Кіріспе

Гридрон футбол тактикасы

Гридрон футболында, блиц – бұл қорғаныс тарапынан шабуылдың пас беру әрекетін бұзу үшін қолданылатын тактика. Блиц кезінде, әдеттегіден көп қорғаныс ойыншылары қарсыластың квотербегіне шабуылдайды, мақсаты оны тоқтату немесе пас беруге асықтыру. Іс жүзінде, блиц – бұл бір мүмкіндікте бес немесе одан да көп ойыншының шабуылдауы, ал қалыпты ойын кезінде қолданылатын үш немесе төрт ойыншының орнына. Мысалы, әдетте төрт қорғаныс шебушісін пайдаланатын қорғаныста, блиц жасау үшін бір немесе бірнеше сыртқы қорғаушыларды немесе қорғаныс арқаларын қосуға болады. Блиц – бұл жоғары тәуекелді стратегия, себебі қабылдаушыларды немесе жүгіру ойындарына қарсы қорғану үшін аз қорғаныс ойыншылары қалады. Дегенмен, сәтті блиц нәтижесінде квотербек тоқтатылады немесе қателік жасауға мәжбүр болады. Чак Друлис 1960 жылы Сент-Луис Кардиналс командасының қорғаныс үйлестірушісі болып жұмыс істеген кезде қауіпсіздік блицін ойлап тапқан. Ол "Wildcat" деп аталатын ойынды жасады, онда қосымша пас беруші ретінде қауіпсіздік ойыншысы қатысуы керек болды. Ол қорғаныс жақтастары бұрын пас беруге қатыспағандықтан, квотербекке қысымның өте күшті болатынына сенді. Билл Арнспаргер аймақтық блицтің авторы болып саналады.

Жарық берудің жұмыс істеу әдісі

Ойынды өткізу кезінде, шабуылда кем дегенде бес ойыншы бөгет жасайды. Квартербектің сол жағынан оңға қарай – сол қаптама, сол қаптама, орталық, оң қаптама, оң қаптама (жинап алғанда, шабуылдық желі деп аталады). Квартербек пас береді және бөгетке қатыса алмайды. Кез келген басқа ойыншы ойын схемасына және квартербек пен орталықтың қорғаныстың әрекеттерін бағалауына байланысты бөгет жасауға немесе пасқа нысана болуға дайын. Жаралыс (блиц) қорғаныс үшін тәбиғаты бойынша тәуекелді болып табылады. Қорғаныс квартербекке шабуыл жасау үшін қорғаушыларды алып тастағандықтан, бұл әдетте екінші деңгейдегі қорғаушылардың ешқандай қорғау міндеттерін жібермеуін талап етеді. Қорғаныс барлық шабуылдаушы ойыншыларды жабуға тырыспайды, керісінше, жаралыс арқылы квартербекке қысым жасауға белсенді түрде қатысады – атап айтқанда, оны құлаттыруға, уақытын бұзуға немесе тұтқындау немесе допты жоғалту сияқты қателік жасауға мәжбүрлеуге тырысады. Ең көп кездесетін жаралыстар – сыртқы қаптама ойыншыларының жаралыстары. Қорғаныс шебінен қорғаушыны жаралысқа жіберу сирек кездеседі, олар қауіпсіздік жаралыстары (әдетте, еркін қауіпсіздік жіберіледі) немесе қаптама жаралыстары (қорғаушы жіберіледі) болуы мүмкін. Қорғаушыны жаралысқа жіберу сыртқы қаптама ойыншыларының жаралысына қарағанда тәуекелдірек, себебі ол негізгі пас қорғаушыны жабу схемасынан алып тастайды. Дегенмен, қысым өте күшті, өйткені қорғаушының жаралысы көбінесе шабуылдаушы команданың бөгет жасаушылары күтпейді.

Қорғау қоршаулары мен әдістері

Жарық шашулар көбінесе "Cover 1" жабу схемаларынан жасалады, онда бір ойыншы бүкіл терең аймақты қорғауға тағайындалады, бірақ жарық шашуларды кез келген жабу схемасында қолдануға болады. "Cover 1" жабуы жарық шашу үшін ең тиімді, себебі ол қорғаныстағы көптеген ойыншыларға бағыт сызығында жиналуға мүмкіндік береді, соның арқасында жарық шашудың әртүрлі нұсқаларын қолдануға болады. Басты мақсат – шабуылды оның дамуына мүмкіндік бермей-ақ тоқтату болғандықтан, көптеген жарық шашу пакеттері қорғаушыларды тығыз адаммен ойнауға және қабылдағыштардың бастапқы қозғалысын бұзуға, алдын ала белгіленген жолдарымен жүгіруіне кедеріс келтіруге шақырады. Жарқылдамайтын қауіпсіздік, әдетте, еркін қауіпсіздік, қорғауға үлкен аймақ жауапты және егер жарық шашу сәтсіз аяқталып, қабылдағыштар оның аймағына қауіп төндірсе немесе шабуыл тез арада допты жылжыта алса (жедел бақылау пас немесе қысқа пас арқылы), қиын жағдайда қалады. Сондықтан, ол әдетте допты ұстағанда тереңдікке жұмыс істейді, өзіне берілген аймаққа кері қарай жылдам қозғалады. Қорғаушылар жарық шашуға қатысады немесе пасқа қарсы қорғанысқа өтеді. Жарқылдаған қорғаушылар шабуылдың қақпаларын жаңылыстыру және олардың қорғаныс схемасын бұзу үшін түрлі тәсілдерді қолдана алады. "Cover 1" схемасындағы қорғаушылардың жауапкершілігі көбінесе жартылай қорғаушыны, фулбек немесе тығыз ұшты ойыншыны қорғау болады. Кейбір қорғаныс схемалары "кілттік" жарық шашуларды қолданады, онда ойыншы тек өзіне тағайындалған ойыншы блоктау үшін қалса ғана жарық шашуға қатысады, яғни оның әрекеті өзінің ойыншысының әрекетіне байланысты болады. Егер оның ойыншысы пасқа дайындалса, онда қорғаушы оны қорғайды. Мысалы, егер әлсіз жақтағы қорғаушының ойыншысы фулбек болса, допты ұстағанда егер фулбек блоктаса, онда қорғаушы жарық шашуға қатысады.

