Стерлинг Уолтер Хейден: Американдық актер және өмірінің жолы

Кіріспе

Американдық актер (1916–1986)

Стерлинг Уолтер Хейден (Sterling Relyea Walter деген атпен туған; 26 наурыз 1916 – 23 мамыр 1986) – американдық актер, жазушы, теңізші, модель және морской пехотинец. Карьерасының көп бөлігінде ол батыс фильмдері мен нуар фильмдерінде ойнады, мысалы, Джон Хьюстонның «Асфальт джунглилері» (1950), Николас Рейдің «Джонни гитара» (1954) және Стэнли Кубриктің «Жазалау» (1956) фильмдерінде. 1960 жылдары ол қосалқы рөлдермен танымал болды, әсіресе Кубриктің «Доктор Странжлав немесе: Қайғыны тоқтатып, бомбаны жақсы көруді қалай үйрендім» (1964) фильміндегі генерал Джек Д. Риппер рөлі есімде қалады. Хейденнің сәттілігі Жаңа Голливуд дәуірінде де жалғасты, ол Фрэнсис Форд Копполаның «Құдағи» (1972) фильміндегі ирланд-американдық полиция капитаны МакКласки, Роберт Альтманның «Ұзақ қоштасу» (1973) фильміндегі алкогольге тәуелді жазушы Роджер Уэйд және Бернардо Бертолуччидің «1900» (1976) фильміндегі қарт шаруа Лео Далко рөлінде ойнады. 2 метр бойы бар және ерекше «шапшаң баритон» дауысымен Хайден 1940 жылдың 21 наурызында Нью-Йорктегі Adventurers' Club клубының ай сайынғы жиналысы алдында теңіздегі тәжірибелері туралы айтты.

Голливудтың алғашқы жылдары

1938 жылы Хейденнің суреті жыл сайынғы Глостер, Массачусетс штатындағы Балықшылар жарысында түсірілді. Ол журналдың мұқабасына шықты, соның арқасында Paramount Pictures компаниясы шақырып, экрандық сынақ ұсынды. Хейден Нью-Йоркте Джеймс Кагнидің әпкесі Жанна Кагнимен бірге сынақтан өтті. Хейден:
Мен мүлдем адасып, білімім жетпей, қатты нерв болдым. Бірақ ең қызығы, Paramount компаниясы маған аптасына 250 доллардан басталатын жеті жылдық келісімшарт жасады, бұл өте үлкен ақша еді. Мен сүйікті анамды алып, көлік сатып алып, Калифорнияға бардық. Мен сол кезде қатты адасып кеттім, сондықтан оны талдау туралы ойламадым. Мен: "Бұл ессіздік, бірақ, әйтеуір, жағымды", - дедім. Менің бір ғана жоспарым болды: 5000 доллар табу. Мен қайда шхуна бар екенін білетінмін, содан кейін тез қашып кетер едім. Хейден 1940 жылдың мамыр айында Paramount компаниясына келді. Paramount компаниясы 2 метрлік актерді "Кинодағы ең әдемі адам" және "Сұлу шашырлы викинг құдайы" деп атады. Оның алғашқы фильмі, Эдвард Гриффит режиссерлік еткен "Вирджиния" (1941) фильмінде, ол үйленген Мадлен Кэрролл түсті. Ол, Гриффит және Кэрролл "Багамский проход" (1941) фильмінде қайта жұмыс істеді. 1941 жылдың желтоқсан айында ол Голливудты тастап кетіп, "Мен актер емеспін! Мен теңізшімін" деді.

Соғыс қызметі

Екі фильмде рөл ойнағаннан кейін ол Голливудты тастап, Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысу үшін кетті. Ол әскерге жазылып, Шотландияға оқуға жіберілді, бірақ білегін сындырып, әскерден босатылды.

