Франко Фраттини: Итальян саяхаты мен мемлекет қайраткерінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Франко Фраттини (14 наурыз 1957 – 24 желтоқсан 2022) – итальяндық саясаткер және судья. 2022 жылдың қаңтар-желтоқсанында Фраттини Мемлекеттік кеңестің төрағасы болып қызмет етті. Бұрын ол 2002 жылдан 2004 жылға дейін және 2008 жылдан 2011 жылға дейін Сильвио Берлускони үкіметтерінде Сыртқы істер министрі, ал 1995 жылдан 1996 жылға дейін және 2001 жылдан 2002 жылға дейін Ламберто Дини мен Сильвио Берлускони үкіметтерінде Мемлекеттік қызмет министрі қызметін атқарды. 2004 жылдан 2008 жылға дейін ол бірінші Баррозу комиссиясының Әділет, бостандық және қауіпсіздік жөніндегі Еуропалық комиссары болды.

Білім және мансап

Фраттини 1957 жылы Римде дүниеге келген. Ол Римдегі "Джулио Чезарь" классикалық гимназиясын бітіріп, 1979 жылы Сапиенца университетінде заңгер мамандығын аяқтады. 1984 жылдан бастап Пьемонт аймақтық әкімшілік сотының (ТАР) мемлекеттік прокуроры және судьясы болды. 1986 жылы Фраттини Италия Мемлекеттік кеңесінің мүшесі және Қаржы министрлігінің заң кеңесшісі болып тағайындалды. Осы жылдары ол Италия жас социалистер федерациясының (FGSI) хатшысы және Италия социалистік партиясының (PSI) мүшесі болды. 1990 және 1991 жылдары Андреотти VI кабинетінде PSI-дың орынбасар хатшысы Клаудио Мартеллидің заң кеңесшісі болып жұмыс істеді. 1996 жылы ол Берлусконидің "Forza Italia" (FI) партиясына қосылды және FI, Ұлттық Альянс және басқа да шағын консервативтік партиялардың сайлау коалициясы – "Бостандық үшін" коалициясы аясында келесі сайлауға үміткер болды. Ол солтүстік Болзано–Лайв сайлау округінен сайланды. Бірақ Романо Продидің орталық-сол коалициясы сайлауда жеңіске жетті және 1996 жылдан 2001 жылға дейін Фраттини барлау қызметін бақылау жөніндегі парламенттік комитеттің (COPACO) төрағасы қызметін атқарды.