Артықшылықтары мен кемшіліктері

Жарықпен шабуылдың артықшылықтары айқын: қарсыластың ойынын дамып үлкермес бұрын тоқтатып, квотербекке айналым жасауға, саққа салуға немесе толық емес пасқа мәжбүрлеу үшін жеткілікті қысым жасау. Бірақ кез келген жарық схемасында кемшіліктер де көп. Біріншіден, шабуылдаушы сызықтың ойыншылары әдетте допты ойнату алдында жарықпен шабуылдайтын ойыншыны тани білуге үйретіледі. Олар сызықта бір-бірімен кодты сөздер арқылы байланыс жасайды, бұл қорғанысты жарықпен шабуылдайтын ойыншының жағына жылжытады, осылайша блоктау шебін нығайтады. Квотербек өзінің қазіргі қорғанысы нашар деп есептесе, дыбыстық сигналдар арқылы басқа ойыншыларды да қорғаныс схемасына қосуға болады. Жақсы қорғаныс шешімдері мен блоктаудың негізгі принциптері арқасында кейбір жарықтарды шабуыл кезінде "тоқтатуға" болады. Екіншіден, жарық схемасындағы қорғаушылардың тығыз қорғаныс пен жүгіру техникасын агрессивті қабылдағыштардың жылдам қимылдарымен жеңуге болады. Мұндай жағдай туғанда, қорғаушы қолайсыз жағдайда қалады және ұстап алуды болдырмау үшін жылдам түрде позицияны қалпына келтіруі керек. Егер жарық тоқтатылса, қабылдағыш салыстырмалы түрде жылдам ашылуы үшін жеткілікті кеңістік жасай алады. Үшіншіден, егер жарық тоқтатылса, бір терең қорғаушы (әдетте еркін қауіпсіздік) өте үлкен аумақты қорғауға жауапты болады. Егер екі ойыншы бірден оның аймағына қауіп төндірсе, ол қайсысын қорғайтынын шешуі керек. Квотербек оның реакциясын оқып, екінші қабылдағышқа пас бере алады, көбінесе үлкен пайда табу үшін. Төртіншіден, егер пас ұсталса, қорғаушылардың саны азаяды және олардың арасындағы арақашықтықтар ұзарады, яғни қабылдағыш пас ұстағаннан кейін көптеген ярдтар жүгіре алады және тіпті минималды пайданы қауіпті ойынға айналдыруы мүмкін.

Жарықпен ойнау

Қылмыстық тактикалар жоғарыда аталған процедураларды жарылыс схемасын жеңу үшін, сондай-ақ жарылыс схемасының әлсіз тұстарын пайдалануға арналған тағы екі техниканы және пастың бағыттарының комбинацияларын қолданады. Осындай техникалардың бірі – "жедел лақтыру", ол бір жарылысқа шыққан қорғаныс ойыншысын қасақана блоктаусыз қалдыруды білдіреді. Шабуылдағы сызық әдетте алдын ала түзетулер жасайды, сонда "бос" жүгірушінің (rusher) көрінетін аймағында болуын қамтамасыз етеді. Бұл жүгірушілердің қақпашыға (QB) көрінбейтін жақтан күшті соққы беру мүмкіндігін шектейді. Егер қақпашының (QB) дайындығы оған артынан соққы алатын болмаймын деген сенімділік берсе, жарылыстың бір психологиялық факторын жоюға болады, демек, жарылыстың тиімділігі сол факторға байланысты азаяды. Екінші техника, кейде "жедел лақтырумен" бірге қолданылады, – "көзбен түзету". Пасты қабылдаушыларға алдын ала белгіленген жолмен емес, жарылысқа шыққан ойыншы бос қалдырған орынға жүгіру үйретіледі. Қақпашы (QB) бос жүгірушіні (rusher) немесе жарылысқа шыққан қорғаушыны (LB/CB) көріп, қабылдаушының соған сәйкес өзін түзетуін және қорғаушы қалдырған саңылауға бағытталған жолмен жүгіретінін біледі. Батыс жағалау шабуылы – допты бақылауға және қысқа пастарға бағытталған шабуыл. Бұл дұрыс уақытта жасалатын шабуыл, онда қақпашы (QB) асығудан аулақ болу үшін допты жылдам лақтырады, бірақ сонымен бірге қабылдаушыға жарылысқа шыққан ойыншылардың артына өтуге мүмкіндік береді.