Кіріспе

2005 жылы Мэри Харронның түсірген фильмі. «Notorious Bettie Page» – 2005 жылы Мэри Харрон режиссерлік еткен американдық тарихи драмалық фильм. Мэри Харрон мен Гвиневрень Тернердің сценарийі 1950 жылдардағы пин-ап және бондаж моделі болған Бетти Пейдждің өміріне арналған, оның рөлін Гретчен Мол сомдады.

Сюжет

Бетти Пейдж - балалық шағында жыныстық зұлымдыққа ұшыраған, соғыста некеде тұрмаған және топпен зорланғаннан кейін, Теннесси штатының Нэшвилл қаласынан кетуді аңсаған амбициялық, нағыз, адал жас христиан әйел. 1949 жылы Нью-Йоркке барып, актерлік сыныпқа түседі. Әуесқой фотограф Джерри Тиббс оны Кони Айленд жағалауында жүріп жүргенін байқайды және ол оған модель болуға келіседі. Ол оның шашын қайтадан өрнектей отырып, оның белгісі болатын флиртпен бояуды ұсынады. Бетти табиғат фотографтарының сүйіктісі болады (соның ішінде Банни Йегер, оны екі барспен бірге түсіретін), және ол фотографтар сұрағанда киімдерін алып тастаудан тартынбайды. Бұл суреттерге дейін, қыздың келбеті көрініп тұрған ағайынды-қарындас кәсіпкерлер Паула мен Ирвинг Клау, кино фотосуреттерін және естеліктерді сатумен айналысады, сонымен қатар қосымша табыс табу үшін фетиш фотосуреттермен, журналдармен және 8 және 16 миллиметрлік фильмдермен айналысады. Олардың ең үздік модельдері Макси Беттиді өз қанаты астына алады, ол көп ұзамай өзімен бірге былғары корсеттер мен жамбас жоғары аяқкиім киіп, фотограф Джон Вилли үшін қамшы мен шынжырларды ұстайды, жиі әдеттегідей емес тәсілі бар жұмсақ заңгер Кіші Джонның өтініші бойынша. Бетти тез арада бондажға құмар адамдардың жер асты әлемінде оның жұлдызына айналып бара жатқан бейнелердің жыныстық сипатын білмейді. 1955 жылы Бетти сенатор Эстес Кефаувердің басшылығымен америкалық жастарға порнографияның әсерін зерттейтін сот алдында куәлік етуге шақырылады. Ол 12 сағат бойы комиссия сұрақтарына жауап беру үшін шыдамдылықпен күткенмен, Кефовер белгісіз себептермен оны комиссия алдына әкелмеуді шешіп, түсіндірместен босатып жібереді. Кастинг директорларының оның актерлік талантынан гөрі оның беделін көбірек қызықтыратыны айқын болған кезде, Бетти Майами Бичке барады. Карьераның шектеулі перспективалары мен іс жүзінде жоқ әлеуметтік өмірмен бірге жүретін ол кішкентай евангелистік шіркеуге сүрініп, ішке кіреді және құрбандық үстелінде Иса Мәсіхті құшақтауға асығады. Ол өмірінде жасаған еш нәрсесінен ұялмайтынын айтса да, өткенін артына тастап, Иеміздің сөзін көше бұрыштарында уағыздап, рухани тамырларына оралғанда қуанышты көрінеді. Нью-Йоркте Ирвинг қатты стресске ұшырап, денсаулығы нашарлап келеді. Ол өзінің және әпкесімен бірге эротикалық фотосуреттер мен фильмдер жинағын өрттеп, қылмыстық қудалаудан аулақ болу керек деп шешті. Паула ағасының өтінішіне қарсылық танытады, бірақ Бетидің көптеген суреттері мен фильмдерінің негативтерін жасырын түрде оттан сақтап қалады, осылайша Бетидің жұмысы болашақ ұрпақтарға сақталатынын қамтамасыз етеді.

