Кіріспе
Лидстің шеткі аймағы, Батыс Йоркшир, Англия
Бистон – Лидстің шеткі аймағы, Батыс Йоркшир, Англия, қала орталығынан оңтүстікке қарай шамамен 3 км қашықтықта орналасқан. Бистонның тарихы орта ғасырларға дейін жетеді. Виктория дәуірінің соңына дейін ол кішкентай елді мекен болып қалып келді, содан кейін Лидсте және Холбек, Хунслет сияқты өнеркәсіптік аймақтарда жұмыс істейтін адамдар үшін негізінен тұрғын үй аймағына айналды. 2011 жылғы халық санауы бойынша Бистон халқы 22 187 адамды құрады (оның ішінде Холбек кірді). Аймақтың Кросс-Флаттс паркі маңындағы бөліктері салыстырмалы түрде жоғары деңгейдегі кедейлікке тап болып отыр, ал орталық және оңтүстік аймақтар көбінесе дәулетті деп есептеледі. Бистон қаласында «Лидс Юнайтед» футбол клубының «Элланд Роуд» стадионы және Хунслет регби лигасы клубы орналасқан.
Этимология
Бистон атауы алғаш рет Domesday Book-та Bestone түрінде кездеседі. Атауының шығу тегі көне ағылшын тіліндегі *bēos – «қисайған шөп» (L. Agrostis) және tūn – «мүлік, ауыл» сөздерімен байланысты. Осылайша, ол бір кезде «қисайған шөппен ерекшеленетін мүлік» деген мағынаны білдірген. Лидстің орталығына қарап тұрған төбеде орналасқан Бистонның солтүстік бөлігі 19 ғасырда Бистон төбесі деп аталды. Бұл аймақ бұрын Cat Beeston (және оның басқаша жазылу түрлері) деп аталған, алғашқы жазбасы 1398 жылға қарайды – Catbeston және Cattbeston. Cat сөзі 1202 жылы кездесетін жергілікті Cadtheweit атауында да қолданылған (оның екінші бөлігі көне норвег тілінен келген þveit, «жайлау» деген мағынаны білдіреді). Cat сөзі көне ағылшын тіліндегі catt («мысық, жабайы мысық») немесе Cada деген жеке есімнен шыққан болуы мүмкін. Соңғы зерттеулер соңғы нұсқаны қолдайды, сонда Cat Beeston «Каданың қисайған шөппен ерекшеленетін мүлігі» дегенді білдірген, ал Cadtheweit – «Каданың жайлауы». Бистонның тағы бір ауданы – Кросс-Флаттс. Бұл атау алғаш рет 1636 жылы Crossflatts және басқа да орфографиялық нұсқаларда тіркелген. Орта ағылшын тілінде flat сөзі «тегіс жер, дала» дегенді білдіреді, бірақ «кросс» сөзінің нақты мағынасы белгісіз. Бұл өріс бөлімінің крест тәрізді үлгісіне сілтеме болуы мүмкін. Бистон алғаш рет 1086 жылғы Domesday Book-та Ильберт де Лейсиге (1045–93) жақында берілгендігі туралы айтылады; 1066 жылы ол 40 шиллинг (£2) құнды болған, бірақ 1086 жылы ол дауылды жер деп есептелді, бұл, әдетте, Солтүстіктің қирауының салдарынан болды. 1840-50 жылдарға дейін шіркеу бөлінгенге дейін ол Лидс шіркеуінің он «аут-тауншипінің» бірі болды. Орта ғасырларда Бистон қой шаруашылығымен байланысты болды: Кирксталл аббаттығының монахтары онда 240 қой бақты. 1130 жылдары Дракс монастырын құрған Уильям Пейнел оған Бистон жерін берді. 1233 жыл шамасында қалада шағын аурухана құрылған, ал 13 ғасырда Әулие Марияға арналған шағын шіркеу де салынған болуы мүмкін. Стенк Холл амбарының бөліктері, бастапқыда егін сақтау үшін салынған және II* дәрежелі ескерткіш ретінде тіркелген, 1448 және 1490 жылдар аралығында салынған. 17 ғасырдың басында бұл аймақ сүйектен жасалған бейнелер жасаумен танымал болды, ал ғасырдың ортасында аймақта көмір өндіру басталды. 19 ғасырға дейін Бистон Лидске қарап тұрған төбеде орналасқан шағын кеншілер ауылы болды. Алайда, Өнеркәсіптік революция кезінде ашық карьерлерде орналасқан жерлер, сондай-ақ бұрынғы шаруашылық жерлері жоғары тығыздықтағы тұрғын үйлер салу үшін пайдаланылды. 1872 жылы Бистонның халқы 2547 адамды құрады, 537 үй, теміржол станциясы және почта бөлімі болды, ал «19 ғасырдың соңында Бистон негізінен жұмысшы табынан тұратын қауымдастыққа айналды». Бистондағы Холбек зираты Харрисонның 1985 жылғы «V» өлеңінде де маңызды орын алады. Бистон бұрын карта және үстел ойындары өндірушісі Уоддингтонның үйі болған, бірақ зауыт 1990 жылдары бос қалды және қазір Нампак Картонға тиесілі. 2006 жылы бұл аудан «Жұмыссыз түн» фильмінің көп бөлігін түсіруге арналды.
