Кіріспе

Ломбардиядағы қала Легнано (; немесе Линьян) – Милан провинциясындағы қала және коммуна (муниципалитет). 60 259 тұрғыны бар, бұл Ломбардиядағы ең көп тұрғыны бар он үшінші қала. Легнано Альто-Миланезе аймағында орналасқан және Олона өзенімен кесіледі. Археологиялық дәлелдер Легнаноның және оның муниципалдық аймағының тарихын б.з.д. 1-мыңжылдыққа дейін жетеді. Шындығында, ежелгі заманнан бастап Олонаның бойындағы төбелер адамдарға қоныстанғанға қолайлы жерлер болып келген. Қала 1261 жылы құрылған. Ломбард Лигасының Легнано шайқасында Фредерик Барбароссаны жеңгеніне байланысты, Италияның ұлттық әнұранында Римнен басқа аталған жалғыз қала ("Dall'Alpi a Sicilia dovunque è Legnano", ағылш. "Альп тауларынан Сицилияға дейін Легнано барлық жерде"). Жыл сайын Легнано халқы Палио ди Легнано арқылы шайқасты еске алады. Мемлекеттік деңгейде, Легнано шайқасының күні – 29 мамыр Ломбардияның аймақтық мерекесі ретінде таңдалды.

Аумағы

Варезе Алп тауларының оңтүстігінде, Вале-Олона аңғары бойымен орналасқан Легнано коммунасының ауданы , теңіз деңгейінен биіктігі бар және сейсмикалық тұрғыдан 4-аймаққа (Сейсмикалық белсенділігі төмен) жатқызылады. Аңғардың топырағы негізінен құм, қиыршық тас және саздан тұрады. Бұрын аңғарды жұқа құмқабат қабаты жауып тұрған, оны егіншілікке жарамсыз батпақты жерге айналдырған.

Гидрографиялық

Легнано қаласы Олона өзенімен кесіледі, ол Легнаноны шамамен тең екі бөлікке бөледі. Олонада Висконти сарайының жанында орналасқан осы сияқты табиғи және жасанды иректер бар. Соңғылары – Легнано арқылы өзеннің көп бөлігін қоршап тұратын, әсіресе бұрынғы Кантони және Делл'Аква мақта фабрикалары маңындағы су бұрғылау арналары мен жағалаулар. Олона өзені су тасқынына бейім болғандықтан, олар салынған, бірақ нәтижесінде Олона Италиядағы ең ластанған өзендердің біріне айналды. Дегенмен, өзеннің ластануы біртіндеп азайып келеді, соңғы зиянды су тасқыны 1995 жылдың 13 қыркүйегінде болды, ал соңғысы – 2014 жылдың шілдесінде. Қаланың көп бөлігінде су жолы су тасқынын азайту үшін салынған жағалауларға немесе тас қоршауларға орналасқан. Олона өзені, жағалаулар мен су бұрғылау арналары салынбағанға дейін, өтетін аймақтарды жиі су тасқынынан зардап шектіретін өзен болған. Бұрын өзен бағытының табиғи, мысалы, Олонелла, және жасанды, мысалы, арналар мен шаруалар пайдаланбай қалдырған иректер болған. Соңғылары Олонадан ең алыс жатқан жерлерге суару үшін қажет болды. Өзеннен су алу және жалпы Олонаны пайдаланумен байланысты іс-әрекеттер ғасырлар бойы келісімдер мен ережелермен реттелді.

Қалалық жоспарлау

Легнано қаласының қалалық құрылымы ескі қала төңірегінде қалыптасты; оның өсуіне үш фактор әсер етті: Олона өзені, Sempione мемлекеттік тас жолы және Домодоссола–Милан темір жолы. Қала халық санының айтарлықтай өсуіне әкелген прогрессивті қала құрылысының негізгі куәсі болды. Бұл құбылыстың бастауында Италияның түрлі аймақтарынан жұмысшыларды тартқан көптеген өнеркәсіптік кәсіпорындардың ашылуы тұрды. Демографиялық көрсеткіштерге сәйкес, 1871 жыл мен 1921 жыл аралығында Легнано халқы төрт есеге артты. Суға деген қажеттілік туындағандықтан, 19 ғасырда Олона өзенінің жағалауында мидия өндірісі дамыды. Осының салдарынан, жаңа тұрғын үйлер өзен аңғарының сыртындағы бос жатқан жерлерге орналасты. Легнаноның өсуіне байланысты, компаниялар өз мекемелерін қала шетіне көшірді. Содан кейін, 20 ғасырдың онжылдықтарындағы түрлі экономикалық дағдарыстар көптеген бұрынғы өнеркәсіптік аймақтардың (brownfield sites) пайда болуына себеп болды, олар қайта жаңартылуда. 21 ғасырдың басында жүзеге асырылған ең маңызды қалалық жоба – бұрынғы Cotonificio Cantoni зауытының орнында 110 000 шаршы метрді құрайтын тұрғын және коммерциялық аймақ құру болды.

Тарихи бөліністер

Легнано қаласы тарихи аудандарға бөлінген. Легнаноның тарихи аудандары – Маццафаме, Понцелла, Фрати, Ольмина, Канацца, Габинелла, Легнанелло, Колли ди Сант-Эрасмо және Коста-Сан-Джорджо. Қаланың темір жолдан батысқа қарайғы бөлігі oltrestazione деп, ал Sempione мемлекеттік тас жолынан шығысқа қарайғы бөлігі oltresempione деп аталады. Палио ди Легнанода бақталатын сегіз тарихи контрада – Сан-Бернардино, Ла Флора, Легнарелло, Сан-Доменико, Сан-Магно, Сан-Мартино, Сант-Амброджио және Сант-Эрасмо.

Топонимика

"Легнано" атауының топонимиясы белгісіз, себебі ертедегі елді мекен бірнеше атаумен белгілі болған, бірақ Легнано атауы төңіректегі муниципалитеттердің атауларына қарағанда көне екені анық. "Легнано" атауы аймақтағы ең белгілі жер иесінің атынан туындаған, жерге қатысты сипаттама ретінде пайда болған болуы мүмкін. Легнано жағдайында, бұл жер иесінің аты Леменний немесе Лимениус болуы мүмкін, оған -анум жұрнағы қосылған. Бұл жер иелігі қазіргі Легнано коммунасынан әлдеқайда кеңейген, оның ауданы қазіргі қалалық аймақпен, "Легнанезе" деп аталатын жермен сәйкес келген. Бұл шамамен біздің заманымыздың I ғасырында Легнано аймағының толыққанды латыншалануын растайды; кельттердің ықпалы күшті болған жерлерде -акум жұрнағы қолданылған болар еді. Осылайша, Легнаноның ежелгі атауы Лемониано, Леминиано немесе Лемегниано, кейін Лимнианум және соңында Легнанум болып өзгерген. Тағы бір теория бойынша, Легнано орта ғасырларда Ledegnanum деген атпен белгілі болған, бұл атау Latinanium деген аймақтық атаудан шыққан. Сондықтан, қаланың атын кельт топонимі Lemonianum ("қасиетті тоғай орны") немесе Лениан деген жер иесіне байланыстыратын кез келген болжамдар негіссіз. Легнаноның негізі қаланған уақыты белгісіз: атаудың кем дегенде орта ғасырлық тегі болуы мүмкін. Ең маңызды гипотезалар бойынша, көне Легнаноның пайда болуы, атауы Latinanium болуы мүмкін, Мәсіх туғанға дейінгі Рим дәуіріне дейін жетеді.

