Жон Кураның телесуреттері: Көрермендерден қалған естеліктер

Кіріспе

Джон Кюра түсірген британдық теледидар фотосуреттері

Телесуреттер (көбінесе телеснимдер деп аталады) – Джон Кюраның (9 сәуір 1902 жылы Клапхэмде, Оңтүстік Лондон, Англияда Альберто Джованни Кюра болып туған; 21 сәуір 1969 жылы қайтыс болған) түсірген және коммерциялық мақсатта сатқан британдық телехабарлардың экраннан тыс фотосуреттері. 1947 жылдан 1968 жылға дейін Кюра 250 мыңнан астам телесуретін сатумен айналысты. Фотосуреттер 35 мм пленканың бір кадрының жартысына, секундының 1/25 бөлігімен түсірілді. Әдетте әрбір бағдарламадан 70-80 телесурет түсірілді. Оларды актерлер мен режиссерлер көбінесе өз жұмыстарының тіркелмесі және үлгілері ретінде, бейнекассеталар кең таралғанға дейін сатып алатын. Көптеген ерте бағдарламалар үшін телесуреттер – олардың көрсетілгенін куәландыратын жалғыз сақталған дерек. 1990 жылдардан бері телесуреттерді жанкүйерлер тобы жоғалған «Доктор Кто» эпизодтарын қайта құру үшін жиі пайдаланады, эпизодтардың эфирде жазылған дыбыстық жолдарымен суреттерді біріктіріп, «қайта құрулар» жасайды.