Голливудқа оралу

Ол АҚШ-қа оралып, баспасөзге: "Мен осы елді жақсырақ етуге шын ниетім бар, және кино арқылы оны іске асыруға болатынына сенемін" деді. Хейден "Оңтүстік жарық" (1947) атты авиациялық фильмде бірнеше бауырдың бірі ретінде Paramount студиясына қайта оралды. Оған "The Sainted Sisters" фильміндегі рөлден бас тартқандығы үшін студия тарапынан жұмысынан шеттетілді. Хейден Pine Thomas Productions компаниясы үшін екі фильм түсірді, олар Paramount арқылы көрсетілді: Джон Пейннің басты рөлде ойнаған "Эль-Пасо" (1949) вестерні және Дороти Ламурмен түсірілген "Manhandled" (1949) триллері.

Коммунистік партияға мүшелік

Екінші дүниежүзілік соғыста бірге шайқасқан коммунистік партизандарға деген Хейденнің құрметі оны 1946 жылы Коммунистік партияға қысқа ғана мүшелікке итерді. АҚШ-тағы қызыл үрей күшейгенде, ол Америкаға қарсы қызметтер жөніндегі Палата комитеті алдында өзінің Коммунистік партияға қысқа мерзімді мүшелігі және "есімдерді атау" туралы куәлік берді. Ол партиядан шығып, бірақ Карен Морли оны қайтадан оралуға көндіргенін айтты. Дегенмен, Хейден өзінің бұрынғы куәлігіне өкініш білдіріп, автобиографиясында: «Мен осы істі жасаған күнінен бері өзімді жек көру сезімің қаншалықты терең екенін түсінбейсің деп ойлаймын» деп жазды. 1952 жылы екінші әйелінен ажырасып жатқанда, сот Хейденнің өткен жылы 100 000 доллар тапқанын естіді. Содан кейін Хейден Джейн Уайманмен бірге Эдна Фербердің романынан бейімделген «So Big» (1953) мелодрамасында ойнады, одан кейін орта бюджетті әрекет фильмдеріне қайта оралды: Энн Шериданмен бірге «Мені қалаға апарып кел» (1953) вестерні; Уолтер Миришке арналған «Канзас Тынық мұхиты» (1953) вестерні; «Қылмыс толқыны» (1954) – нуар фильмі. Ол ірі студиялық фильмде, «Принц Валиант» (1954) фильмінде сэр Гауэйн рөлін ойнады, содан кейін «Арроу ин да Дюст» (1954) фильмімен дәстүрлі материалға оралды. «Johnny Guitar» (1954) тағы бір вестерн болды, бірақ оның басты рөлінде Джоан Кроуфорд болды, ал режиссерлігін Ник Рей жүзеге асырды; ол кассалық табысқа ие болып, культтік сүйіктіге айналды. Оны бірнеше рет пайдаланған «Republic Pictures» компаниясы оны қаржыландырды. Глория Грэммен бірге «Жылаңаш алиби» (1954) және Фрэнк Синатрамен бірге «Кенеттен» (1954) сияқты нуар фильмдері де болды. Содан кейін әрекетке көшті: «Соғыс таксисі» (1954) – Корея соғысы туралы фильм; «Timberjack» (1955) – «Republic» үшін вестерн; Ивон де Карломен бірге «Shotgun» (1955) вестерні; «Мәңгілік теңіз» (1955) – Екінші дүниежүзілік соғыс теңіз оқиғасы; Эдвард Смолл продюсерлік еткен «Топ-Гун» (1955) вестерні. «The Last Command» (1955) – Хейденнің Джим Боуи рөлінде ойнаған «Republic» үшін Аламо туралы фильм. «The Come On» (1956) – Энн Бакстердің қатысуымен түсірілген нуар фильмі. Хейден «Celebrity Playhouse» сияқты телешоуларда да пайда бола бастады.

Өлім

Хейден ұрлық туралы фильмге түсті: "Қырқыс" (1956), режиссер Стэнли Кубриктің ерте туындысы. Дегенмен ол "B топтамасы" жұлдызы болып қала берді: "Қайғылы құмарлық" (1957), нуар; "Қауіпке 5 қадам" (1957), детективтік фильм; "Валери" (1957), батыстық нуар; "Нөлдік сағат!" (1957), апат фильмі; "Монтерейдегі оқ атысу" (1957), вестерн; "Темір шериф" (1957), Эдвард Смолл үшін вестерн; "Тулараға он күн" (1958), әрекет фильм; "Техас қаласындағы қорқыныш" (1958), вестерн. Ол теледидарда да жиі жұмыс істеді, мысалы, Дик Пауэллдің "Зейн Грей театры", "Вагон пойызы", "General Electric театры", "Schlitz Playhouse", "Playhouse 90", "Goodyear Theatre" және "The DuPont Show of the Month" сияқты бағдарламаларда пайда болды.

