Кіріспе

Дәмді шай ішуге арналған тостаған. Шаяқтап, шай ішу үшін қолданылатын тостаған. Оның әдетте бас бармақ пен бір-екі саусақпен ұстауға ыңғайлы кішкентай тұтқасы болады. Көбінесе керамикадан жасалады және жиынның бір бөлігі болып табылады, ол тостаған мен сәйкес келетін табақтан немесе кішкентай торт немесе сэндвич табақшасы бар триодан тұрады. Бұл жиынға шайдан, қаймақ құмырасы, қанттық және артық шайды құюға арналған ыдыс кіретін болуы мүмкін. Шаяқтаптар көбінесе кофе тостағандарынан кеңірек және қысқарақ болады. Ертеңгі шайға арналған тостағандар түстен кейінгі шайға арналған тостағандардан әдетте үлкен болады. Жоғары сапалы шаяқтаптар әдетте мөлдір ақ фарфордан жасалады және әртүрлі өрнектермен безендіріледі. Кейбір коллекционерлер бір-біріне сәйкес келетін табақшалары бар, бірегей тостағандарды жинауды ұнатады. Мұндай әсем тостақандар белгілі бір жердің, адамның немесе оқиғаның естеліктері болуы мүмкін. Еуропада, француз Лимож фарфоры сияқты, каолин негізінде пеште пісірілген немесе қытай фарфорынан жасалған жақсы фарфор шаяқтаптар шай ішу рәсімін ерекше қылу үшін пайдаланылған. Бұл тостақандар тұтқасымен жасалады, жиынға табақшасы қосылады және көбінесе қолмен салынған суреттермен, алтын немесе күміс әшекейлермен, әсіресе жиегі мен тұтқасының бойымен безендіріледі. Қытай мәдениетінде шаяқтаптар өте кішкентай болады және 20-дан 50 миллилитрге дейін сұйықтық сыйыдырады. Олар Yixing немесе Gaiwan ыдыстарымен бірге қолдануға арналған. Орыс тілінде сөйлейтін және Осман империясының ықпалындағы Батыс Азия мәдениеттерінде шай көбінесе тұтқасы бар жеке металл ыдыста ұсталатын, түрік және араб тілінде "зарф" деп аталатын, ал орыс тілінде "подстаканник" деп аталатын қырлы шыныдан беріледі.

Тарих

Чайлы тостаған мен табақ Қытайда шай мен фарфордың шамамен бір уақытта пайда болуымен бірге туындаған. Алғашқы шай тостағандарының тұтқасы да, табағы да болмаған. Бір кезде саусақтарды қорғау үшін сақина тәрізді тостақ тіреу пайда болды, ол кейін табаққа айналды. 17 ғасырдағы тостақандардың ені жоғарғы жағында шамамен 5,7 см, төменгі жағында 3,2 см, ал тереңдігі 3,8 см болған. Табақтардың диаметрі 11,4 см шамасында болған. Еуропалық өндірушілер бастапқыда жапондық Имари портынан немесе оңтүстік қытайлық Кантон портынан (1757-1842 жылдардағы Кантон жүйесінің бөлігі, қазіргі Гуанчжоу) экспортталған, тұтқасы жоқ Шығыс үлгілерін көшірген. Шай тостағандарының тұтқалары 19 ғасырдың басында Батысқа енгізілді. Тұтқалар бастапқыда 17 ғасырда шоколад ішетін тостақандардың бөлігі болған, ал шай тостақандары әлі де тұтқасыз болған. Тостақанға арналған табақтар Англияда 1800 жылдардың басында пайда болды және тостақанды қоюға, сондай-ақ жеңіл тағамға орын беруге мүмкіндік берді, бірақ 19 ғасырдың екінші жартысында сәннен шықты.

Мәдениет

2019 жылы Янг және авторлар шайдың дәмін сарапшылар бағалауда шайшаның пішінінің әсерін тексеру үшін шағын зерттеу жүргізді. Маңызды айырмашылықтар анықталды, бұл "көзбен жейсің" концепциясын қолдайды. Unicode кодтары ☕ және 🍵 шайшаны бейнелейді. 🍵 әдетте шай құмырасы ретінде көрсетіледі.