Өндіріс

"Адамның әлемдегі патшайымына ішкі көзқарас" фильмінің DVD нұсқасындағы бонустық бөлімінде продюсер Памела Коффлер және сценарист/режиссер Мэри Харрон фильмнің көп бөлігін ақ-қара түсте түсіру туралы шешімдерін талқылайды. Олардың пікірінше, бұл тек сол дәуірдің ностальгиялық көңіл-күйін ғана емес, сонымен қатар көрермендерге психологиялық әсер ететіндей етіп түсірген. Сценарий жазылған кезде Харрон Майамидегі сахналарды түсті түсіргісі келгенін айтты, бұл Беттидің кәсіби өмірі мен одан құтылуы арасындағы қарама-қайшылықты көрсету үшін қажет болды. Оператор В. Мотт Хапфел III 1950-ші жылдардағы фильмдерде жиі кездесетін Technicolor-дың жарқын түстерін жақыннан бейнелеу үшін ескі түсті пленка қолданды. Актриса/сценарист Гвинера Тернер, Мэри Харронмен бірге фильмнің сценарийін жазған, бастапқыда Бетти Пейдж рөліне қарастырылған, бірақ продюсерлер қаржы жинауда қиындыққа тап болғандықтан бұл рөл Гречен Молға берілді. Харрон Молдың алғашқы кастингінен бастап, ол осы рөлге бірінші таңдауы болғанын мәлімдеді. Харронның айтуынша: "Ол эмоционалдық тұрғыдан толыққанды сай келді. Оның табиғи әдептілігі бар. Көптеген адамдар тым әсерлі, вампирлік бейне жасау қатесін жасады. Сол сәтте мен: "Сыртқы түрінен гөрі Беттидің ішкі әлемін көрсету маңыздырақ" дедім".

Шығару

Фильм 2005 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді, содан кейін Берлин халықаралық кинофестивалінде және Оңтүстік-Батыс кинофестивалінде көрсетілді. 2006 жылдың 14 сәуірінде АҚШ-та шектеулі прокатқа шықты. Алғашқы аптада 20 экранда көрсетіліп, 143 131 долларлық касса жинады. АҚШ-тағы жалпы табысы 1 415 082 долларға, ал шетелдік нарықтарда 362 924 долларға жетіп, әлемдік кассасы 1 778 006 долларды құрады. Фильм 2006 жылдың 26 қыркүйегінде АҚШ-та DVD форматында жарық көрді.