Елтаңба

Бұл елтаңбаның шығу тегі Stemmario Trivulziano еңбегінің 193-бетінде бейнеленген елтаңбаға тікелей байланысты. Бұл көне томда Легнано қаласының елтаңбасы Стеммарио Кремосано елтаңбасына өте ұқсас екені айтылады. Легнано муниципалитетінің елтаңбасының тақырыбы мен түстері бір аңызбен байланысты. Белгісіз тарихи кезеңде, қазіргі Сан-Магно алаңында алып түрік егісі өскен. Сан-Магноның мереке күні, 5 қарашада, бір шаруа ағашқа қарап, оның аяз бен қарға төзімділігіне таңсық қалды. Шаруа да өмірдің қиындықтарына осылай төтеп беруге ниеттенді. Сол сәтте Сан-Магно пайда болып, шаруаға арыстанның күші, батылдығы мен қуатын сыйлап, оның тілегін орындауды ұсынды. Әулие шаруаға қоянды өлтіріп, оның қаны төгілген қарлы жерге басуды бұйырды. Шаруа бұйрықты орындады, сосын Сан-Магно оны арыстанға айналдырып, арманын қабылетті етті. Осы керемет оқиғадан кейін, әулие кенеттен жоғалып кетті, ал шаруа адам кейпіне қайтаруды сұрады, осылайша оның мақтанышын жазалады. Ағаш пен арыстан, сондай-ақ қардың ақ түсі мен қоянның қан қызыл түсі Легнаноның символына айналып, елтаңбаға және қалалық туға енгізілді. 1924 жылдың 15 тамызында Легнано муниципалитетіне қала мәртебесі берілді.

Тарихқа дейінгі және римдік дәуір

Легнанодағы ең көне қоныс іздері Ремеделло мәдениетіне (б.з.д. 21-19 ғасырлар) жатады. Кейіннен ол кельт орталығы болды, б.з.д. 1 ғасырда римдіктер бағындырды. Ежелгі заманнан бері Легнано тұрғындары Олона өзені аңғарының шетінде қоныстанды. Өзен арнасының үнемі тасқындауынан қорғалған, өзеннен биік жатқан бұл жерлерде тарихқа дейінгі және римдік билік кезеңіне дейінгі ең маңызды археологиялық жаңалықтар Олона аңғарының жиектерінде табылды. Бұл жаңалықтар көбінесе жерлеу рәсімдерімен байланысты. Легнанода табылған ең көне заттар – Ремеделло мәдениетіне жататын ваза сынықтары. Олар 1926-1928 жылдары Кастелланца мен Легнано шекарасынан, б.з.д. 34-22 ғасырларға жататын мерзімде табылған. Б.з.д. 4-1 ғасырларға (La Tène мәдениетімен байланысты) жататын қола бұйымдар Sempione тас жолының жанындағы археологиялық қазбалар барысында табылды. Рим дәуіріне қатысты ең маңызды жаңалықтар 1925 жылы қаланың шығысындағы некропольде табылды. Некропольде монеталар, табақтар, тостағандар, стақандар, бальзам сақтайтын ыдыстар, айналар және темір құралдар кездесті. 1985 жылы ескі қала маңында осы кезеңге жататын тағы бірнеше қабірлер табылды, ал басқа археологиялық зерттеулер Римнің кейінгі кезеңіне жататын заттарды ашты. Бұл жиынтыққа тастар, пышақтар, қырғыштар және әр түрлі бекіткіштер кірді. Бұл заттардың барлығы Гвидо Сутермейстер атындағы қалалық мұражайда көрсетілуде.

16 ғасырдан 19 ғасырға дейін

18-19 ғасырларда Олона өзенінің бойында көптеген су диірмендері салынды. Су диірмендерінің ең жақсы дамыған кезеңінде Легнанода Олона өзенінің күшін пайдаланған он жеті диірмен болған. Легнанодағы соңғы жеті диірмен 19-20 ғасырларда бұзылып, Олона өзенінің күшін тиімдірек пайдаланған жаңа зауыттармен алмастырылды. Осы ғасырлардағы ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығынан түскен аз табыс шаруаларды егістік жұмыстарын басқа жұмыстармен үйлестіруге итермеледі, оған әйелдер де күндіз қатысты. Кешкі уақытта шаруалар жібек, жүн және мақтадан жіп иіріп, тоқып, бояумен айналысты. Наполеон дәуірінде қолөнермен қатар, өнеркәсіптің дамуына ықпал ететін жұмыс күшейді. Үкімет Милан мен Парижді байланыстыратын Sempione тас жолын жақсартты, ол Rho – Legnano – Gallarate – Arona – Domodossola – Brig арқылы Альпі тауларын кесіп өтеді. Бүгінде Легнанода Sempione тас жолы әлі де бар. Бұл маңызды байланыс жолы Легнаноның стратегиялық маңыздылығына да үлкен үлес қосты, ол Миланнан кейінгі екінші пошта станциясы болды. 19 ғасырда Легнаноның әкімшілігін ірі жер иелері мен ең бай буржуазия өкілдері басқарды. Олар жиі ауыл шаруашылығы, жайылымдар және жерді қорғау ережелерін белгілеуге, сондай-ақ шаруалар мен диірменшілер арасындағы дауларды шешуге мәжбүр болды, әсіресе Олона өзенінде су азайған кезде. 1862 жылдың 16 маусымында, қазір сақталмаған ғимараттың балконынан (кейіннен Banca di Legnano кеңсесі салынды), Джузеппе Гарибальди легнанолықтарды 1176 жылдың 29 мамырындағы танымал шайқасты еске алу үшін ескерткіш салуға шақырды. Гарибальдидің сөзіне ынталандырылған Легнано муниципалитеті шайқастың құрметіне мүсін қойды, бастапқыда мүсінші Эгидио Поцци жасаған, ал 1900 жылы қазіргі Легнано жауынгерінің ескерткішімен ауыстырылды, ол Энрико Буттидің еңбегі және көбінесе Ломбард Лигасының аңызға айналған көшбасшысы Альберто да Джуссаномен қате байланыстырылады. 1882 жылы қалаға Олонаның күшті су тасқыны келді: тұрғындарының батыл және қайырымдылық әрекеттері үшін Легнано Азаматтық Батырлық Алтын Медалімен марапатталды. Азаматтық Батырлық Алтын Медалі.