Саяхаттау

Хейден кинодағы актерлік жұмысты ұнатпайтынын жиі айтатын, оны көбінесе кемелері мен саяхаттарына қаржы жинау үшін жасағанын мәлімдеді. 1958 жылы Бетти Энн де Нуннан ажырасқаннан кейін балаларының қамқорлығына ие болды. Ол сот шешіміне бағынбай, Кристиан, Дана, Гретчен және Мэтью атты төрт баласымен бірге Таитиге аттанды. "Мен шаршадым", - деді ол. "Бір жолмен немесе екінші жолмен, мен өмірімдегі барлық нәрседе адасқанмын немесе сәтсіздікке ұшырадым деп ойладым. Жағдайды өзгерту немесе өзімді-өзім өлтіру керек еді". Экипаж Сан-Франциско шығанағынан Хейден фильм түсіруді жоспарлаған Таитиге дейін жүзіп өтті. Сонымен қатар, Хейден сапарды суретке түсіру және түсірілім орнын таңдауға көмектесу үшін танымал фотограф Доди Уэстон Томпсонды шақырды. Оның Оңтүстік теңіздер жинағында Хейденнің "The Wanderer" шхунасының суреттері, кемедегі өмірдің кадрлары, оның балаларының, таитилік әйелдер мен балалардың түрлі-түсті суреттері және жағалаудағы ерекше артефакттар бар. Фильм түсірілмеді, бірақ Додидің жазбаларына сәйкес, U.S. Camera and Travel журналы 1961 жылы оның жұмақ туралы суреттерін жариялады. Кейіннен, Марин округінің Жоғарғы сотының судьясы Харольд Хейли Хейденге Republic Pictures компаниясына саяхатқа жұмсалған қаржыны өтеу үшін шамамен 50 000 доллар төлеуді бұйырды. 1960 жылы Кэтрин Девин Макконнеллға үйленді. Олардың Эндрю және Дэвид есімді екі ұлы болды, және ол 1986 жылы қайтыс болғанға дейін олармен бірге өмір сүрді. Макконнеллдің бұрынғы күйеуі Нил Макконнелден (Avon компаниясының негізін қалаушылар отбасының мұрагері) Скотт Макконнелл есімді ұлы да болды. 1960 жылдың қараша айында ол актер емес, "теңізші немесе жазушы" екенін айтты. 1960 жылдардың басында Хейден Калифорнияның Саусалито қаласында тоқтаған зейнеткерлік паром "Беркли"дің пилот кабинасының бірін жалға алды, онда ол 1963 жылы алғаш жарияланған "Жолшы" атты автобиографиясын жазып жүргенде тұрды. Хейден Еуропаға барып, онда "Ternos Caçadores" (1970), "Angel's Leap" (1971) және "Le grand départ" (1972) фильмдерінде ойнады. Ол "Крестный отец" (1972) және "The Long Goodbye" (1973) фильмдерінде шағын, бірақ маңызды рөлдерді ойнады. Еуропада бірнеше фильм түсірді: "Соңғы бағдарлама" (1973), "Қауіпті жаткан адамдар" (1975), "Cipolla Colt" (1975) және "1900" (1975). Оған "Жаулар" (1975) фильміндегі "Квинт" рөлі ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты. 1970 жылдары "Крестный отец" фильмінде ойнағаннан кейін ол NBC телеарнасының Том Снайдермен бірге жүргізетін "Tomorrow Show" бағдарламасына бірнеше рет қатысты, онда ол мансабының жаңаруы және оның бүкіл әлемдегі саяхаттары мен оқиғаларын қаржыландыру туралы әңгімеледі. Ол сондай-ақ канадалық ғылыми-фантастикалық телесериал "The Starlost" және АҚШ детективтік шоуы "Banacek" фильмдерінде пайда болды. Ол "Цыган патшасы" (1978), "Қысқы өлім" (1979), "Шетелдік" (1980), "9-дан 5-ке" (1980), "Газ" (1981), "У" (1981) және "Көк және сұр" (1982) фильмдері үшін Голливудқа оралды. 1981 жылы Торонто халықаралық әуежайында гашиш иелігі үшін тұтқындалды. Хейден екі танымал кітап жазды: "Жолшы" (1962) автобиографиясы және "Сапар" (1976) романы. Ол "көп ақша таптым" деді, бірақ оның көп бөлігін салыққа жоғалтты. 1983 жылы ол өмірі туралы "Фарос Хаосы" атты деректі фильмде түсті.