Тарих

Кішкентай кезінен бастап Кюра электроника мен фотосуретке қызығушылық танытып, отбасы арасында "Хит Робинсонның тапқышы" деген атақ алды. 1946 жылдың маусымында BBC екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан тоқтағаннан кейін теледидар эфирін қайта бастады. Жақында RAF-тен демобилизацияланған Кура өзінің фотосурет және электроникаға деген құштарлығын біріктіріп, теледидар экранынан сурет түсіре алатын камераны жасаумен тәжірибе жүргізе бастады. Ол 35 мм пленкада жарты кадрлы 18×24 мм суретті (яғни 35 мм кинокамералардағыдай) секундының 1/25 бөлігінде түсіретін механизмді ойлап тапты. Осы процеске қанағаттанғаннан кейін, Кура 1947 жылдың 11 қыркүйегінде BBC-ге өз жұмысының үлгілерін қоса отырып, суреттерді коммерциялық мақсатта пайдалануға рұқсат сұрады. Кюраның өтініші BBC-дің заң бөлімінде қатты алаңдаушылық тудырды, олар авторлық құқықтар туралы алаңдады. Ақырында, BBC теледидар бейнесі қолданыстағы авторлық құқық заңына жатпайтынын және оған "теледидар бейнесін тек жеке суретшілердің теледидар эфирінде пайда болуына дейін түсіруге рұқсат беруге" келісті, сондай-ақ "суреттерді суретшіден басқа ешкімге бермеу немесе сатуға болмайды" деді. Алайда, Кура бұл шектеуді жиі елемеді, олар өз бизнесін тарту үмітімен суретшілерге телесуреттерді жіберіп тұрды. Оның көптеген клиенттері BBC бағдарламаларын жасаушылар болды, олар оның суреттерін өздерінің жұмыстарын тіркеу үшін пайдалы деп тапты. 1951 жылы Кура тағы да BBC заңгерлерінің назарына түсті, ол өзінің қызметі "бір сағатқа жуық қысқа өмір сүретін, содан кейін мәңгілікке жоғалып кететін сериялардың болашақтағы жылдардағы құнды анықтамасы үшін тұрақты сурет жазбасын жасауға мүмкіндік береді" деп жазып, BBC-дің барлық өндірістерін суретке түсіруге рұқсат беруді сұрады. Би-Би-Сиге бірнеше газеттер де хабарласып, Кураның телесуреттерін пайдалануға рұқсат сұрады, әсіресе Кура сол жылы Оксфорд пен Кембридж арасындағы қайық жарысында Оксфордтың кемесі суға батқан кездегі жалғыз суретті түсіргені белгілі болды. Би-Би-Си Парламентке авторлық құқық актілерін қайта қарау туралы петициялар жіберді, осы мәселе бойынша заңдық нақтылықты қамтамасыз етуді сұрады. 1956 жылы түзетілген авторлық құқық заңы қабылданғанымен, ол Кураның қызметін шектеуге көп әсер етпеді. Кураның бизнесі елуінші жылдардың ортасында өркендеді, 1955 жылы ITV іске қосылғаннан кейін бизнесі бір түнде екі есеге өсті. Екінші теледидар сатып алынды және Кура екі арнаны да суретке түсіруге мүмкіндік беретін екінші камера жасалды. Сондай-ақ, Кура теледидар қабылдауын жақсарту және сурет қателерін түзету туралы екі бестселлер кітап жазып, оларды телесуреттерімен безендірді. Ол сондай-ақ BBC телеарнасының "What's My Line?" ойын шоуында да пайда болды. Телесуреттер қызметінің танымал клиенттері Бенни Хилл және Беверли систерстері болды. 1959 жылы Кура 250 000-нан астам телесурет түсіргенін және оның телесуреттерінің жинақтары "патшалық отбасы; Дания королі; Норвегия королі; Нидерланд королевасы Джулиана; Франция экс-президенті Ариоль; Эрл Атли; Сэр Уинстон Черчилль; Чарльз Чаплин; Элеонора Рузвельт" және көптеген газеттер мен журналдарға ұсынылып, олардың қабылдауына ие болғанын мәлімдеді. Алайда, 1964 жылы Кура өзінің қызметіне бағаны көтергенде, BBC телесуреттер қызметін қайта қарауға бұйрық берді, бұл кезеңде оларға жылына 1300 фунт стерлинг шығындалды, ал көптеген бағдарламалар енді әдетте фильмге немесе бейнеге түсіріліп, бизнес төмендеді. Джон Кура 1969 жылы өлімінен бірнеше ай бұрын телесуреттер түсіруді жалғастырды. Оның жесірі марқұм күйеуінің телесуреттер жинағын BBC-ге ұсынды, бірақ олар қабылданбады. Кейін олар жойылған деп есептеледі. Алайда, телесуреттердің көптеген көшірмелері телерадиокомпаниялардың өндіріс файлдарында және Кура суретке түсірген көптеген суретшілер мен техниктердің жеке коллекцияларында сақталған.