Индустрияландыру

Алғашқы құжатталған өндірістік қызмет 12 ғасырға дейін барып жетеді және монастырларда жүнді өңдеумен байланысты, ал терминнің қазіргі мағынасындағы алғашқы протоөнеркәсіптік қызмет 1830 жылы Cotonificio Cantoni ядросының ашылуымен пайда болды. Легнанодағы индустрияландыру процесі 1820 жылдан 1880 жылға дейін созылды. Егістіктегі жұмысты толықтыру үшін қолданылған дәстүрлі қолөнер және үй шаруашылығы Легнанодағы өнеркәсіптің қалыптасуында шешуші роль атқарды. 19 ғасырдың алғашқы онжылдықтарында орама өндірісі дамымай, кейін толыққанды өнеркәсіпке айналды. Олардың кейбіреулері тұрақты өсіп, Ломбардиядағы мақта фабрикаларының ішіндегі маңыздыларының біріне айналды. Легнано маңызды коммуникациялық жолдардың және Олона өзенінің болуының арқасында тоқыма өнеркәсібін дамытуға өте қолайлы болды, ол бу машиналары орнатылар алдында гидродоңғалақтарды қозғалуға қажетті энергияны қамтамасыз етті. 19 ғасырдың екінші жартысында ағаш өңдеу компаниялары технологиялық жақсартулардың арқасында өндірісті кеңейтіп, кейбір кәсіпорындардың ұлттық шекарадан тысқары маңызға ие болуына әкелді. Легнаноның өнеркәсіптері арасында ұйымдастыру және технология тұрғысынан ең ірісі – 1876 жылғы құжатта, Легнано муниципалитетінің мұрағатында сақталатын Cotonificio Cantoni болды. 19-20 ғасырлар аралығында Легнанода жұмыс істеген ірі компаниялардың арасында, жоғарыда аталғандардан басқа, Cotonificio Bernocchi, Cotonificio Dell'Acqua, De Angeli Frua, Manifattura di Legnano, Franco Tosi Meccanica механикалық компаниялары, Mario Pensotti және Andrea Pensotti, негізінен автомобильдер өндірген FIAL және велосипед компаниясы Legnano болды. Кейбір өнеркәсіпшілер аурухана мен орта мектептерді салуға да үлес қосты. 1885 және 1915 жылдар аралығында Легнаноның бастапқы ауыл шаруашылығы экономикасы толығымен өнеркәсіптік жүйеге айналды. Дегенмен, индустриялық даму аймақтағы ауыл шаруашылығы дағдарысына әкелді, өйткені көптеген шаруалар өздерінің қызметін тастап, Легнанодағы фабрикаларда жұмыс істеуге кетті. Осылайша екі ғасырдың тоғысында өнеркәсіптік және сауда-саттық салаларында күрт даму орын алды. Бұл кеңейу үшін адамдар мен тауарларды тасымалдау инфрақұрылымы маңызды болды. Via statale del Sempione қасында Domodossola–Milan темір жолы бойында Легнано темір жол станциясы және Легнаноны Миланмен байланыстырған Милан–Gallarate трамвай желісі салынды. Милан–Gallarate трамвай жолы кейіннен 20 ғасырдың екінші жартысында таратылды. Легнаноның индустриялану кезеңінде бала еңбегі кеңінен қолданылды. 1980 жылдардың басында өнеркәсіпте алғашқы ереуілдер ұйымдастырылды, ал алғашқы жұмысшы табының қоғамдары құрылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылы Италия Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда Легнаноның халқы 28 757 адамды құрады. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында өнеркәсіптің дамуына байланысты көші-қон артынан халық саны күрт өсті, бұл жұмысшылар мен қызметкерлерді тартты. Соғыс жылдары Легнанодағы өнеркәсіптік кәсіпорындар өз өндірісін соғысқа қажетті жабдықтар шығаруға аударды. Атап айтқанда, Franco Tosi Meccanica Корольдік итальян армиясының артиллерия бөлімдерін жабдықтауға көмектесті. 1917 жылы болған екі табиғи апат соғыстың тудырған қиын жағдайды одан бетерлетті: испан қызбасы эпидемиясы, ол халықты қырып салды, және Олона өзенінің күшті тасқыны, ол жағалауларды бұзып, қалаға еніп келді.

