін" сипаттады, де Жюссие сипаттаған тәртіпті қабылдады, бірақ Теребинта тұқымдастары атауын тастады. Ол де Кандольдің Анакардия және Сумахина тұқымдарынан табылған тұқымдарды қамтиды: Anacardium, Holigarna, Mangifera, Rhus және Mauria. Абрамиа тұқымдасы 2004 жылы Проторхустан бөлінді. (Пелл 2004)
Trees or shrubs, each has inconspicuous flowers and resinous or milky sap that may be highly poisonous, as in black poisonwood and sometimes foul smelling. Resin canals located in the inner fibrous bark of the fibrovascular system found in the plant's stems, roots, and leaves are characteristic of all members of this family; resin canals located in the pith are characteristic of many of the cashew family species and several species have them located in the primary cortex or the regular bark. Tannin sacs are also widespread among the family. The wood of the Anacardiaceae has the frequent occurrence of simple small holes in the vessels, occasionally in some species side by side with scalariform holes (in Campnosperma, Micronychia, and Heeria argentea (Anaphrenium argenteum). The simple pits are located along the vessel wall and in contact with the parenchyma. estipulate (without stipule) and imparipinnate (rarely paripinnate or bipinnate), usually with opposite leaflets (rarely alternate), while others are trifoliolate or simple or unifoliolate (very rarely simple leaves are palmate). Leaf architecture is very diverse. Primary venation is pinnate (rarely palmate). Secondary venation is eucamptodromous, brochidodromous, craspedodromous or cladodromous (rarely reticulodromous) Cladodromous venation, if present is considered diagnostic for Anacardiaceae. Robert Brown described a subset of the Terebintaceae called Cassuvlæ or Anacardeæ in 1818, using the herbarium that was collected by Christen Smith during a fated expedition headed by James Hingston Tuckey to explore the River Congo. The name and genera were based on the order with the same name that had been described by de Jussieu in 1759. The herbarium from that expedition contained only one genus from the family, Rhus. Augustin Pyramus de Candolle in 1824, used Robert Brown's name Cassuvlæ or Anacardeæ, wrote another description of the group, and filled it with the genera Anacardium, Semecarpus, Holigarna, Mangifera, Buchanania, Pistacia, Astronium, Comocladia, and Picramnia. John Lindley described the "essential character" of the Anacardiaceæ, the "Cashew Tribe" in 1831, adopting the order that was described by de Jussieu, but abandoning the name Terebintaceæ. He includes the genera that were found in de Candolle's Anacardieæ and Sumachineæ: Anacardium, Holigarna, Mangifera, Rhus, and Mauria. The genus Abrahamia was separated from Protorhus in 2004. (Pell 2004)
Бөлімшелер
Энглер отбасын бес тайпадан тұратын серия ретінде қарастырды, ал кейін Тахтажан оны Анакардиоидеа (Анакардие, Добине, Роидеа және Семекарпе тайпаларын қоса алғанда) және Спондиадоидеа (Спондиадеа тайпасын қоса алғанда) екі туыс топқа бөлді. Пеллдің (2008) молекулалық талдауы екі туыс топты тайпаларға бөлінбеуін қалпына келтірді (Пелл 2004). Кейін Мин мен Барфод Қытай флорасында (2008) бес тайпаны (Анакардиоидеада төртеу) және Спондиадеа тайпасын Спондиадоидеа туыс тобы ретінде қайта орнатты.
The family has been treated as a series of five tribes by Engler, and later into subfamilies by Takhtajan, as Anacardioideae (including tribes Anacardieae, Dobineae, Rhoideae, and Semecarpeae) and Spondiadoideae (including tribe Spondiadeae). Pell's (2008) molecular analysis reinstated the two subfamilies without further division into tribes (Pell 2004). Later, Min and Barfod, in the Flora of China (2008) reinstated the five tribes (four in Anacardioideae), and the single tribe Spondiadeae as Spondiadoideae.
Экология
Кашу туысы көбінесе жылы немесе тропикалық аймақтарда кең таралған, орташа белдеуде тек бірнеше түрі ғана өседі. Көбінесе тропикалық Америка, Африка және Үндістанға тән. Пистация және Rhus тұқымдасының кейбір түрлері Оңтүстік Еуропада кездеседі, Rhus түрлерін Солтүстік Американың көп бөлігінде табуға болады, ал Schinus тек Оңтүстік Америкада ғана таралған.
The cashew family is more abundant in warm or tropical regions with only a few species living in the temperate zones. Mostly native to tropical Americas, Africa and India. Pistacia and some species of Rhus can be found in southern Europe, Rhus species can be found in much of North America and Schinus inhabits South America exclusively.
Қолданылуы
Бұл тұқымдасқа жататын өсімдіктер кашу және фисташка жаңғақтарын, манго және марула жемістерін өндіреді. Кейбір түрлері қою немесе жабысқақ сұйықтық бөліп шығарады, ол қара түске айналып, лак ретінде, былғары өңдеуде және тіпті қызыл бояуларды бекіту үшін қолданылады. *Токсикодендрон верницифлюм* өсімдігінің шырыны лакталған бұйымдар мен осыған ұқсас өнімдерді жасау үшін пайдаланылады.
Members of this family produce cashew and pistachio nuts, and mango and marula fruits. Some members produce a viscous or adhesive fluid which turns black and is used as a varnish or for tanning and even as a mordant for red dyes. The sap of Toxicodendron vernicifluum is used to make lacquer for lacquerware and similar products.
Этимология
Анакардиум атауы грек тілінен алынған, ол жемістің сыртында орналасқан жаңғағының, ядросының немесе орталық бөлігінің атауын білдіреді: "ana" сөзі "жоғары", ал "cardium" сөзі "жүрек" деген мағынаны береді.
The name Anacardium, originally from the Greek, refers to the nut, core or heart of the fruit, which is outwardly located: ana means "upward" and cardium means "heart").