From an early age, Cura had been interested in electronics and photography, developing a reputation among his family as a "Heath Robinson inventor". In June 1946, the BBC resumed its television service following the hiatus imposed by the Second World War. Cura, recently demobilised from the RAF, combined his twin passions of photography and electronics and began to experiment with developing a camera that could take pictures from a television screen. He eventually came up with a mechanism that took half frame 18×24 mm images on 35 mm film (i. e. the same format as in 35 mm motion picture cameras), at a speed of 1/25th of a second. Once satisfied with his process, Cura wrote to the BBC on 11 September 1947 enclosing samples of his work and requesting permission to exploit the images commercially. Cura's request caused considerable consternation in the BBC's legal department who were concerned about copyright. Ultimately, the BBC concluded that a television image was not covered by existing copyright law and replied to Cura giving him permission to proceed but to "only photograph the television image of individual artists who have instructed you to do so prior to their television appearance, and that you do not give or sell the photographs to anyone other than the artist in question". Cura often ignored this restriction, however, frequently sending tele snaps to artists on spec in the hope of attracting business from them. Many of his clients were BBC programme makers who found his photographs useful records of their work. In 1951, Cura came once again to the attention of the BBC's lawyers when he requested that he be allowed to photograph entire BBC productions, writing that his service "enables you to have a permanent pictorial record for valuable reference in years to come, of series which have a brief life of an hour or so and are then lost forever". The BBC had also been contacted by several newspapers at this time, looking for permission to use Cura's tele snaps—especially after it transpired that Cura had taken the only image of Oxford's boat sinking during that year's Boat Race between Oxford and Cambridge. The BBC made petitions to the Houses of Parliament to have the Copyright Acts overhauled to give them legal certainty regarding the issue. Although a revised Copyright Bill was enacted in 1956, it did little to curtail Cura's activities. Cura's business was at its peak in the mid fifties, his business having doubled overnight following the launch of ITV in 1955. A second television set was purchased and a second camera constructed to enable Cura to photograph both channels. Cura also enjoyed success with two best selling books on improving television reception and correcting picture faults, which were illustrated with his tele snaps. He also appeared on the BBC's television panel game show What's My Line?. Celebrity clients of the tele snaps service included Benny Hill and the Beverley Sisters. By 1959, Cura claimed to have taken over 250,000 tele snaps and that sets of his tele snaps had been "presented to and graciously accepted by the Royal Family; Their Majesties the King of Denmark; the late King of Norway; Queen Juliana of the Netherlands; Ex president Auriol of France; Earl Attlee; Sir Winston Churchill; Mr Charles Chaplin; Mrs Eleanor Roosevelt" as well as a wide range of newspapers and periodicals. However, when Cura raised the prices for his service in 1964, the BBC ordered a review of the tele snap service, which at this stage was costing them £1,300 per annum, and, with many programmes now routinely recorded on film or video, the business began to decline. John Cura continued to take tele snaps right up within a few months of his death in 1969 from colon cancer. His widow offered her late husband's collection of tele snaps to the BBC but was turned down. It is believed that they were subsequently destroyed. However, many copies of tele snaps survive on broadcasters' production files and in the private collections of many of the artists and technicians whose work Cura photographed.

Мәдени маңызы

Теледидардың алғашқы жылдарында телебағдарламаларды жазу мүмкіндіктері шектеулі болды және бағдарламалар көбінесе тікелей эфирде көрсетілді. Бұл 1950-ші жылдары бағдарламаларды фильмге (телекорреспонденция) және кейіннен бейнетаспаға жазу технологиялары дамығанда өзгерді. Бағдарламаларды жазу технологиясы қалыпты жағдайға келгеннен кейін де, Ұлыбритания телеарналары үшін сақтау құны және қайта көрсетулерге қойылған шектеулердің салдарынан, бағдарламаларды эфирден кейін жою кең таралған практика болды. Осының нәтижесінде Джон Кюраның телесуреттері теледидардың алғашқы жылдарынан жоғалған көптеген бағдарламалардың жалғыз сақталған құжаты болып табылады. Телесуреттер жоғалған телешоуларды қалпына келтіру үшін пайдаланылды, олар жоғалған шоулардың аудио жазбаларымен үйлестіріліп, бағдарламаның саундтрегімен сүйемелденген слайд-шоуды жасады. Бұл әдісті, коммерциялық емес, хобби ретінде, британдық ғылыми-фантастикалық «Доктор Кто» сериалының жанкүйерлері қолданды, оның шамамен жүзге жуық эпизоды жоғалып кеткен. Телесуреттерді пайдалана отырып, бірнеше кәсіби қалпына келтірулер жасалды, олардың ішінде: 1998 жылы VHS видеокассетімен шығарылған «Доктор Кто» сериалының «Мұз сауыттары» (The Ice Warriors) екінші және үшінші эпизодтарының 15 минуттық қысқаша қалпына келтірілуі. 2000 жылы VHS-таспада шығарылған «Доктор Кто» сериалының «Тоғызыншы планета» (The Tenth Planet) соңғы эпизодының толық қалпына келтірілуі. 2005 жылы MP3 CD-де шығарылған «Доктор Кто» сериалының «Даллектердің күші» (The Power of the Daleks) сериалының толық қалпына келтірілуі. Бұл қалпына келтіру кейіннен 2016 жылы сериалдың анимациялық нұсқасының DVD-сіне қосылды. «Макра Терроры» (The Macra Terror) сериалының барлық төрт эпизоды, «Жүзсіздер» (The Faceless Ones) сериалының 2, 4, 5 және 6 эпизодтары, «Теңіздің астындағы ашу» (Fury from the Deep) сериалының барлық алты эпизоды, «Қорқыныш торлары» (The Web of Fear) сериалының 3 эпизоды, «Даллектердің күші» (The Power of the Daleks) сериалының барлық алты эпизоды және «Даллектердің зұлымдығы» (The Evil of the Daleks) сериалының 1 және 3 эпизодтары (сақталған бөлімдері түпнұсқа эпизодтармен және сақталған кадрлармен ұсынылған) анимациялық нұсқалардың келесі DVD-леріне де енгізілді. 2006 жылы DVD-де шығарылған «Доктор Кто» сериалының жеті бөлімнен тұратын «Марко Поло» (Marco Polo) сериалының 30 минуттық қысқартылған қалпына келтірілуі. 2006 жылы DVD-де шығарылған 1961 жылғы «Андромеда үшін» (A for Andromeda) ғылыми-фантастикалық сериалының жоғалған эпизодтарының қысқартылған қалпына келтірілуі. Бұл сериалдың жоғалған эпизодтарының саундтрегі болмағандықтан, бұл қалпына келтіру сериалда қолданылған музыкамен және оқиғаны баяндау үшін экрандағы мәтінмен сүйемелденеді. (кейіннен 7-ші эпизодтың толық саундтрегі табылды). Optimum шығарған сериалдың 2 аймақтық DVD-лерінде «Аңсаушылар» (The Avengers) сериалының бірінші маусымының эпизодтарының қалпына келтірілген нұсқалары қосымша материал ретінде қосылды.