Екі дүниежүзілік соғыс аралығында

Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1918 жылы, Легнано да терең әлеуметтік шиеленістерге ұшырады, бұл ұлттық деңгейде алдымен «Қызыл екі жылдық» кезеңіне, содан кейін фашизмге әкелді. Бенито Муссолини құрған саяси қозғалыстан шабыт алған алғашқы топтар 1920 жылы құрылды. Соғыстан кейінгі алғашқы жылдары ағаш өнеркәсібі соғыстың басталуына дейін байқалған қарқынды өсуін қайтадан бастады; бұл даму Италия экономикасының либералдыдан корпоративтік экономикаға өзгеруіне қарамастан орын алды. Тоқыма және механикалық өнеркәсіптердің өсуімен қатар, 1927 жылы Эмилио Боцци компаниясы Franco Tosi Meccanica-дан велосипед құрастыру бизнесін иелігіне алып, Legnano брендін қайта жандандырды. Regina Elena санаторийі патша отбасының екі сапарымен байланысты: 1924 жылғы 19 маусымда Савойяның Маргаритасы санаторийдің ашылуына қатысты, ал 1925 жылғы 27 сәуірде Италия королі Виктор Эммануэль III кешенді аралады. 1927 жылғы халық санауы бойынша Легнаноның халқы шамамен 30 000 адамды құрады, онда 677 өнеркәсіптік және қолөнер мекемесі жұмыс істеді. Жұмыс күші 9 926 тоқыма зауытының қызметкерлерінен, 4 056 механикалық зауыт жұмысшыларынан, 1 762 сауда, несие, сақтандыру және басқа да қызметтердегі қызметкерлерден және 287 көлік және байланыс саласындағы жұмысшылардан тұрды. Үнемі экономикалық өсім және халықтың қарқынды өсуі (Легнано 1881 жылдан 1924 жылға дейін 8 098 тұрғынынан 29 117 тұрғынына дейін өсті) муниципалитеттің қала мәртебесіне ие болуына әкелді, бұл мәртебе 1924 жылғы 15 тамызда король Виктор Эммануэль III Савойскийдің жарлығымен берілді. Titolo di Città («қала атағы»). Фашизм кезінде көптеген қоғамдық жұмыстар жоспарланды, жобаланды және жүзеге асырылды. Легнаноға ең маңызды әсер еткені – сол кезде Миланды Галларатпен байланыстырған Autostrada dei Laghi автожолының бірінші бөлігі болды. Ол 1923 жылғы 20 қыркүйекте король Виктор Эммануэль III-нің қатысуымен ашылды. Бұл әлемдегі алғашқы автожол болды және инженер Пьеро Пуричеллидің жобасы бойынша салынды. 1935 жылдың мамырында Легнано палиосының бірінші жарысы 1176 жылғы 29 мамырда Легнано шайқасында Фридрих Барбароссаға қарсы Ломбардия лигасының муниципалитеттерінің жеңісін еске алу мақсатымен ұйымдастырылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылы Италия нацистік Германиямен бірге Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты, және соғыс оқиғалары Легнанода да көрінді. Көптеген сарбаздар майданда қаза тапты, айлар мен жылдар өте келе, қиындықтардың салдары одан да ауыр болды. Легнаноның өнеркәсіптері әскери тапсырыстарға бейімделді. 1943 жылдың 13-14 тамызы күні түні қалаға бомбалар төгілді, нәтижесінде оннан астам адам қаза тапты. Соғыстың шешуші бетбұрысы 1943 жылдың 8 қыркүйегінде Италия мен одақтастар арасындағы келісім болды. Ертесі күні неміс бронетехникасы Легнано көшелерінде қозғалып, қауіп тудырды. Нацистер бақылауындағы Легнано өнеркәсібі үшінші рейхті соғысты жалғастыруға қажетті заттармен қамтамасыз етті. 1943 жылдың қазан айында Легнанода және 8 қыркүйектен кейін көрші елдерде жұмысшылар, студенттер мен сарбаздардан құралған бірінші қарулы топтар құрылды. Католик рухындағы "Каррокчо", социалистік-коммунистік бағыттағы "Гарибальди" және бірқатар тәуелсіз отандастар, соның ішінде "Сицилия" партизандық бригадалары құрылды. "Каррокчо" және "Гарибальди" бригадалары Солтүстік Италия партизандық күштерімен бірлесіп, Ұлттық Азаттық Комитетінің қағидалары бойынша әрекет етті. Легнано соғыстан кейін марапатталған қалалардың бірі, ол халқының құрбандықтары мен Екінші дүниежүзілік соғыстағы партизандық күрестегі белсенділігі үшін Әскери Ерлік үшін қола медальмен марапатталды. Соғыс ерлігі үшін қола медаль.

Екінші дүниежүзілік соғыстың соңынан бастап XXI ғасырға дейін

Соғыстан кейін Легнано, Италияның қалған бөлігі сияқты, соғыстан кейінгі ауыр экономикалық дағдарысқа ұшырады. Азық-түлік өнімдері жеткіліксіз болды, қоғамдық көлік қызметі шектеулі, ал жолдар нашар күйде болды. 1945 жылдың 2 мамырында фашистік диктатурадан кейін алғаш рет қалалық кеңес отырыс өткізді. Соғыстың салдарынан демократияға оралу және қайта құру процесі ұзақ және қиын болды. Ұлттық саяси өмір қалыпқа келгеннен кейін Легнано экономикасы қайтадан өсуге көшті, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңнің күшін қалпына келтірді. Италияның қарқынды экономикалық өрлеу кезеңінде Легнано 1951 және 1961 жылдар аралығында өнеркәсіптегі жұмыспен қамту көрсеткіші бойынша Италиядағы ең жоғары деңгейге (65,2%) жетті, бұл көрсеткіш Sesto San Giovanni-дан кейін екінші орында тұрды. Легнано өнеркәсібінің алтын ғасыры 20 ғасырдың басында басталды және 1960 жылдары аяқталды. Дағдарыс күшейе түсті, экономикаға, жұмыспен қамтуға және өнеркәсіптік құрылымға зиян келтірді. Көптеген компаниялар, әсіресе тоқыма, киім және аяқ киім салаларында жабылды, ал Franco Tosi Meccanica сияқты көптеген компаниялар штатты қысқарту процесіне түсті. Соңғысы, 2014 жылы Giovanni Crespi есігін жапқан, әлі де жұмыс істеп тұрған жалғыз ірі ағаш өңдеу өнеркәсібі болып табылады. Үшінші секторға бағытталған әрекеттер жасалды. 1977 жылы Легнанода Antenna 3 Lombardia құрылды, ол сол кезде Италиядағы ең ірі жеке телеарна болды. Алайда, бұл баламалы салалар ірі өнеркәсіптік кәсіпорындардың жабылуын толықтыруға жеткілікті даму қарқынына ие болмады. Бұл үрдіске ерекшелік ретінде 1985 жылы Легнанода Dolce & Gabbana сән үйі құрылды. Шағын бизнес кәсіпорындарының пайда болуымен жаңа кезең басталды. Бұл процестер бүгінгі күнге дейін жалғасып келеді, Легнаноны жоғары дамыған және индустрияландырылған аймаққа айналдырады.

