Кіріспе
Кристаллдық емдеу – кварц, агат, аметист немесе опал сияқты жартылай асыл тастар мен кристалдарды қолданатын, ғылыми негізі жоқ альтернативті медицина тәсілі. Осы тәсілді қолданушылар бұл тастардың емдік қасиеттері бар деп санайды, бірақ мұндай пікірді ғылыми тұрғыдан дәлелдеуге болмайды. Кристаллдық емдеумен айналысатын мамандар, олардың көмегімен төмендеген энергияны арттыруға, жаман энергияның алдын алуға, тоқталған энергияны босатуға және дене аурасын өзгертуге болады деп есептейді. Бір әдіс бойынша, мамандар кристалдарды дене мүшелерінің әртүрлі бөліктеріне қояды, көбінесе оларды чакралармен байланыстырады; немесе денеге айнала кристалдарды орналастырып, емдік энергиямен қоршау үшін энергия желісі құруға тырысады. Ғылыми зерттеулер мұндай "энергия желілерінің" бар екенін көрсеткен жоқ, сондай-ақ кристаллдық емдеудің кез келген плацебодан артық әсер ететініне де ешқандай дәлел табылған жоқ. Бұл тәсіл танымал болған аймақтарда кристалдарға сұраныс артып, олардың өндірілуіне байланысты қоршаған ортаға зиян келтіру және кристаллдарды қазу үшін бала еңбегін пайдалану сияқты мәселелер туындауы мүмкін.
Crystal healing is a pseudoscientific alternative medicine practice that uses semiprecious stones and crystals such as quartz, agate, amethyst or opal. Adherents of the practice claim that these have healing powers, but there is no scientific basis for this claim. Practitioners of crystal healing believe they can boost low energy, prevent bad energy, release blocked energy, and transform a body's aura. In one method, the practitioner places crystals on different parts of the body, often corresponding to chakras; or else the practitioner places crystals around the body in an attempt to construct an energy grid, which is purported to surround the client with healing energy. Scientific investigations have found no evidence that such "energy grids" actually exist, and there is no evidence that crystal healing has any greater effect upon the body than any other placebo. Where the practice is popular, it fosters commercial demand for crystals, which can result in environmental damage and exploitative child labor to mine the crystals.
Шығу тегі
Платонның Атлантида туралы баяндамасында кристаллмен емделу де айтылады. Платонның сөзінше, атлантистер кристалдарды пайдаланып, ойларды оқып, хабар жіберген. Сумерліктер 6000 жыл бұрын сиқырлы формулаларында кристалдарды қолданған деседі. Ежелгі египеттіктер кристалдарды қазып алып, одан әшекей жасаған. Кристаллдар немесе асыл тастар метафизикалық қасиеттері үшін де қолданылған. Атап айтқанда, олар кристалдарды денсаулық пен қорғану үшін пайдаланған. Көп жағдайда, марқұмдарымен бірге лазуриттен жасалған қоңызды жерлейтін, оның артында қорғаныш болады деп сенген. Сонымен қатар, ежелгі Египетте амулеттер адамның денсаулығын сақтау үшін қолданылған. Амулеттің пішіні, әшекейі, жазуы, түсі, материалы немесе онымен жасалған рәсім оның күшін анықтаған. Ежелгі гректер тас кварц кристалдарының судың мұздап қатқан түрі екеніне сенген. "Аметист" сөзі ежелгі грек тілінде "мастықтан сақтау" деген мағынаны білдіреді. Аметистті амулет ретінде тағып, оның басын ауыртудан немесе мастықтан сақтайды деп ойлаған. Аризона штатының хопи тайпасы ауруларды анықтау үшін кварц кристалдарын қолданады. Плиний Ескі және Гален кейбір кристалдардың емдік қасиеттері бар екенін айтқан. Еуропада кристалдардың (әсіресе кристалл амулеттердің) емдік күшіне сенім орта ғасырларға дейін сақталған. Құнды тастардың емдік қасиеттері және олардың басқа да күштері туралы мәліметтер "лапидарий" деп аталатын кітаптарда жинақталған, бұл кітаптар орта ғасырлық және жаңа заманғы Еуропада 17 ғасырға дейін танымал болды. Әртүрлі мәдениеттерде әртүрлі тастар түрлі нәрселерді символдайды немесе түрлі жағдайларда көмектеседі. Мысалы, қызғылт кварц. Египетте оның қартаюға қарсы қасиеттері бар деп сенген, ал римдіктер меншік белгісі ретінде пайдаланған, орта ғасырларда емдік құралымдарда қолданылған. Бүгінде қызғылт кварц "махаббат тасы" деп аталады және эмоцияларды теңестіруге, ашу-ыза мен көңіл көтеріңкісіздікке қарсы қолданылады.
Жаңа дәуір
Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде кристаллмен емделу Жаңа дәуір рухани қозғалысымен тығыз байланысты: «орта таптың Жаңа дәуірдегі емдеу іс-әрекеті». Ол жоғары деңгейде жекелендіру мен шығармашылыққа негізделген. Кристаллмен емдеумен айналысатын мамандар, тастың қандай ауруларды емдей алатынын оның пішіні, түсі және белгілері сияқты физикалық қасиеттері анықтайды деп санайды; мұндай байланыстар туралы тізімдер көп таралған мәтіндерде жарияланады. Үндістан, Қытай, Бразилия және Мадагаскар – кристаллдардың негізгі өндірушілері. Кристаллмен емдеудің күнәсіз табыстары плацебо әсерімен байланысты болуы мүмкін. 1999 жылы Френч және Уильямс зерттеушілері плацебомен салыстырғанда кристаллдардың күшін зерттеу үшін зерттеу жүргізді. Сегіз жүз еріктіге кварц кристалымен немесе кварцтан ажыратуға болмайтын плацебо тасымен медитация жасау ұсынылды. Көптеген қатысушылар әдеттегі «кристалл әсерін» сезінгендерін хабарлады; алайда, бұл кристаллдың нақты немесе плацебо екеніне қарамастан орын алды. 2001 жылы Лондон университетінің аномалистік психология зерттеу бөлімінің жетекшісі Кристофер Френч және Голдсмит колледжінің әріптестері Британдық психологиялық қоғамның жүз жылдық жыл сайынғы конференциясында кристаллмен емдеуді зерттеулерін талқылап, мынадай қорытынды жасады: «Кристаллмен емдеудің плацебо әсерінен артық тиімділігін көрсететін ешқандай дәлел жоқ». Кристаллмен емдеу әдістері жануарларға да қолданылады, бірақ Британдық ветеринариялық қауымдастық сияқты кейбір ветеринариялық ұйымдар бұл әдістердің ғылыми тұрғыдан дәлелденбегенін ескертіп, баламалы әдістерді қолданудан бұрын ветеринар дәрігерінің кеңесін алу қажет екенін мәлімдейді. Кристаллмен емдеуді жақтаушылар мен 5G қастандық теориясының жақтаушылары шунгит 5G сәулесін сіңіре алады деген жалған ғылыми және қате ақпаратқа сенеді.