Hayden often professed distaste for film acting, saying he did it mainly to pay for his ships and voyages. In 1958, after a bitter divorce from Betty Ann de Noon, Hayden was awarded custody of his children. He defied a court order and sailed to Tahiti with all four children, Christian, Dana, Gretchen and Matthew. "I'd had it", he said. "One way or another, I felt that I had sold out – or failed – at almost everything in my whole life. It was either turn things around or hang myself." The crew sailed from San Francisco Bay to Tahiti, where Hayden had planned to film a movie. Hayden also invited well known photographer Dody Weston Thompson along to document the trip and to help shoot location choices. Her South Seas folio contains photographs of Hayden's schooner, The Wanderer; on deck photos of life aboard the ship; colorful prints of his children, Tahitian women and children; and unique artifacts on shore. The film never materialized; however, according to Dody's notes, U. S. Camera and Travel printed her photographs of paradise in 1961. Marin County Superior Court Judge Harold Haley later ordered Hayden to repay Republic Pictures nearly $50,000 to recover the cost of financing the trip. In 1960, he married Catherine Devine McConnell. They had two sons, Andrew and David, and were married until his death in 1986. McConnell also had a son (Scott McConnell) from her first marriage to Neil McConnell, an heir to Avon's founding family. In November 1960 he said he was a "sailor or writer" rather than an actor. In the early 1960s, Hayden rented one of the pilot houses of the retired ferryboat Berkeley, docked in Sausalito, California, where he lived while writing his autobiography Wanderer, which was first published in 1963. Hayden went to Europe where he appeared in Ternos Caçadores (1970), Angel's Leap (1971) and Le grand départ (1972). He had small but important roles in The Godfather (1972) and The Long Goodbye (1973). He made some films in Europe: The Final Programme (1973), Deadly Strangers (1975), Cipolla Colt (1975) and 1900 (1975). He was offered the role of "Quint" in Jaws (1975) but turned it down. In the 1970s, after his appearance in The Godfather, he appeared several times on NBC's Tomorrow Show with Tom Snyder, where he talked about his career resurgence and how it had funded his travels and adventures around the world. He also appeared on the Canadian sci fi TV series The Starlost, and the U. S. detective show Banacek. He returned to Hollywood for King of the Gypsies (1978), Winter Kills (1979), The Outsider (1980), 9 to 5 (1980), Gas (1981), Venom (1981) and The Blue and the Gray (1982). In 1981, he was arrested for possession of hashish at Toronto International Airport. Hayden wrote two acclaimed books: an autobiography, Wanderer (1962), and a novel, Voyage (1976). He said they made him "a lot of money" but he lost most of it to taxes. In 1983, he appeared in a documentary of his life, Pharos of Chaos.

Отбасы

Хейден 1960 жылдан өмірінің соңына дейін Кэтрин Девин Макконнеллге үйленген. Олардың Эндрю және Дэвид есімді екі ұлы болды.

Өлім

1986 жылы 70 жасында Саусалитода простата рагынан қайтыс болды. «Дүние досы» фильмінде Ник Янг сомдаған генерал Гор, «Доктор Странжлав» фильміндегі Хейденнің Жабдықшысымен салыстырылды.