Діни сәулет

Сан-Магно базиликасы. Ол 518 жылдан 530 жылға дейін Милан архиепископы болған Магнусқа арналған. Ғимарат 1504-1513 жылдары Ренессанс стилінде, мүмкін, Донато Браманте жобасымен салынған. Қоңырау мұнарасы 1752 және 1791 жылдар аралығында салынған. 18 наурыз 1950 жылы Рим папасы Пий XII Сан-Магно базиликасын кіші базилика деп жариялады. Базилика шіркеуінің ішкі кеңістігі Ломбардия Ренессансының бірінші сыныпты көптеген туындыларымен безендірілген. Мысалдар: Джан Джакомо Лампуньянидің басты күмбездегі фрескалары, Евангелиста Луинидің 16 ғасырға жататын суреттерінің қалдықтары, Бернардино Ланьнидің басты капелласындағы фрескалары және Джанпиетриноның алтарьлық картинасы. Дегенмен, ең маңыздысы – Бернардино Луинидің полиптихы, оны өнер тарихшылары оның шедеврі деп есептейді. Сант-Амброджио шіркеуі. Бұл қаладағы ең көне шіркеу. Шіркеу салынған жердегі капелла әулие Назароға арналған. Кейін ол 374-397 жылдар аралығында Милан архиепископы болған әулие Амвросийге арналды. Легнанодағы әулие Амвросийге арналған шіркеу туралы алғашқы мәлімет 1389 жылы Джеффри да Буссеро жазған құжатта кездеседі. Грейс Мадоннасының ғибадатханасы. 1610 жылы үш саңырау-сұмсақ балаға жасаған керемет үшін Грейс Анамыздың құрметіне аталды. 16 ғасырда керемет орын алған жерде капелла салынды, кейін ол Грейс Мадоннасының ғибадатханасына айналдырылды. Санта-Тереза дель-Бамбино-Гезу шіркеуінің ғибадатханасы. Бұл – аяқсыз кармелиттер орденінің шіркеуі. 1931 жылдың 2 қазанында негізгі тасы қаланды, ал 1933 жылдың 13 қыркүйегінде кардинал Альфредо Ильдефонсо Шустер бағыштады. Ол 1964 жылдан бері приход діни қызметкері болып табылады. Ол Лизиолық Терезаға арналған. Сант-Эрасмо шіркеуі. Сант-Эрасмо шіркеуінің тарихы, мүмкін, 13 ғасырдағы Ломбардия ақыны және жазушысы Бонвесин да ла Рива құрған панажаймен байланысты. Ол Эразм Формийскийге бағышталып, 1490 жылы ғибадатқа ашылды. Сан-Бернардино шіркеуі. Ол Сиеналық Бернардиноға арналған. 17 ғасырда бағышталған, ол Карло Борромеоның ұсынысымен ежелгі ораторияның орнында салынған. Құжаттардың алғашқы іздері 1650 жылға жатады. Санта-Рита шіркеуі. Санта-Рита шіркеуі (немесе Тазару шіркеуі) туралы алғашқы мәліметтер 1584 жылға дейін барады, сол кезде кардинал Карло Борромео оны Легнанелло ауданының діни орталығы етіп бекітті. 1898 жылдың 13 тамызында кардинал Андреа Карло Феррари оны приход діни қызметкері етіп тағайындады, ол 1902 жылға дейін, Сантиссимо Реденторе жаңа шіркеуі ашылғанға дейін қызмет етті. Ол Кассиялық Ритаға арналған. Сан-Мартино шіркеуі. Қазіргі Сан-Мартино шіркеуі 15 ғасырдан бастау алады, бірақ осы атпен және Турлық Мартинге арналған ғимарат тарихшы Джеффри да Буссероның 1389 жылғы тізімінде де кездеседі. Сондықтан шіркеу – ескі ғимараттың жаңартылған нұсқасы. Мадонна деи Рончи шіркеуі. Ол 1641 жылы Олдрадо II Лампуньяни ұрпағы отбасылық капелланы шіркеуге айналдыруға рұқсат бергеннен кейін салынды. Ол Sempione тас жолының бойында орналасқан. Ол Исаның анасы Мәриямға арналған. Санта-Мария-Магдалена шіркеуі. Ол 1728 жылы Понцелла ауданына шіркеу салу үшін салынды. 1975 жылға дейін ол қауымның діни белгісі болды, сол кезде Сан-Джованни-Баттиста шіркеуі бағышталды. Ол Магдалалық Мәриямға арналған. Санти Маги шіркеуі. Киелі кітаптағы үш патшаға арналған, ол Ольмина ауданына сілтеме жасайды және оның құрылысы 18 ғасырдың басына дейін барады. Ол легнано диалектісінде cascina dul Mina деп аталатын шаруашылықтардың жанында орналасқан, оның атауы cascina Ulmina (ит. "cascina Olmina") деп аталады. Санта-Тереза-д'Авила шіркеуі. Мазафаме ауданында орналасқан, ол 1728 және 1779 жылдар аралығында салынды. Ол кішкентай ораторияға (11 х 5,5 м) салынған. Сыртқы жағы қарапайым гипстен жасалған, кірпішпен араластырылған тасты жасырады. Шіркеу ішінде сақталған 1800 жылдардың басындағы Тироль шеберлерінің ағаштан жасалған айқыш тақтасы бар. Бұрын рогациялар үшін пайдаланылған, процессиялық айқыш та бар, оның артында рәсімдердің күндері мен оны алып жүргендердің қолтаңбалары жазылған. Ол Авильскаялық Терезаға арналған. Сантиссимо Реденторе шіркеуі. Ол 1902 жылы Легнанелло ауданында ашылды. Осы шіркеуге дейін, аудандық діни қауым 1603 жылдан бастап Санта-Рита немесе Тазару кішкентай шіркеуіне қатысты. Ол Құтқарушы Мәсіхке арналған. Сан-Доменико шіркеуі. Алғашқы идеясы – шіркеу орналасқан жерге тері өңдеу зауытын салу еді. Бір діни қызметкер бұл жоспарға қарсы шығып, 1900 жылдың сәуірінде шіркеудің құрылысын бастады. Кейіннен ол әулие Доминикке арналды. Санти Март...

Зират

Легнаноның ескерткіш зираты. Бұл Легнанодағы ең маңызды зират. Ол Корсо Маджента бойында, қаланың оңтүстік шетінде орналасқан және 1898 жылы ашылды, ал бастапқы ауданы 18 942 шаршы метрді құрады. Монументалды зират 1907 жылы 50 000 шаршы метрге дейін кеңейтілді. Легнанода сонымен қатар, қала шетінде, Сан-Паоло қазіргі ауданында орналасқан, салыстырмалы түрде жаңа зират паркі де бар. Оның құрылысы 1960 жылдары қауымның қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін монументалды зираттың жеткіліксіздігіне байланысты шешілді. Ол 1979 жылдың 15 шілдесінде ашылды және ауданы 60 000 шаршы метрді құрайды.