Сыртқы істер министрі

2002 жылдың 14 қарашасынан 2004 жылдың 18 қарашасына дейін Фраттини Италия Сыртқы істер министрі қызметін атқарды: Фраттинидің тағайындалуы бұрынғы министр Ренато Руджиеро үкіметтің сыртқы саясатына қарама-қарсы болғандықтан отставкаға кеткен соң, Берлусконидің өзінің он айлық уақытша басқаруынан кейін болды. Министрлік қызметінің кезеңінде Италия президент Джордж Буш басқарған АҚШ-тың Иракқа басып кіруін қолдады; Фраттини оны Біріккен Ұлттар Ұйымының санкциясы болмаған жағдайда да "заңды шара" деп атады. Фраттини ағылшын-американдық коалициясына итальяндық әскери базаларды пайдалануға рұқсат берді. Кейін Фраттини Иракқа итальяндық әскери және полиция контингентін, шамамен 3200 адамнан тұратын күш жіберді, оны "гуманитарлық төтенше жағдайға араласу" деп сипаттады. Бұл Италияны АҚШ пен Ұлыбританиядан кейін Еркектер коалициясындағы үшінші ірі қатысушы ел етті. Италиялық күштер 2003 жылдың шілде айында британдық күштермен бірлесіп, оңтүстік Ди Кар провинциясындағы Насирия қаласының маңында басталған "Ежелгі Вавилон" операциясына қатысты. Италиялық Барбара Континиге Коалициялық Уақытша Әкімшілік азаматтық басқаруды жүктеді. Сол жерде әскери және азаматтық тұлғалардың арасында 19 итальянның өмірін қиған қанаушылық шабуыл жасалды. Италияның Ирактың оңтүстігіндегі әскери қатысуы кезінде сегіз итальяндықтың құлқына түсті, олардың екеуі кейіннен өлтірілді: жалдамалы сарбаз Фабрицио Кватрокки және журналист Энцо Балдони. Сонымен қатар, SISMI агенті Никола Калипари ұрланған журналист Джулиана Сгренаны босату кезінде АҚШ әскерлері тарапынан қаза тапты. Италия қалған алты құрбанды босату үшін сыйақы ұсынды ма, әлі белгісіз. Кватроккидің қазасы итальяндық "Porta a Porta" телебағдарламасында тікелей эфирде жарияланды, сол кезде Фраттини студияда қонақ болып отырды, бұл Фраттиниге құрбанның отбасына алдын ала хабарламағаны үшін сын туғызды. Кейін Фраттини Кватроккидің "батыл қаза тапқанын, тіпті мен оны батыр деп айтар едім" деген сөздері үшін де сынға ұшырады. 2004 жылы Фраттини Сыртқы істер министрлігіндегі қызметінен кетіп, үкімет қайта құрылғаннан кейін оның орнына Джанфранко Фини келді. Италияның Иракты соғыстан кейін басып алуға қатысуы итальяндық қоғамдық пікірде қолдау таппады. 2006 жылдың басында Берлусконидің үшінші үкіметі Италия контингентін жыл соңына дейін Ирактан шығаруға ниеттенгенін жариялады, бұл шешімді оны алмастырған Романо Продидің жаңа үкіметі де растады.

From 14 November 2002 to 18 November 2004, Frattini served as Italian Minister of Foreign Affairs: the appointment of Frattini followed ten months of interim by Berlusconi himself, after the resignation of the former minister Renato Ruggiero due to his contrasts with the foreign policies of the government. During his ministerial tenure, Italy supported the invasion of Iraq by the United States led by president George W. Bush; Frattini called it a "legitimate intervention" even in the absence of a United Nations mandate. Frattini authorized the overflight and the use of Italian military bases by the Anglo American coalition. Frattini later sent an Italian military and police contingent to Iraq, in what he called a "humanitarian emergency intervention," of about 3,200 men. This force made Italy the 3rd largest participant in the Coalition of the willing after the United States and the United Kingdom. Italian forces took part in Operation Ancient Babylon which began in July 2003 together with British forces in the southern Dhi Qar province, centered in the town of Nassiriya; the Italian Barbara Contini was charged with civilian administration by the Coalition Provisional Administration. A suicide attack there killed 19 Italians, among military and civilians. During the Italian military presence in the south of Iraq, eight Italians were kidnapped, of whom two were later murdered: the mercenary Fabrizio Quattrocchi and the journalist Enzo Baldoni, in addition to the SISMI agent Nicola Calipari, killed by U. S. soldiers during the liberation of kidnapped journalist Giuliana Sgrena. It remains unclear whether Italy offered a ransom for the release of the other six hostages. The killing of Quattrocchi was reported live on the late night Italian television program Porta a Porta, at the time of which Frattini was a guest in the studio, which raised criticism of Frattini for the lack of tact in not informing the victim's family in advance. Frattini was later also criticized for saying Quattrocchi "died bravely, I would say as a hero". In 2004, Frattini had to leave office at the Ministry of Foreign Affairs, which passed to Gianfranco Fini following a government reshuffle. Italy's participation in the post war occupation of Iraq remained unpopular within the Italian public opinion. At the beginning of 2006, the Berlusconi III government announced its intention to withdraw the Italian contingent from Iraq by the end of the year, a decision confirmed by the new government of Romano Prodi that succeeded it.