География және демография
Бистон – Лидс қаласының орталығына жақын орналасқан қалалық аудан. Ол солтүстікке қарайғы аудандардан М621 тас жолымен, Миддлтоннан Миддлтон саябағымен, ал Коттинглиден Лидстің сыртқы айналма жолымен бөлінген. Бистонды үш ерекше аймаққа бөлуге болады: Бистон Парксайд және Кросс Флэтс аймағы, сондай-ақ Бистон Хилл. Бұл аймақтарды Деусбери жолы мен Таун-стрит арасында жатқан Кросс Флэтс саябағы бөліп тұрады: шығысында Бистон Хилл, батысында Парксайд және Кросс Флэтс. Бұл екі аймақ арасындағы айырмашылық, мүмкін, орта ғасырлардан бері сақталған, сол кезде олар екі бөлек иелік болған. Деусбери жолының оңтүстік жағында маңызды өнеркәсіптік ғимараттар орналасқан. Аталған аймақтағы денсаулық, экономикалық белсенділік және қоғамдық қауіпсіздік көрсеткіштері Лидс қаласының жалпы орташа көрсеткіштерімен сәйкес келеді. 2008 жылдың сәуірінде 700 жеке және тұрғын үй кооперативтерінің үйлерін салу және қолданыстағы бірқатар нысандарды жаңғырту мақсатында 93 миллион фунт стерлингтік PFI жобасы жарияланды. Бистон Хилл, Холбекпен бірге, Еуропалық Одақтың 2-мақсаты бағдарламасы бойынша қаржыландыру алды. Бистон Хиллде бос тұрғын үйлердің саны салыстырмалы түрде көп, сондай-ақ көптеген бос коммерциялық үй-жайлар бар. Бистон Хиллде этностық азшылықтар көптеп өкілденген, халықтың шамамен 40% BME қауымдастықтарының өкілдері.
Жолдар
Бистон Хилл мен Бистон Лидс қаласынан M621 тас жолымен бөлінгендіктен, M621 тас жолымен де, сондай-ақ Морлидің оңтүстігінде Бистонға жақын өтетін M62 тас жолымен де өте жақсы байланысқа ие. Бистонды бірнеше такси компаниялары қызмет көрсетеді, олардың ішінде Бистон желісі, Орталық көліктер, Амбер (Оңтүстік Лидс және Джи Джи көліктерін сатып алған) және Оңтүстік-Шығыс көліктері бар.
Экономика
Бистонның дәстүрлі ауыр өнеркәсібі мен металл өңдеу кәсіпорындарының көп бөлігі соңғы қырық жылда жабылды. Алайда, Элланд жолы маңында және Дьюсбери жолының оңтүстігінде маңызды өнеркәсіптік және коммерциялық даму аймақтары бар. Бистон бизнестерге танымал аймақтармен – Лидс қаласының орталығы, Тингли және Эйр өзенінің оңтүстік жағындағы көптеген бизнес аудандарымен – қоршалған. Жақын орналасқан «Ақ гүл» сауда орталығы мыңдаған толық және жартылай штатты қызметкерлерді жұмысқа алып отыр.
Білім
Бистонда Лидс қалалық колледжінің (бұрынғы Джозеф Пристли колледжі) және Эллиотт Хадсон колледжінің Бистон орталығы орналасқан. Бистонда бір орта мектеп бар, Кокберн мектебі, ол мамандандырылған өнер колледжі. Мэтью Мюррей орта мектебі, Бистон мен Холбек арасында орналасқан, 2004 жылы жабылып, Белл-Айлдағы Мерлин Рис орта мектебімен бірігіп, Белл-Айлдағы Оңтүстік Лидс орта мектебін құрды. 2009 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік Лидс орта мектебі Оңтүстік Лидс академиясы ретінде қайта ашылды. 2017 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік Лидс академиясы Кокберн Джон Чарльз академиясы деп қайта аталды, себебі Cockburn MAT жаңа мектеп ашты. Аймақта жеті бастауыш мектеп бар.
Жергілікті нысандар мен жерлер
Бистонның түрлі мүмкіндіктері бар. Онда екі ірі денсаулық сақтау орталығы, Элланд Роуд стадионы және Джон Чарльз спорт орталығы орналасқан. Лидс қаласының орталығы жақын жерде, ал M1 және M62 тас жолдарына оңай жете аласыз. Кросс Флэттс паркінде көптеген жабдықтар бар, олардың ішінде 5-ке дейін ойыншысы бар футбол алаңдары, теннис корты, екі жеке ойын алаңы – үлкен балаларға арналған және кішкентай балаларға арналған алаңдар, сондай-ақ боулинг алаңы бар.