Азаматтық сәулет

Висконтео қамалы, Легнано. 13 ғасырда Дела-Торре оны бұрынғы монастырды қайта пайдаланып кеңейтті. Кейіннен ол Лампуньяни отбасының меншігіне өтті. Бұл Олона өзенінің табиғи аралында, Легнаноның оңтүстігінде орналасқан ортағасырлық бекініс. 13 ғасырдан бері ол сондай-ақ Сан-Джорджо қамалы (лат. *Castrum Sancti Georgi*) деп те аталады. Сәулеттік кешен Viale Toselli даңғылы бойында, Castello саябағы мен I Maggio алаңы арасында орналасқан. 1277 жылы ғимарат Висконтиге өтті және 1437 жылға дейін олардың иелігінде болды, содан кейін Лампуньяниге берілді. 1798 жылы қаланы Корнагия отбасы сатып алды. Легнано коммунасының сатып алу процесі 1973 жылы аяқталды, нәтижесінде қамалды, Корнагия су диірменін және 240 000 шаршы метрлік айналасындағы жерді сатып алды. Легнано жауынгеріне арналған ескерткіш. Бұл қоладан жасалған мүсін ортағасырлық Легнано шайқасының батырына арналған. Монумент алаңында орналасқан мүсін сол қолында қалқанды ұстап, оң қолымен семсерін көтеріп тұрған сарбазды бейнелейді, бұл Легнано шайқасының аяқталуы мен Федерико Барбароссаның жеңілісіне деген қуанышты символдайды. Энрико Бутти салған, ол 1900 жылдың 29 маусымында ашылды. Оны жиі Альберто да Джуссаноға жатады. Леоне да Перего сарайы. Бұл Легнанодағы тарихи ғимарат. Ол 1898 жылы сол аттас бұрынғы ортағасырлық ғимараттың әшекейлерімен қайта салынды. Сан-Магно базиликасынан жақын жерде орналасқан, оның екі кіреберісі бар: біреуі Corso Magenta көшесінде, екіншісі Via Girardelli көшесінде. Ол 1257 жылы Легнанода қайтыс болған Милан архиепископы Леоне да Перегоның есімімен аталады. Палаццо Висконтимен бірге ол Архиепископтік сарайды (*Corte Arcivescovile*) құрайды. Casa Corio. Бұл Легнанелло ауданында, Sempione тас жолы бойында орналасқан. 15 ғасырда салынған, ішкі ауланың екі жағына орналасқан бағаналы, дөңгелек аркалы ұзын галереясы бар. Casa del Balilla. Бұл бастапқыда Opera Nazionale Balilla ұйымының Легнанодағы үйі, Casa del Balilla үшін арналған, содан оның аты шыққан. Бастапқыда дучедің інісі Арнальдо Муссолинидің есімімен аталып, 1933 жылдың желтоқсанында Ұлттық Balilla операсының президенті Ренато Риччи ашты. Helioterapic колониясы. BBPR архитектуралық фирмасы жобалаған және 1937-1938 жылдар аралығында бірнеше айда салынған, бұл итальян рационализмінің маңызды үлгісі. Гелиотерапиялық колониялардың мақсаты сол кездегі бағалаулар бойынша мектеп оқушыларының шамамен 10% -ын зардап шектірген балалардың рахитін емдеу болды. Cotonificio Cantoni. Бұл ұзақ жылдар бойы Италиядағы ең ірі мақта компаниясы болды. Кантони мақта зауытының бастапқы ядросы 1828 жылы Легнанода ашылған иіру шеберханасы болды. 19 ғасырдың ортасында, екінші өнеркәсіптік революция кезінде қолөнер кәсіпорыны заманауи өнеркәсіпке айналды. Сәулеттік тұрғыдан ең маңызды екі фасады (әзірге бұзылмаған жалғыз фасады), 1931 жылы Sempione тас жолына қараған барқыт бөлімі сақталған және жаңа коммерциялық ғимараттардың ажырамас бөлігі болып табылады. Кешеннің қалған бөлігі, оның ішінде сәулеттік тұрғыдан қызықты ғимараттар да бұзылды. Galleria di Legnano. Бұл San Magno алаңы мен XXV Aprile көшесін байланыстыратын ғимаратқа енгізілген жабық галерея. Ол қаланың орталығында орналасқан. Бұл жабық галерея 1954 жылы INA компаниясы 1398 жылға дейінгі монастырды, Humiliated орденінің монастырын бұзып салғаннан кейін салынған ғимаратта орналасқан және 1991 жылы қайта жаңартылды. Galleria di Legnano ішінде Галерея театры орналасқан. La Colombera. Бұл Легнанодағы 15 ғасырдан сақталған жалғыз ғимарат. Ол Сан-Доменико шіркеуінің жанында, Corso Garibaldi мен Via Del Gigante арасында орналасқан Ломбард ауласына кіріктірілген. Сондай-ақ La Colombera деп аталады, ол бұрын ұқсас құрылымдарда жиі орындалған қолданыстардың біріне, атап айтқанда көгершіндерді өсіруге (итальян тілінде "colombi") қарыз. Museo civico Guido Sutermeister. Бұл археолог Гвидо Сутермейстердің құрметіне аталған археологиялық мұражай. Ол 1929 жылы 1925-1964 жылдар аралығында аймақта кең ауқымды археологиялық зерттеулер жүргізген Гвидо Сутермейстердің қалауымен құрылды. Мұражай жинақтары Ломбардия археологиялық басқармасының қазбаларынан және жеке тұлғалардың сыйлықтарынан алынған материалдармен толықтырылды. Ospedale civile di Legnano. Легнанодағы аурухананың алғашқы павильоны 1903 жылы Кандиани көшесінде Легнано тұрғындарының, жергілікті өнеркәсіпшілердің белсенді қатысуымен салынды. 20 ғасырда, нозокомия люмина, бұрынғы ағаш кесуші, бірнеше рет кеңейтілді. Ескі павильондар жаңа ауруханамен алмастырылды, ол Легнанодағы Papa Giovanni Paolo II көшесінде орналасқан және 2010 жылдың 4 ақпанында ашылды. Ospizio Sant'Erasmo. 13-14 ғасырларда салынған бастапқы пансион 1926 жылы бұзылды. Ол 1927 жылы сол аттас және функциясы бар заманауи ғимаратпен ауыстырылды. Ол сол аттас шіркеудің жанында, Sant'Erasmo шіркеуінің қасында орналасқан. Palazzo Italia. Бұл ғимарат 1929 жылы Novecento Italiano стилінде салынды. Бұл бастапқыда Casa del Fascio үшін арналған, содан кейін Италиядағы фашистік режим құлағанға дейін Ұлттық фашистік партияның Легнано жауынгерлік тобының үйі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін оның бір бөлігі мемлекеттік полиция басқармасына берілді. Palazzo Malinverni. Бұл қалалық әкімшіліктің орны. Ол орталық San Magno алаңында, сол аттас базиликаның жанында орналасқан және қаланың ең үлкен – өнеркәсіптік және демографиялық – өсу кезеңінде 1909 жылдың 28 қарашасында ашылды. Оның кірпіштен жасалған қабырғалары және бифоралары бар ортағасырлық стилі, сондай-ақ Либерти және нео-Ренессанс сияқты басқа архитектуралық стильдерді еске түсіретін бөліктері бар. Жоғарғы карнизі Ломбардия Лигасына қатысқан муниципалитеттердің гербтерімен және екі дүниежүзілік соғыс аралығында Италияға тиесілі болған Пула, Риека және Задар қалаларының гербтерімен әшекейленген. Sanatorio regina Elena. Бұл Легнанодағы бұрынғы санаторий, ол 1970 жылы туберкулезді емдеу функциясын тоқтатты. Кейін ғимараттың бір бөлігі дене және психикалық мүгедектігі бар адамдарға арналған әлеуметтік-білім беру орталығына және бірнеше еріктілер ұйымдарына, сондай-ақ жергілікті денсаулық сақтау мекемесінің кеңселеріне айналды. Бұрынғы ILA паркі де санаторийге бөлінген құрылымның бір бөлігі болып табылады. Stadio Giovanni Mari. Бұл Легнанодағы көп мақсатты стадион. Қазіргі уақытта көбінесе футбол матчтары үшін қолданылады және A. C. Legnano үй стадионы болып табылады. Стадион 5000 адамды қабылдай алады. Ол сондай-ақ Легнано Палиосының ат жарысына қолданылады. 1994 жылдың 2 шілдесінде Giovanni Mari стадионы 14-ші итальяндық Супербоулға төртінші рет қабылдады, онда Frogs Legnano Rhinos Milano командасын 37:27 есебімен жеңіп, осылайша бесінші скудеттосын жеңіп алды. Teatro città di Legnano. Бұл Талисио Тириннанциге арналған Легнанодағы театр, қаланың құрметті азаматы. Театрды қамтитын ғимарат құрылысы 1928-1929 жылдар аралығында салынды. Ғимарат 2002 жылға дейін театр және кинотеатр ретінде пайдаланылды, содан кейін жабылды. Театр 2016 жылдың 31 наурызында қайта ашылды. Villa Bernocchi. Бұл Легнанодағы тарихи ғимарат, Via Cavour көшесінде орналасқан, қалалық кітапханаға ие, кейіннен Августо Маринонидің есімімен аталды. Ғимарат 20 ғасырдың басында салынған. Бұл бастапқыда сол аттас мақта зауытының иесі Антонио Берноккидің үйі болды. Villa Dell'Acqua Lazzati Bombelli. Бұл ғимарат қаланың орталығында, Via Lampugnani көшесінде орналасқан.