Еуропалық комиссияның вице-президенті және Еуропалық комиссар (2004-2008)

2004 жылдың 4 қарашасында Фраттиниді Берлускони Еуропалық комиссияда Әділет және қауіпсіздік саласының басшысы етіп тағайындады, ол Еуропалық парламент тағайындауын қабылдамаған даулы Рокко Буттильонеге алмастырды. Фраттиниді Әділет, бостандық және қауіпсіздік жөніндегі Еуропалық комиссар етіп тағайындау британдық либералды-демократтық Еуропарламент депутаты Сара Людфордтың алаңдаушылығын тудырды, себебі Буттильоне Фраттиниге қатысты масондыққа қатысты айыптаулар көтерген, ал ол оны жоққа шығарған. Фраттиниге Еуропалық комиссияның вице-президенті ретінде бес орынның бірі берілді. 2006 жылдың ақпан айында Даниядағы карикатураларға байланысты туған дау кезінде Фраттини бұқаралық ақпарат құралдарының сөз бостандығын қорғады, бірақ карикатуралардың мазмұнымен келіспейтінін айтты. 2006 жылдың қарашасында комиссар балалардың қауіпсіздігіне қатысты видео ойындарға да назар аударды, оларға қатаң бақылау қажет екенін мәлімдеді, өзін-өзі реттеуді күшейтуден бастап толыққанды тыйым салуға дейін барлық шараларды қарастырды. 2007 жылы Фраттини "Розаның ережесі" атты қорқынышты ойынға тыйым салуды талап етті және PEGI жүйесін сынға алды, ол ойынға 16 жастан асқандарға арналған рейтинг берген. GameSpot сайтында жарияланған хабарларға сәйкес, ол Еуропалық деңгейде зорлық-зомбылық көрсететін видео ойындарға тыйым салуды көздеді. 2007 жылдың 6 ақпанында "Қауіпсіз Интернет күні" аясында Фраттини балалардың құқықтарын қорғау қажеттігін еске салып, былай деді: "Мен интернеттің балаларға тигізуі мүмкін зиянды әсерлеріне қатты алаңдаймын. Бұл оларға зиян келтіруге тырысатын адамдардың әрекеттері немесе нәсілшіл, қатыгез немесе зорлық-зомбылық көрсететін материалдарға қол жеткізуі болуы мүмкін". 2007 жылдың басында Фраттини Италияның бүкіл әлемде өлім жазасына тыйым салуды қолдау үшін Еуропалық Одақтың қолдауын алуын қолдады, ал 2007 жылдың сәуір айында ол Еуроюстқа көбірек өкілеттік беруді сұрады, сондай-ақ Еуропалық прокурордың қылмыстық іс қозғауын бастау құқығын жақтады. Сонымен қатар, 2007 жылы Глазго халықаралық әуежайына жасалған шабуылдан кейін ол мүше мемлекеттердің ислам дініне қатысты ұстанымын сынға алды және "Еуропалық исламды" құруды ұсынды. Рейтер агенттігіне берген сұхбатында ол онлайн-коммуникацияны бақылау және "бомба, өлтіру, геноцид немесе терроризм" сияқты "қауіпті сөздерді" цензуралауды ілгерілету ниетін білдірді. Еуропалық комиссар ретінде ол "Еуропалық қауымдастық пен Ресей Федерациясы арасындағы виза режимін жеңілдету туралы келісімді" (2007/340/EC: 19 сәуір 2007 жылғы Кеңес шешімі) жақтады, бірақ бұл Ресейде ұзақ жылдар бойы тұратын көптеген еуропалық азаматтардың елден кетуіне әкелді, себебі келісім бойынша 180 күн ішінде 90 күннен артық бола алмайтын шектеу енгізілді, бұл олардың бұрынғыдай шексіз мерзімге визамен елде тұру мүмкіндігін жойды. Ресей Федерациясының 2002 жылғы 25 шілдедегі №115 Заңының 5-бабында виза режиміне бағынбағандарға ғана 90 күндік шектеу қарастырылған, бірақ Фраттини жасаған келісім осы шектеуді Одақтың барлық азаматтарына таратылды. 2008 жылы Фраттини жаңадан құрылған "Азаттық халқы" (PdL) партиясына қосылды және Италияда сайлауға қатысу үшін комиссар лауазымынан жалақысыз демалысқа шықты. Ол өзінің ізбасарының тағайындалуын болдырмау үшін комиссар лауазымынан тікелей кетпеді, ол тек Берлусконидің IV үкіметінде Сыртқы істер министрі лауазымын қабылдағаннан кейін ғана комиссарлық қызметінен кетті. Италиядан Еуропалық комиссардың рөлі PdL партиясының тағы бір өкілі Антонио Таяниге берілді, ол әділет саласы емес, көлік саласына жауапты болды. Фраттини 1972 жылы Франко Мария Малфатти отставкаға кеткеннен кейін итальяндық саясатты еуропалық саясатқа басымдық беруден бас тартқан Италиядан шыққан екінші Еуропалық комиссар болды. Еуропалық комиссар ретінде Фраттиниді премьер-министр Берлускони 2006 жылғы Туриндегі қысқы Олимпиада ойындарын өткізуге үкімет тарапынан көмек көрсетуді үйлестіруге тағайындады.