Сыни қабылдау

Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмге 134 пікір негізінде 57% мақұлдау көрсеткіші берілген, орташа бағасы 6/10. Сайттың сыншыларының пікірі: «Бұл бейнефильм Бетти Пейдж өмірінің тек бетін сызып өтеді, оны түсініксіз қалдырып, оның мәртебесін тарихи контексте орналастыра алмайды». The New York Times газетінде Манола Даргис былай деп жазды: «Бұған дейін Мол Голливудтың жаңа «IT-қыз» атанғаны үшін ертерек танымал болды. Бұл белгі оны мазалаған сияқты, бірақ ол үміттендіретін рөлдер ойнағанына қарамастан, көзден жоғалды. Мүмкін, ол өзінің әйел режиссері мен әйел продюсерлерінің (жетінің алтауы) қорғауында сезінгендіктен, немесе материал оған жігер бергендіктен, немесе оның әдемі келбетінің жалаңаш күйде қалай көрінетінін білгендіктен, Мол бұл қиын рөлді жас балалардың жалаңаштықтың қуанышын сезінгендегі алаңсыздықпен ойнайды, әдетте ата-аналары кешкі ас дайындағанда. Ол киімін шешкенде, Бетти көкке ұшады». Roger Ebert Chicago Sun-Times газетінен: «Фильмнің тоны тыныш және ойлы. Ол порнографияны қорғамайды, бірақ оған (1950-жылдарғы нұсқасында) қарапайым ностальгиямен қарайды. Фильмде кейде қайғылы сезім туады, өйткені осы әйелдердің көпшілігі мен оларды қоздырған еркектердің қазір өлі екенін еске аламыз; олардың құштарлығы – ұмытылған ескі ән». San Francisco Chronicle газетінің Мик ЛаСалл былай деді: «Фильм өзінің басты актрисасы Гретчен Молдың сүйкімділігі мен еңбегінің арқасында жүреді, ол жалғыз өзі оны көруге тұрарлық етеді. Ол түсініксіз кейіпкерге жазықсыздық пен ойыншылдық, зиялылық пен сезімдерді сыйлайды, сценарийдің шектеулі көмегіне қарамастан. Мүмкін, ол интуиция арқылы немесе Пейджтің суреттерін мұқият зерттегеннен кейін ойнауға болатын адамды тапты және осы процесте өзінің ең жақсы экрандық рөлін тапты». Харрон мен Тернер туралы ол: «Олар Пейджтің оқиғасын ешқандай көзқарас білдірмейтін және осы әйелдің өміріне ешқандай мағына немесе ерекше мән бермейтін қызықты әдіспен баяндайды. Бұл тәсіл жоғары драмаға жеткізбейді, бірақ оның дәлдігі бар. Көрерменге Бетти таныстырылады, себебі оны Бетти, оның мансабы немесе оның дәуірі қызықтыруы мүмкін. Бірақ оның өмірі қызықты болды деп айтуға болмайды, немесе оның мәдениетке қосқан үлесі маңызды болды, немесе оның оқиғасында пайдалы сабақ бар. Мұнда фильмнен кейін жақсы пікірталас үшін жеткілікті материал бар, және бұл көптеген фильмдерге қарағанда артық». Rolling Stone журналынан Питер Траверс фильмді төрт жұлдыздың үшеуімен бағалап, былай деді: «Кез келген ескі жаман адам Беттидің өмірін бұзық S&M-ге айналдыра алады, кинематографиялық соққы кітабына айналдыра алады. Бұның жаман емес. Тек режиссер Мэри Харрон, Гвиневер Тернермен бірге сценарийді жазған, күткендей істемейді. Ол бұған тым айлакер, тым күлкілі. Оған Бетти рөлін ойнауға лайық актриса керек еді. Ол үлкен сәттілікке жетті. Гретчен Мол – сөздің барлық мағынасында қызу актриса. Ол осы жылы Оскар сыйлығына лайық бірінші актриса». Variety журналынан Тодд Маккарти фильмді «50-ші жылдардағы секс-иконаға беткі қараш» деп атады, «оның эпохасы мен оның тақырыбын жаңаша қарастыруға тырыспай, баспасөз материалдары арқылы зерттелгендей сезіледі». Ол былай қосты: «Мэри Харронның жұмысы мұнда қызықты түрде қатысы жоқ сияқты. Басты кейіпкерге деген ерекше ықылас жоқ. Нәтижесінде, қансыз, қызықсыз фильм шығады. Гретчен Мол киім киюдің немесе киімін шешудің әр кезеңінде тамаша көрінеді, бірақ Харрон мен сценарийші Гвиневер Тернер қара шашты сұлулықтың жүрегі мен ойында не болып жатқаны туралы ешқандай түсінік бермейді. Молдың Беттиі мойынсұнады, әрқашан кез келген өтінішке ашық және ешқашан наразылық білдірмейді. Бірақ оның бейшаралығы мен ішкі күйбеңі оны қызығушылықтың шектеулі орталық тұлғасына айналдырады, амбициясы мен мақсаты жоқ сирек драмалық қаһарман».

Марапаттар мен ұсыныстар

Мол "Драмалық фильмдегі ең үздік әйел рөлі" үшін Satellite жүлдесіне ұсынылды, бірақ "Каралева" фильміндегі Хелен Мирренге жеңілді.