Кіріспе

Жылдам дайындалатын тағам – картоп фри және ірімшік
Висконсин стиліндегі ірімшік картоп

Ірімшік картоп немесе ірімшікті чипстер (соңғысы британдық ағылшын тілінде) – бұл ірімшікпен жабылған картоп фриден тұратын тағам, оған қосымша түрлі топпингтер де қосылуы мүмкін. Ірімшік картоп көбінесе түскі немесе кешкі ас ретінде беріледі. Оны ағылшын тілді елдердегі фаст-фуд мекемелерінде, кафелерде және грильдерде кездестіруге болады.

Шығу тегі

Тағамның шығу тегі белгісіз. 1952 жылы Cheez Whiz сияқты консервіленген ірімшік өнімдері пайда болғаннан кейін, АҚШ-та ірімшікпен жабдықталған картоп фри танымалдылығы артқан деседі. Дон А. Дженкинс 16 жасында Техас штатының Томбол қаласында чилимен жабдықталған ірімшік фри нұсқасын ойлап тапқандығы айтылады. Тағы бір мәлімет бойынша, жас фри-аспаз Остин Руз бұл тағамды алғаш рет Миссури штатының Сент-Чарльс қаласындағы Dairy Queen мекемесінде жұмыс істеген кезде дайындап, ұсынған.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы картоп фри көбінесе балқыған чеддер ірімшігімен, бекон кесектерімен, халапеньо кесінділерімен және шөп саңырайымен жабылады, ал қасында ранч соусы беріледі. Сонымен қатар, олар карне асада фри ретінде де дайындалады. Филадельфияда пицца фри ерітілген моцарелламен жабылады және піцца соусымен бірге беріледі, ал "мега фри" чеддер (немесе кейде Cheez Whiz) және моцарелла ірімшігімен, беконмен дайындалады, көбінесе ранч соусы қосылады. Нью-Йорк, Лонг-Айленд және Нью-Джерсиде олар балқытылған американ, моцарелла немесе швейцар ірімшігімен жабылады. Диско фриге қоңыр соус қосылады. АҚШ-тың басқа аймақтарында, әсіресе шағын дәмханаларда, начо ірімшік соусы жиі қолданылады. Чили фриге чили кон карне қосылады. Ірімшік әдетте американ немесе чеддер болады. Огайо штатының Цинциннати қаласындағы жергілікті чили мейрамханалары өздерінің Цинциннати чилиін чили фриге пайдаланады. Нью-Мексикода чили фриге Нью-Мексико чилиі қолданылады, көбінесе кескен салат, қызанақ және зәйтүн гарнир ретінде қосылады. Гурмет фри – Charleys Philly Steaks-тің сырлы картоп фриге берген атауы. Ірімшік чеддер начо ірімшік соусына ұқсас және бекон кесектері немесе ранч соусы қосылуы мүмкін. Пуэрто-Рикода олар жылдам тағам сататын көліктерде танымал, "құмарлық фри" (papas locas) деп аталады. Картоп, ямс, батат (қызғылт түсті қабығы бар ақ тәтті картоп), маниок фри немесе Мофонго беконмен, пісірілген шошқа етімен, тауық етімен, сиыр етімен немесе осы үш түрдің барлығымен жабылады, кетчуп пен майонезбен шашырылады. Бұршақ, кескен салат, кинза, авокадо, қызанақ және болгар бұрышы жиі гарнир ретінде қосылады.

Халықаралық деңгейде

Ирландияда "тако фри" деп аталатын нұсқасы бар, ол жаңадан кесілген картоптан дайындалады және ұнтақ ет, помидор, бұрыш, пияз және түрлі дәмдеуіштермен жабылады. Үстінен тако соусы мен ұсатылған чеддар сыры себіледі. Ирландиядағы фастфуд мейрамханаларында, жеке чипстерде де, Supermac сияқты желілерде де "Сарымсақ сырлы чипстер" танымал. Ол сарымсақ соусы және сыр, әдетте чеддар сырымен жабылған чипстерден тұрады. Болгарияда көптеген мейрамханаларда ұсынылатын бір тағам – француз картопы, үстіне ырысқалған немесе ұсатылған сирене сыры себіледі. Нидерландыда "капсалон" деп аталатын тағам фастфуд ретінде беріледі. Ол картоп, сыр, салат және шаурма немесе донер кебабынан тұрады. Көбінесе көп мөлшерде сарымсақ немесе чили соусымен жейді. Ұлыбританияда сырлы чипстерді пабтарда жиі ұсынады. Дайындау үшін чипстерге чеддар соусын құяды немесе чипстерге чеддар сырын себіп, содан кейін грильге қояды. Кейбір нұсқаларында сиыр еті соусы немесе карри соусы қосылады. Ал кейбір жағдайларда, әсіресе пицца сататын орындарда, чеддар сырының орнына моцарелла сыры қолданылады.