On 4 November 2004, Frattini was named by Berlusconi to take up the Justice and security portfolio in the European Commission, replacing the controversial Rocco Buttiglione, whose appointment had been rejected by the European Parliament. The appointment of Frattini as European Commissioner for Justice, Freedom, and Security raised concerns from the British Liberal Democrat MEP Sarah Ludford, due to accusations of belonging to Freemasonry, raised by Buttiglione himself towards Frattini and denied by the latter. Frattini was also afforded one of the five seats as vice president of the European Commission. In February 2006, during the Danish cartoons row, Frattini defended the media's freedom of speech, though he did express disagreement with subject of the cartoons. In November 2006, the commissioner's concern for child welfare extended to video games, calling for tougher controls; anything relating to stricter self regulation to an outright ban. In 2007, Frattini called for a ban on the horror title Rule of Rose, and criticised the EU endorsed PEGI system for granting the game a 16 years or over age rating. Reports on GameSpot showed he was seeking a Europe wide ban on violent videogames. On 6 February 2007, during the Safer Internet Day 2007, Frattini recalled the need to protect children's rights, saying: "I am deeply concerned at this potential harm by the internet to children. This could involve people preying on them or children accessing racist, cruel or violent material." At the start of 2007, Frattini backed an Italian push for EU support of a worldwide ban on the death penalty, while in April 2007, he asked for more powers to be given to Eurojust, advocating the power to initiate prosecutions with a European Public Prosecutor. Moreover, following the 2007 Glasgow International Airport attack, he criticised the handling of Islam by member states and called for a "European Islam". Interviewed by Reuters he declared his intention to promote online communications monitoring and censorship of "dangerous words" like "bomb, kill, genocide or terrorism". As European Commissioner, he promoted a "visa facilitation agreement between the European Community and the Russian Federation" (2007/340/EC: Council Decision of 19 April 2007), which however led to the expulsion of countless citizens Europeans domiciled for a long time in Russia on the basis of annual visas, which due to the introduction by the agreement of a limit of stay in the territory of maximum 90 days out of 180 were forced to leave the country, not being able to reside on the spot on the basis of unlimited annual visas as happened in the past. Article 5 of the law of the Russian Federation 25 July 2002 n.115, provides in fact the limit of 90 days of stay only to those who are not subject to the visa regime, but the agreement drawn up by Frattini extends this limit to all the citizens of the Union. In 2008, Frattini joined the newly formed People of Freedom (PdL) and left on unpaid leave as Commissioner to run for election in Italy. He did not directly resign from his Commissioner post, to avoid that his successor be appointed by the out going Prodi II Cabinet. He only resigned as Commissioner after taking up the position of Foreign Minister in the Berlusconi IV government. The role of European Commissioner from Italy was then assigned to Antonio Tajani, another member of PdL, with responsibility for transports rather than for justice. Frattini was the second ever European Commissioner from Italy to choose Italian over European politics, after the resignation of Franco Maria Malfatti in 1972. During his term as European Commissioner, Frattini was also appointed by Prime Minister Berlusconi to the coordinate assistance from the government for the conduct of the Winter Olympics in Turin 2006.

