Кіріспе

Венгрия Корольдігінің округі

Поцсон округі – Венгрия Корольдігінің әкімшілік округі (comitatus) болған. Оның аумағының көп бөлігі қазір Словакияның құрамында, ал кішкентай бөлігі Венгрияға жатады. 1969 жылы Венгрияда қалған үш ауыл бірігіп, Дюнасзигет қалашығын құрады. Оның атауы Пресбург (Позсони, қазіргі Братислава) қаласының аты өзгерген кезде өзгерді. Шамамен 1900 жылы оның атауы венгр тілінде Pozsony vármegye, словак тілінде Prešpurská župa, ал неміс тілінде Preßburger Gespanschaft деп аталған.

География

Округ Австрияның Төменгі Австрия жерімен және Нитра, Комаром, Гьер және Мошон венгр округтерімен шекаралас болды. Ол батыста Морава, оңтүстікте Дунай, шығыста Ваг (Ваг) өзендері аралығында орналасқан. Кіші Карпат тауларының оңтүстік бөлігі округті екіге бөлді. Ол сондай-ақ, Дунай мен Кіші Дунай арасындағы бүгінде Житни остров (венгр. Чаллокёз) деп белгілі аралдың көп бөлігін қамтыды. Оның ауданы шамамен 1910 жылы 4370 км² құрады.

Орындықтар

Поцсон округінің орталықтары Поцсон қамалы (қазіргі Братислава қамалы) және Соморья (қазіргі Шаморин) болды, ал 18-шы ғасырдан бастап Пресбург қаласы да орталықтардың біріне айналды.

Тарих

Поцсон округінің бір түрі 9 ғасырда Ұлы Моравия дәуірінде болған болуы мүмкін. Поцсон округінің аумағы Венгрия Корольдігінің құрамына енгеннен кейін, 1000 жылға дейін немесе одан да ертерек венгрлік комитат құрылды. Бұл Венгрия Корольдігінде құрылған алғашқы округтердің бірі еді. Оның аумағы бүгінгі Братислава және Трнава облыстарын қамтиды. Тарихы бойы ол Венгрияның ең гүлденген аймақтарының бірі болды және 18 ғасырдың соңына дейін ерекше дамыған және өркендеген аймақ болды. 18 және 19 ғасырларда халық құрамында немістер (көбінесе Пресбургте және ірі қалаларда), венгрлер (көбінесе оңтүстікте, Пресбургтің кейбір шет елдерінде), словактар (көбінесе солтүстікте және Пресбургтің шет елдерінде) және хорваттар (көбінесе Пресбургтің шет елдерінде) болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Поцсон округінің көп бөлігі жаңадан құрылған Чехословакияның құрамына кірді, бұл 1920 жылы Трианон шартымен мойындалды. Братислава округі ретінде ол 1927 жылға дейін Чехословакияда өмір сүрді, бірақ толығымен басқа биліктері мен сәл өзгертілген шекаралары болды. Дунай өзенінен оңтүстікке қарайғы шағын бөлігі Венгрияның құрамында қалды және Дьер-Мошон-Поцсон округіне қосылды. Бірінші Вена сыйлығының шарттарына сәйкес, аймақтың оңтүстік-шығыс бөлігі (Житный остров, Сенец, Галанта) 1938 жылдың қарашасында қайтадан Венгрияның құрамына енді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шамамен Трианон шекаралары қайта орнатылды.

Демография

+ Ана тілі бойынша халық санағы Барлығы Словак Венгр Неміс Басқа немесе белгісіз 1880 314,173 133,580 (44.24%) 108,918 (36.07%) 54,370 (18.01%) 5,098 (1.69%) 1890 331,370 149,741 (45.19%) 119,899 (36.18%) 55,903 (16.87%) 5,827 (1.76%) 1900 367,502 164,585 (44.78%) 139,835 (38.05%) 56,358 (15.34%) 6,724 (1.83%) 1910 389,750 166,017 (42.60%) 163,367 (41.92%) 53,822 (13.81%) 6,544 (1.68%)

+ Діні бойынша халық санағы Барлығы Рим-католик Лютеран Яһуди Кальвинист Басқа немесе белгісіз 1880 314,173 262,050 (83.41%) 23,476 (7.47%) 20,671 (6.58%) 7,634 (2.43%) 342 (0.11%) 1890 331,370 277,921 (83.87%) 24,360 (7.35%) 21,304 (6.43%) 7,619 (2.30%) 166 (0.05%) 1900 367,502 309,861 (84.32%) 26,112 (7.11%) 22,246 (6.05%) 8,854 (2.41%) 429 (0.12%) 1910 389,750 331,265 (84.99%) 26,456 (6.79%) 22,588 (5.80%) 8,924 (2.29%) 517 (0.13%)