Табиғи аумақтар

Парко Кастелло. Олона өзенінің айналасында дамыған жергілікті саябақ. Оның ауданы шамамен 25 гектарды құрайды және Легнано коммунасының аумағында толығымен орналасқан. Қала шетінде орналасқан, Канеграте және Сан-Витторе-Олона муниципалитеттерімен шектеседі және Легнанодағы Висконти қамалының айналасын қамтиды. 1976 жылы арнайы коммуналдық маңызы бар жергілікті саябақ ретінде құрылған, ал 2008 жылдан бастап 500 гектарға жуық аумақты алып жатқан, арнайы коммуналдық маңызы бар Миллдер паркінің құрамына кірді. Босцо деи Рончи паркі және бұрынғы ILA паркі. Екі саябақ бір-біріне іргелес емес, бірақ жақын жерде орналасқан. Parco ex ILA және Parco Bosco dei Ronchi 1992 жылы қалалық кеңестің шешімімен құрылған бірыңғай қалалық қорғалатын аймақтың бөлігі болып табылады. Босцо деи Рончи паркі қала шегінде толығымен орналасқан және қандай да бір қоршаумен қоршалмаған. Бұл азаматтардың еркін кіруіне мүмкіндік береді. Бұрынғы ILA паркінің шекарасы Регина Елена санаторийінің барлық периметрімен белгіленген. Бұрынғы ILA паркіне азаматтардың кіруі әр апта соңында ашық. Парко Альто Миланезе. Ол Ломбардия облысы тиісті үш муниципалитеттің ұсынысы бойынша 1987 жылғы 27 қазандағы қаулысымен мойындалды. Аумағы шамамен 360 гектарды құрайды, оның ішінде 178 гектары Легнано коммунасында, 126 гектары Бусто Арсицио коммунасында және 53 гектары Кастеланца коммунасында орналасқан. Шекаралары үш муниципалитеттің шеткерімен шектеледі және көбінесе ауыл шаруашылығымен айналысатын үлкен аумақты қамтиды.

Этностық топтар

2014 жылдың 31 желтоқсанына сәйкес, Легнанода тұрақты тұруға рұқсаты бар шетелдіктердің саны (ISTAT деректері бойынша) 7 236 адамды құрады, бұл қаланың жалпы халқының шамамен 12 пайызына тең. Жылдар бойында шетелдіктердің саны тұрақты түрде өсіп келеді. 2005 жылы Легнанода тұрақты түрде тұратын шетелдіктердің саны 3 451 адамды құрады, бұл жалпы халықтың 6,1 пайызын білдіреді. 2014 жылдың 31 желтоқсанына сәйкес, ең көп өкілдік еткен он ұлт (ISTAT деректері бойынша) – Сан-Магно және Сант-Амброджио ең көне приход шіркеулері. Мадонна деи Рончи шіркеуі – Милан архиепископиясының латын тілінде ежелгі Амброзиандық дәстүр бойынша мисса өткізілетін сирек шіркеулерінің бірі.

Көлік

Қалаға Легнано теміржол станциясы қызмет көрсетеді. Домодоссола–Милан, Луино–Милан және Порто-Черезио–Милан желілерінің ортақ бөлігінде орналасқан, ол Легнано қаласына қызмет етеді. Легнано Милан қала маңы теміржол желісінің S5 желісімен және Милан–Варезе аймақтық желісімен қамтамасыз етілген. 1880-1966 жылдар аралығында қалаға STIE басқаратын Милан–Галларате трамвайы да қызмет көрсеткен. Легнано Көлдер тас жолынан (Highway of the Lakes) шығуға қосылады, одан екі мемлекеттік тас жол (strada statale 33 del Sempione және strada statale 527 Bustese) өтеді, сондай-ақ SP12 Легнано–Инверуно провинциялық тас жолы да осы қаладан өтеді. Легнано Миланмен және көршілес муниципалитеттермен MOVIBUS және FNM Autoservices компаниялары жүзеге асыратын бірнеше қашықтық автобус бағыттары арқылы байланысты.