Бенгази шарты мен көші-қон саясаты

Екінші сыртқы істер министрлігінің алғашқы жаз айында "Италия мен Ливия арасындағы достық шарты" қол қойылды (сонымен қатар Бенгази келісімі деп аталады); осы шарт бойынша Муаммар Каддафи басқаратын Ливия, Ливия жағалауынан Сахара аймағынан келген мигранттарды Италияға қайтаруға келісті. Екі елдің жағалау күзет қызметтері арасындағы ынтымақтастық 2009 жылдың мамырында басталды, бұл халықаралық құқық қорғау ұйымдарының наразылығын тудырды, олар мигранттарды – оның ішінде босқындар мәртебесіне ие болуға құқығы барларды – Ливияға қайтаруды сынға алды, себебі Ливия БҰҰ-ның босқындар туралы конвенциясын ратификацияламаған еді; бұл саясат кейіннен тоқтатылды, бірақ ресми түрде жоққа шығарылмады. Фраттини халықаралық гуманитарлық құқық принциптеріне қайшы келетін "қайтару" саясатын ашық қолдады, оны "Еуропалық ережелерді дұрыс қолдану" деп сипаттап, Amnesty International ұйымының 2010 жылғы есебін, осы саясаттың халықаралық және еуропалық құқық тұрғысынан қаншалықты маңызды екенін көрсеткенін, "құндысыз" деп атады. 2010 жылдың қыркүйегінде Каддафидің Римге екінші рет келгеніне орай, Фраттини "Біз заңсыз көші-қонды тоқтаттық" деп мәлімдеді, көші-қон ағыны жалғасып жатқанын және олардың көп бөлігі халықаралық қорғауға құқығы бар адамдар екенін көрсеткен мәліметтерге қарамастан. 2011 жылдың ақпанында, Араб көктемінің көтерілісінен кейін жағдай өзгергенде, Фраттини "Жерорта теңізі елдерін" және Еуропалық Одақты Frontex агенттігі арқылы патрульдеу және қайтару үшін жұмылдыруға ниеттенгенін мәлімдеді. Алайда, Тунис пен Ливиядағы үкіметтердің құлауынан кейін Италия мен Еуропаға жетуге тырысқан мигранттардың саны күрт өсті. Италияның осы мигранттарға берген жауабы Amnesty International және БҰҰ-ның босқындар жөніндегі жоғарғы комиссары сияқты ұйымдар тарапынан сынға ұшырады. Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот 2012 жылғы 23 ақпандағы "Хирси Италияға қарсы" ісі бойынша Италияны конвенцияны бұзғаны үшін айыптады, әсіресе 3-бабына (азаптау мен адамгершілікке жатпайтын және қорлаушылыққа әкелетін қарапайымдыққа тыйым салу) және IV хаттаманың 4-бабына (жаппай жер аударуға тыйым салу) қатысты; бұл істе 200 сомалиялық және эритреялық мигрант Бенгази келісімі бойынша Ливияда қабылданбады, олар Еуропаға баспана сұрау мүмкіндігіне ие болмады.

During the first summer of his second foreign ministry the "Treaty of friendship between Italy and Libya" was signed (so called Benghazi agreement); with this treaty, Libya under Muammar Gaddafi agreed to repatriate the boats of sub Saharan migrants from the Libyan coast to Italy. Cooperation between the two coast guards started in May 2009, with protests from international groups for the protection of human rights, which criticized the return of migrants – including eligible asylum seekers – to Libya, which had not ratified the UN Convention on Refugees; the policy was subsequently suspended but not officially repudiated. Frattini had openly supported the policy of respingimenti, contrary to the international humanitarian law principle of non refoulement, describing such policy as a "due application of European rules", and stamping as "unworthy" the 2010 report by Amnesty International that highlighted the critical nature of this policy in light of international and European law. In September 2010, on the occasion of the second visit of Gaddafi to Rome, Frattini declared "We have blocked the trafficking of illegal immigrants", despite the figures showing the continuation of migratory flows, and despite being mainly people entitled to forms of international protection. In February 2011, in a set up changed by the Arab spring uprisings, Frattini claimed to want to "mobilize the Mediterranean countries" and the EU, through the Frontex agency, for patrols and refoulements. However following the fall of the governments of Zine El Abidine Ben Ali in Tunisia and Gaddafi in Libya, the number of migrants attempting to reach Italy and Europe surged. Italy's response to these migrants has been criticized by organizations including Amnesty International and the United Nations High Commissioner for Refugees. The European Court of Human Rights, in the Hirsi v. Italy ruling of 23 February 2012, condemned Italy for breach of the convention, in particular with regard to Article 3 (prohibition of torture and inhuman and degrading treatment) and Article 4 of Protocol IV (prohibition of collective expulsions); in this case, 200 Somali and Eritrean migrants had been rejected in Libya under the Benghazi agreement, without having the possibility of applying for asylum in Europe.

