Кіріспе

1982 жылы Нью-Орлеанда, Луизиана штатында жолаушылар ұшағы апаты болды.

Pan Am Flight 759 рейсі Майамиден Сан-Диегоға бағытталған, Нью-Орлеан мен Лас-Вегаста аялдамалары бар тұрақты ішкі рейстердің бірі еді. 1982 жылдың 9 шілдесінде осы бағыт бойынша ұшып шыққан Boeing 727 ұшағы, ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай микрожарылыс салдарынан Нью-Орлеан қаласының Кеннер қалашығында құлап кетті. Борттағы 145 адам мен жерде болған сегіз адам қаза тапты.

Ұшақ пен экипаж

Бұл ұшақ – 14 жылдық Boeing 727-235, тіркеу нөмірі N4737, құрылыс нөмірі 19457/518, 1968 жылдың 31 қаңтарында National Airlines компаниясына тапсырылды. Ұшақ үш Pratt & Whitney JT8D-7B турбовентиляторлы қозғалтқышпен жабдықталған. National компаниясы Pan Am компаниясымен біріккеннен кейін ұшақ 37 Susan/Erica деген атаудан Clipper Defiance деп өзгертілді. Апат болған кезде ұшақта 137 жолаушы, пилот кабинасының қосымша орындығында бір жолаушы және жеті адамнан тұратын экипаж болды. Ұшақтың капитаны – 45 жастағы Кеннет Л. МакКаллерс, ол 11 727 сағат ұшқан, оның 10 595 сағаты Boeing 727 ұшағында болған. МакКаллерс басқалармен "орташадан жоғары" деңгейдегі ұшқыш ретінде танымал болды, өйткені ол өте жақсы шешімдер қабылдайтын және басқару қабілетіне ие болғандықтан онымен ұшу оңай болды. Барлығы 153 адам қаза тапты (ұшақта болған 145 жолаушы мен экипаждың барлығы және жердегі 8 адам). Баланың анасы мен 4 жасар қарындасы қаза тапты, ал әкесі апат болған кезде жұмыста болған. Барлығы алты үй толығымен қирады, ал бесеуі ауыр зақымдар алды.

Тергеу

Ұлттық көлік қауіпсіздігі жөніндегі кеңес (NTSB) апаттың басты себебі ұшақтың ұшып көтерілу кезінде микросүргіштен туындаған желдің күрт өзгеруіне тап болуы болды, бұл төмен қарайтын ауа ағысы мен алдыңғы желдің күшінің азаюына әкеп соқты. Ұшқышқа осының әсерін уақтылы байқап, тиісінше әрекет ету қиын болды, нәтижесінде ұшақ ағаштарға соқтығысқанша құлауын тоқтату мүмкін болмады. Апатқа сол кездегі желдің күрт өзгеруін анықтау технологиясының жетілмегендігі де ықпал етті. The New York Times газетінде былай деп жазылған:

Куәгерлердің сөзінше, 9 шілдеде 759-шы рейс ұшып кетпес бұрын Нью-Орлеан әуежайы радиосында желдің күрт өзгеруі туралы ескерту айтылған. Бірақ ұшу экипажына екі сағат бұрын жазылған ауа райы туралы хабарлама берілді, ал әуежайдағы қалыпты тәртіп бойынша ауа райы туралы ақпарат сағат сайын жаңартылады. Әуежайда ұшу экипаждарына жаңа ауа райы хабарламалары бар екенін жеткізу үшін ешқандай процедура болған жоқ. Осының салдарынан апаттан зардап шеккен отбасыларға миллиондаған доллар өтемақы төленді. 759-шы рейс, сондай-ақ үш жылдан кейін ұқсас жағдайларға байланысты апатқа ұшыраған Delta Air Lines 191 рейсі, желдің күрт өзгеруін анықтау және ескерту жүйесін жасауға, сондай-ақ 1993 жылға дейін АҚШ-тағы әуежайларда және ұшақтарда желдің күрт өзгеруін анықтау жүйелерін орнатуды талап ететін Федералдық авиация басқармасының шешіміне әкеп соқты.