In the early days of television, the means of making recordings of television programmes were limited and programmes were, in the main, transmitted live. This began to change as techniques for recording programmes onto film (telerecording) and, later, videotape were developed in the 1950s. Even after the technology for recording programmes had become the norm, it was a common practice, due to a combination of the costs of storage and restrictions on broadcasting repeats, for UK broadcasters to wipe programmes after transmission. As a result, John Cura's tele snaps are often the only surviving record of many lost programmes from the early years of television. Tele snaps have been used to reconstruct lost television shows by marrying up the tele snaps with audio recordings of missing shows to create a slide show backed by the programme's soundtrack. Most notably, this technique has been employed, on an amateur, not for profit basis, by some enthusiasts of the British science fiction series Doctor Who, which has nearly a hundred missing episodes. Some professional reconstructions using tele snaps have also been created, including:
A brief (15 minute) reconstruction of episodes two and three of the Doctor Who serial The Ice Warriors for its VHS videotape release in 1998. A full reconstruction of the final episode of the Doctor Who serial The Tenth Planet for its VHS videotape release in 2000. A full reconstruction of the Doctor Who serial The Power of the Daleks for the MP3 CD release of that story in 2005. This reconstruction was later included in the DVD release of an animated version of the serial in 2016. Similar full reconstructions of all four episodes of The Macra Terror, episodes 2,4,5 and 6 of The Faceless Ones, all six episodes of Fury from the Deep, episode 3 of The Web of Fear, all six episodes of The Power of the Daleks and episodes 1 & 3 7 of The Evil of the Daleks (with the surviving parts represented by the original episodes and surviving footage) have also been included in the subsequent DVD releases of the animated versions. A condensed (30 minute) reconstruction of the seven part Doctor Who serial Marco Polo for the DVD release, "The Beginning", in 2006. A condensed reconstruction of the missing episodes of the 1961 science fiction serial A for Andromeda for its DVD release in 2006. Since at the time of release no soundtrack for the missing episodes of this serial exists, this reconstruction is backed by music used in the serial with on screen captions employed to narrate the story. (the full soundtrack of the partially existing episode 7 was subsequently recovered). Narrated reconstructions of episodes from the first season of The Avengers have been included as extras on the Region 2 DVDs of the series released by Optimum.