Сыртқы саясат

Фраттини басқарған итальяндық дипломатияның араб көктемінің көтерілістері мен Ливиядағы азаматтық соғысқа реакциясы ISPI IAI 2012 жылғы есебінде (Алессандро Коломбо мен Этторе Греко редакторында) «реактивті» және «шындыққа сай емес» деп сипатталды. Батыс елдерінің көпшілігі сияқты, Италия да араб көтерілісіне толыққанды дайындықсыз келді, ал бастапқыда сөз таппай, құбылысты ислами символдар мен Батысқа қарсы ұрандардың болмауына байланысты демократияланудың сенімді бағытында қарастыруға тырысты. Бастапқы тартыншақтық пен Каддафи режиміне қатысты күрт бетбұрылыс басқа елдермен ортақ болуы мүмкін болғанымен, Италия ұзақ уақыт бойы «өз ойынша делдалдық рөлін сақтап қалуға» тырысқан жалғыз халықаралық актер еді, бірақ оған күш пен қажетті билік жетіспеді. 2008 жылдың желтоқсан айының соңында Израильдің Газаға қарсы соғысы (Operation Cast Lead) кезінде Фраттини тағы да демалыста болды. Фраттинидің TG1 телеарнасына шаңғы киімімен берген тікелей эфирдегі сұхбаты орынсыз және құрметсіз киім таңдауына байланысты пікір қақтығыстарын тудырды. 2010 жылдың қарашасында Фраттини WikiLeaks ақпараттық құйрығын «дипломатияның 11 қыркүйегі» деп атап, Джулиан Ассанждың «әлемді жоюды қалайтынын» мәлімдеді. АҚШ-тың Италиядағы елшісі Рональд Спогли, WikiLeaks арқылы таратылған құпия хабарламада, Берлусконидің «өз Сыртқы істер министрлігінің стратегиялық кеңесінен үнемі бас тартатынын, оның қызметкерлерінің рухы құлдырап, ресурстары таусылып, маңызы азайып бара жатқанын» Вашингтонға хабарлады. Фраттинидің әлсіздігі АҚШ тарапынан, әсіресе Италияның Ресеймен қарым-қатынасына қатысты анықталды.

Жеке өмір және өлім

Фраттини 2022 жылғы 24 желтоқсанда 65 жасында рактан қайтыс болды.

Бірінші орыннан кейінгі сайлау

1996 жылғы жалпы сайлау (С): БользаноҮміткерКоалиция немесе партияДауыс саны%Франко ФраттиниАзаттық полюсі36,51046.8Эннио ЧиодиЗәйтүн ағашы34,91444.8Басқалары6,5318.4Барлығы77,955100.0

2001 жылғы жалпы сайлау (С): БользаноҮміткерКоалиция немесе партияДауыс саны%Клаудио БрессаЗәйтүн ағашы – Оңтүстік Тироль партиясы37,57749.0Франко ФраттиниАзаттық үйі32,17142.0Кристина ЗанеллаИталияның құндылықтары4,0035.2Ахилл ЧиомонтоБонуно тізімі – Паннелла тізімі2,9223.8Барлығы76,673100.0

Құрметтер

Фраттини 2008 жылы Павия университетінде «Терезия медалін» алды.