Экономика

Легнаноның ауыл шаруашылығы аймақтың экономикалық дамуының негізі болды. Алдымен, ол механикаландыру және қайта құру процесіне ұшырады. Күрделі машиналарды пайдалану арқасында механикаландыру ауыл шаруашылығы өнімдерін арттырды. XXI ғасырда ол енді ағаш өңдеу экономикасы үшін маңызды емес. Құрылыс және инфрақұрылымнан бос қалған азау жерлерде негізінен бидай мен жүгері егіледі. Легнаноның өнеркәсібінің алтын ғасыры 20 ғасырдың басында басталды және 1960 жылдары аяқталды. Дағдарыс күшейе түсті, экономикаға, жұмыспен қамтуға және өнеркәсіптік құрылымға зиян келтірді. Көптеген компаниялар, әсіресе тоқыма, киім және аяқ киім салаларында жабылды, ал көптеген басқалары қысқарту процесіне қатысты. 1980-1990 жылдар аралығында аймақта деиндустриализация процесі болды, ол жаңа қызметтердің пайда болуымен сүйемелденбеді. Сондықтан үшінші секторға бағытталған әрекеттер жасалды. 1977 жылы Легнанода Antenna 3 Lombardia құрылды, ол сол кезде Италиядағы ең ірі жеке телеарна болды. Алайда, бұл баламалы салалар өнеркәсіптік қызметтердің тоқтатылуын өтеуге жеткілікті даму деңгейіне қол жеткізе алмады. Бұл шағын бизнестердің санының едәуір өскен кезінде басталды. Бұл процестер бүгінге дейін жалғасуда. Легнанода Banca di Legnano орналасқан, ол аймақтық банк. 1887 жылдың 11 маусымында құрылған, 2013 жылдың 14 қыркүйегінде Banca Popolare di Milano-мен бірікті. 2008 жылы оның 119 бөлімшесінде 846 қызметкер жұмыс істеді, олардың көп бөлігі Ломбардияда орналасқан.

Легнано палиосы

Мамыр айының соңғы жексенбісінде Легнано шайқасының тарихи қайта жандандырылысы қала көшелерінде ортағасырлық киімдердегі шерумен өтеді, одан кейін Сан-Бернардино, Ла-Флора, Легнарелло, Сан-Доменико, Сан-Магно, Сан-Мартино, Сант-Амброджио және Сант-Эрасмо деген сегіз тарихи контраданың қатысуымен ат жарысы ұйымдастырылады. 1935 жылы пайда болған бұл шара "Palio di Legnano" деп белгілі. Палионың жеңімпаз контрадасы келесі жылға дейін өз шіркеуінде Ариберто да Интимианоның айқышқа ілінген бейнесінің көшірмесін сақтау құқығына ие болады, бұл 1936 жылы Лучано Саидің шеберханасының жұмысшысы жасаған, түпнұсқа ортағасырлық кресттің мөлшеріндегі мүсін.

Мұражайлар мен көркемсурет галереялары

Museo civico Guido Sutermeister қала және оның төңірегіндегі "Legnanese" аймағынан шыққан материалдарды, әсіресе сақтайды. Мұражайда көрсетілген археологиялық қазбалардың көп бөлігі тарихқа дейінгі кезеңнен бастап ортағасырлық лонгобард дәуіріне дейінгі аралықты қамтиды, назар Рим императорлық дәуіріне ерекше тоқтатылған. Сақталған қазбалар мыс дәуірінен бері аймақтың үнемі мекенделгенін және қола дәуірінен бері тұрақты мәдениет болғанын көрсетеді. Легнанодағы тағы бір маңызды көрме орын – Alfa Romeo Fratelli Cozzi мұражайы, ол сол аттас дилерлік орталығының ішкі кеңістігінде орналасқан. Дилерлік орталықтың негізін қалаушы Пьетро Коццинің ықыласымен ашылған мұражай 2015 жылы есігін ашты және онда елуге жуық Alfa Romeo моделі, соның ішінде ерекше сипаттамалары бар екі модель қойылған.

Музыка

Ломбардтар лигасы император Фредерик I-ді жеңген Легнано шайқасы (1176 ж.) болғандықтан, Легнано қаласы Гофредо Мамелидің итальяндық гимнында Риммен бірге есімдері тілінген жалғыз қала. Джузеппе Верди 1849 жылы Сальвадор Каммараноның либреттосымен төрт актілі "Ла-баталья ди Легнано" операсының үстінде жұмыс істеді. Ол Жозеф Меридің "Батайль де Тулуза" пьесасы негізінде жазылған, ал кейіннен "Дон Карлос" операсының либреттосын да жазған.

Музыкалық фестиваль

Жыл сайын, 2017 жылдан бері, маусым айының соңынан бастап шамамен он күнге жуық уақыт бойы, Парабиаго қаласынан көшірілгеннен кейін Висконти қамалының ішінде Регби дыбыс фестивалі өтеді. Бұл фестиваль – әртүрлі музыкалық жанрларды ұсынатын жылдық музыка және мәдени шара. Шара аясында музыкалық өнерлеріммен қатар, түрлі көше тағамдары да ұсынылады.

Мода және дизайн

Dolce & Gabbana сән үйі құрылды және оның бас кеңсесі Легнано қаласында орналасқан. 1985 жылы құрылған компанияның кірісі 1990 жылдардың соңына қарай шамамен 500 миллион АҚШ долларын құрады, ал 2003 жылы 633 миллион долларға жетті. 2005 жылға қарай олардың айналымы 600 миллион еуроны құрады.

Тілдер және әдебиет

Легнаноның айналасында Легнано диалектісі, ломбард тілінің диалектісі (батыс тармағына жататын), оны аймақтың шамамен 30% халқы қолданады. Батыс ломбард диалекттері сияқты, Легнано диалектісі де латын тілінен туындаған роман тілі болып табылады, кельт тілінің негізі мен лонгобард тілінің үстінен қабаттасқан элементтері бар. Легнано диалектісінде аймақтың латыншалануына дейінгі халықтардың тілдерінің іздерін табуға болады, әсіресе ежелгі лигурия тілінің іздерін, бірақ осы тілдік негіздің нақты әсері туралы деректер аз және әртүрлі интерпретацияға ие. Алтомилан тілінің жергілікті тұрғындарына кельттердің тілдік әсері айқын болды, сондықтан Легнано диалектісі бүгінге дейін «Галло-итальян» тілі ретінде жіктеледі. Дегенмен, кельт тілін ығыстырған римдік үстемдік Легнанода қолданылатын жергілікті тілді қалыптастырды, сондықтан осы диалекттің лексикасы мен грамматикасы роман тілінен шыққан. Итальяндық диалекттік театр компаниясы I Legnanesi-дің өнер туындылары Легнано диалектісінде жазылған. 1949 жылы Феличе Мусацци мен Тони Барлокко құрған бұл компания Италиядағы трансвеститтік театрдың ең танымал мысалы, және Еуропаның диалекттік театр сахнасындағы ең белгілі компаниялардың бірі. «Легнано» велокомандасы тарихтағы ең табысты 6-шы велокоманда болып саналады.