Кіріспе

"The Man" – АҚШ-та билік өкілдеріне, оның ішінде үкімет мүшелеріне сілтеме жасау үшін қолданылатын сленгтік тіркес. Көбінесе жамандау мағынасында қолданылса да, бұл тіркес құрмет немесе мақтау білдіру үшін де қолданылуы мүмкін. "The Man мені басып тастап жатыр" деген тіркес әдетте қанауды сипаттау үшін қолданылады, ал "The Man-ға тойтарыс бер" деген тіркес билік өкілдеріне қарсы азаматтық қарсылықты ынталандырады.

Тарих

Еврей жазбаларында Жүсіптің бауырлары оның Мысырдың вице-патшасы ретіндегі мәртебесін білдіру үшін «Ха-Иш» (мағынасы «Адам») деген еврей тіліндегі сөзді қолданған. «Бас» деген мағынаны білдіретін бұл тіркес ағылшын тілінде 1918 жылдан бері қолданылып келеді. АҚШ-тың Оңтүстігінде бұл тіркес биліктегі кез келген адамға немесе топқа, сондай-ақ билік концепциясына абстрактілі түрде қатысты қолданыла бастады. 1950 жылдардан бастап бұл тіркес американдық криминалдық әлемде АҚШ-тағы құқық қорғау органдарын білдіретін кодовое сөз ретінде пайдаланылды. Бұл термин Пол Ньюменнің 1967 жылғы «Cool Hand Luke» фильміндегі танымал кейіпкері және Питер Фонданың «Wild Angels» фильміндегі кейіпкері «Біз машиналарымызды ешкім мазаламастан еркін жүргізуді қалаймыз, Адам бізге кедергі келтірмесін» деген сөздерінде бірнеше рет қолданылды. Бұл терминнің қолданылуы контрмәдениеттік топтарға және олардың билікке қарсылығына, мысалы, Иппилерге тарады. 1969 жылғы 19 мамырдағы U.S. News & World Report журналында жарияланған мақалада олардың «қазіргі үкімет жүйесіне қарсы күресу» мақсаты «Адамды» жою екені айтылды. Соңында бұл термин әзіл-қалжыңға айналды, мысалы, 1979 жылғы желтоқсандағы Easyriders журналындағы мотоцикл жарнамасында: «Калифорния тұрғындары: Адам үшін 6% салық қосыңыз» делінген. 1969 жылы Creedence Clearwater Revival тобының «Proud Mary» әнінде әнші «Адамнан» қорғаныш іздеп, қарапайым адамдардың мейірімділігі мен жомарттығы арқасында жұмысшы табының ауыр күйзелісінен құтылады. Олар «ақшаң болмаса да, беруге дайын» еді. Қазіргі кезде бұл тіркес жарнамалар мен кинода кеңінен таралды. Ол 2003 жылғы «School of Rock» фильмінде маңызды мотив ретінде ерекше көзге түсті. «Undercover Brother» фильмінің сюжеті афроамерикандықтарды қанауға тырысқан «Адам» басқарған құпия ұйымға байланысты болды. 2021 жылдың қаңтарында GameStop акцияларының құнсыздануы Reddit әлеуметтік желісіндегі r/wallstreetbets форумының пайдаланушылары «Адаммен күресу» үшін іске қосылды. Олардың кейбіреулері 2007-2008 жылғы қаржылық дағдарыстағы рөлі үшін Wall Street хедж-фондарына наразылық білдірді, сондай-ақ акция нарығының демократиялануы және бөлшек саудагерлердің әлеуметтік желілер арқылы жылдам байланысқа түсу мүмкіндігі де ықпал етті.

Мақтау ретінде пайдалану

Бұл термин мақтау немесе жоғары бағалау ретінде де қолданылған. Бұл, белгілі бір жағдайдағы жетекші немесе билік иесінің басқа адамдардан сескенуіне байланысты мәртебесін көрсете алады, немесе "Ол кісі (басшы)" сияқты тіркестің қысқартылған түрі ретінде қарастырылуы мүмкін. Көбінесе қазіргі уақытта, бұл жоғары дәрежедегі мақтау ("сен кісісің!") болып табылады, яғни адамның ешқандай артықшылығы немесе лауазымы болмаса да, өзімен теңдес адамдардың арасында ерекше көзге түріп тұрғанын білдіреді, мысалы, баскетболдағы ойыншы алаңдағы басқа ойыншылардан жақсы ойнағанда. Сондай-ақ, бұл шын ниетпен айтылған мақтау ретінде де қолданылуы мүмкін, бірақ сәл әзілдеу немесе күлкілі тонмен, көбінесе адам сөйлеушіге әсер еткенін, бірақ бұл әсер қарапайым нәрсе арқылы болғанын көрсетеді. Бұл тіркес кәсіби күрес спортында да қолданылады, оның ішінде Рик Флэр, Стэн Хансен және Бекки Линч сияқты танымал тұлғаларды атауға болады.