Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оливиннің магнийге бай соңғы мүшесі, незосиликат минералы.
Magnesium end member of olivine, a nesosilicate mineral
Форстерит (Mg2SiO4; көбінесе Fo деп қысқартылады; сондай-ақ ақ оливин деп аталады) – оливиннің қатты ерітінділер қатарының магнийге бай соңғы мүшесі. Ол темірге бай фейалитпен изоморфты. Форстерит орторомбтық жүйеде (кеңістік тобы Pbnm) кристалданады, оның жасуша параметрлері: a 4.75 Å (0.475 нм), b 10.20 Å (1.020 нм) және c 5.98 Å (0.598 нм). 2011 жылы ол пайда болатын жұлдыздың шаңды газ бұлттарындағы ұсақ кристалдар түрінде табылды. Форстериттің екі полиморфы белгілі: вадслеит (сонымен қатар орторомбтық) және рингвудит (изометриялық, кубтық кристалдық жүйе). Екеуі де негізінен метеориттерден белгілі. Перидот – форстерит оливинінің әшекейлік түрі.
Forsterite (Mg2SiO4; commonly abbreviated as Fo; also known as white olivine) is the magnesium rich end member of the olivine solid solution series. It is isomorphous with the iron rich end member, fayalite. Forsterite crystallizes in the orthorhombic system (space group Pbnm) with cell parameters a 4.75 Å (0.475 nm), b 10.20 Å (1.020 nm) and c 5.98 Å (0.598 nm). In 2011 it was observed as tiny crystals in the dusty clouds of gas around a forming star. Two polymorphs of forsterite are known: wadsleyite (also orthorhombic) and ringwoodite (isometric, cubic crystal system). Both are mainly known from meteorites. Peridot is the gemstone variety of forsterite olivine.
Құрамы
Таза форстерит магний, оттегі және кремнийден тұрады. Химиялық формуласы Mg2SiO4 болып табылады. Форстерит, фаялит (Fe2SiO4) және тефроит (Mn2SiO4) – оливиннің қатты ерітінділер қатарының шекті мүшелері; никель және кальций сияқты басқа элементтер оливиндегі темір мен магнийдің орнына ауысады, бірақ табиғатта олардың мөлшері аз болады. Монтицеллит (CaMgSiO4) сияқты басқа минералдар, кальцийге бай сирек кездесетін минерал, оливиннің құрылымын бөліседі, бірақ оливин мен осы минералдар арасындағы қатты ерітінді шектеулі. Монтицеллит контакттық метаморфизмге ұшыраған доломиттерде кездеседі. Таза форстерит магмалық жыныстарда кездеспесе де, дунит көбінесе |Fo92 (92% форстерит – 8% фаялит) дейін магнийге бай оливин қамтиды; әдеттегі перидотитте оливиннің құрамы кемінде |Fo88 (88% форстерит) болады. Жоғары балқу температурасының арқасында оливин кристалдары магмалық балқудан бірінші болып тұнбаланады, көбінесе ортопироксендермен бірге. Форстеритке бай оливин – мантиядан шыққан магманың жиі кездесетін кристалдану өнімі. Мафикалық және ультрамафикалық жыныстардағы оливин көбінесе форстериттің шекті мүшесімен бай. Форстерит доломиттік мәрмәрде де кездеседі, ол жоғары магнийлі әктастар мен доломиттердің метаморфизмі нәтижесінде пайда болады. Кейбір метаморфтанған серпентиниттерде дерлік таза форстерит кездеседі. Файалитке бай оливин сирек кездеседі. Дерлік таза фаялит – гранит сияқты кейбір тау жыныстарының шағын құрамдас бөлігі, ал кейбір метаморфты жолақты темір кен орындарындағы маңызды құрамдас бөлік.
Pure forsterite is composed of magnesium, oxygen and silicon. The chemical formula is Mg2SiO4. Forsterite, fayalite (Fe2SiO4) and tephroite (Mn2SiO4) are the end members of the olivine solid solution series; other elements such as Ni and Ca substitute for Fe and Mg in olivine, but only in minor proportions in natural occurrences. Other minerals such as monticellite (CaMgSiO4), an uncommon calcium rich mineral, share the olivine structure, but solid solution between olivine and these other minerals is limited. Monticellite is found in contact metamorphosed dolomites. Although pure forsterite does not occur in igneous rocks, dunite often contains olivine with forsterite contents at least as Mg rich as |Fo92 (92% forsterite – 8% fayalite); common peridotite contains olivine typically at least as Mg rich as |Fo88. Due to its high melting point, olivine crystals are the first minerals to precipitate from a magmatic melt in a cumulate process, often with orthopyroxenes. Forsterite rich olivine is a common crystallization product of mantle derived magma. Olivine in mafic and ultramafic rocks typically is rich in the forsterite end member. Forsterite also occurs in dolomitic marble which results from the metamorphism of high magnesium limestones and dolomites. Nearly pure forsterite occurs in some metamorphosed serpentinites. Fayalite rich olivine is much less common. Nearly pure fayalite is a minor constituent in some granite like rocks, and it is a major constituent of some metamorphic banded iron formations.
Аңдау және атауы
Форстерит алғаш рет 1824 жылы Италиядағы Везувий тауының Сомма тобында табылып сипатталған. Оны 1824 жылы Арман Леви ағылшын табиғаттанушысы және минералдарды жинаушы Адолариус Джейкоб Форстердің құрметіне атаған.
Forsterite was first described in 1824 for an occurrence at Mount Somma, Vesuvius, Italy. It was named by Armand Lévy in 1824 after the English naturalist and mineral collector Adolarius Jacob Forster.
Қолданбалар
Форстериттің жоғары механикалық қасиеттеріне байланысты имплантаттар үшін потенциалды биоматериал ретінде қазіргі уақытта зерттеп жатыр.
Forsterite is being currently studied as a potential biomaterial for implants owing to its superior mechanical properties.