Кросс-Флаттс саябағы
Крос Флэтс паркі Бистонның орталығында 44 акр (17,8 гектар) жерді алып жатыр. Бұрын парк күтімсіздікке ұшырап, қылмыс деңгейі жоғары болған, бірақ Кеңес пен «Крос Флэтс паркінің достары» және «Бистон гүлденді» сияқты қоғамдық ұйымдардың жұмысының арқасында парк тазаланып, қауіпсіз және тартымдырақ болды. Паркте бес футбол алаңы, баскетбол және теннис корты бар көп мақсатты ойын алаңы, сондай-ақ жасанды крикет алаңы, балалар ойын алаңы және ашық ауадағы жаттығу құралдары орналасқан. Парк жыл сайын маусым айында өтетін Бистон фестивалінің өтетін орны, ал жазғы және мектеп демалысындарында жастарға арналған көптеген іс-шаралар ұйымдастырылады. Паркте әр сенбі күні сағат 9-да 5 шақырымдық Parkrun жүгіру жарысы өтеді, 2013 жылдың 30 наурызынан бері осы шараға 1000-нан астам жүгіруші қатысқан.
Холбек қорымы
Бистондағы Холбек зираты 1857 жылы ашылып, 1940 жылдары жалпы жерлеу үшін жабылды. Іске қосылған кезеңде онда мыңдаған адам жерленген, олардың көптегені бірнеше жат адамдармен бірге бір орынға жерленген "гинеялық қабірлерде". Бұл қабірлер ортақ ескерткіште бір жол жазу үшін бір гинея (21 шиллинг) төленгендіктен осылай аталды. Виктория дәуірінің өнеркәсіпшісі және Лидстің бұрынғы мэрі Генри Роуленд Марсден Холбек зиратында жерленген, оның отбасылық қабірі ІІ санаттағы ескерткішпен белгіленген. Тони Харрисонның 1985 жылы жарық көрген "V" поэмасы Холбек зиратына сапарды және ата-анасының қабір тастарын қиратылған күйде көрген кездегі реакциясын суреттейді.
Жылыжай
2008 жылы Джордж С. Робб 1936 жылы кеңес үшін жобалаған жұмысшыларға арналған жатақхана – Shaftesbury House, Citu компаниясы тарапынан Greenhouse экологиялық тұрғын үй жобасына айналдырылды. Ғимарат бірнеше жылдан бері бос тұрған және бұрын бұзуға белгіленген еді. 172 үй, кеңсе кеңістігі және басқа да құрылыстарды қамтитын бұл жоба Ұлыбританиядағы алғашқы төмен көміртекті тұрғын үйлердің бірі болып табылады. Онда жел турбиналары, күн панельдері, жер асты жылу жүйесі, сондай-ақ энергияны үнемдейтін материалдар мен жаңбыр және қолданылған суды қайта пайдалану технологиялары қолданылған. Жоба көптеген сыйлықтарға ие болды, оның ішінде 2011 жылы «Регенерация және жаңару» журналының тұрақтылық саласындағы «Жаңғырту» сыйлығын жеңіп алды. Төрешілер бұл жобаның тұрақтылықты кешенді түрде қарастырғанын және қиын жағдайдағы аймаққа нақты жаңару әкелгенін атап өтті. Робб көшесі мен аллеясы осы жобаның авторы, RAH Livett компаниясының бас сәулетшісі, Лидс қаласының тұрғын үй директоры және кейін қалалық сәулетшісі болған Джордж С. Роббтың құрметіне аталған болуы мүмкін.
Діни орындар
Бистонда кем дегенде он шіркеу бар, олардың ішінде Англия шіркеуі, Рим католиктері, методистер және баптистер сияқты түрлі конфессиялар өкілдік етеді. Таун-стриттегі Әулие Мария және Малверн-роудтағы Әулие Люк шіркеулері 1870 жылдары салынған, бірақ бұрынғысының орнында одан да көне шіркеу болған. 1960 жылдары Деусбери жолында салынған Әулие Давид Уэйнклифф шіркеуін Джеффри Дэви жобалаған және ол Хоффман Вуд (Лидс) сәулет өнерінің алтын медалін жеңіп алған. Бистонда үш мешіт бар, олардың барлығы Бистон төбесі ауданында орналасқан. Сонымен қатар, сикхтердің гурдварасы да бар.
Басқару
Бистонның көп бөлігі Лидс қалалық кеңесінің Бистон және Холбек округінде орналасқан, ол 2004 жылы құрылғаннан бері тұрақты түрде Лейборист партиясының кеңес мүшелерімен ұсынылып келеді. Кросс Флэтс паркінің солтүстігіндегі Бистон Хиллдің бір бөлігі Ханслет және Риверсайд округіне кіреді. Бұл округ 2018 жылы құрылды және көбінесе 2004 жылы құрылған бұрынғы City and Hunslet округімен сәйкес келеді. Ол да 2004 жылдан бері үздіксіз Лейборист кеңесшілерін сайлап отыр. Хилари Бенн (Лейборист) 1999 жылдан бері парламент депутаты, ол 1983 жылдан Лидс Орталық округінен депутат болған Дерек Фатчеттің қайтысынан кейін орын алды. 1997 жылғы жалпы сайлаулардан бұрын Бистон Морли және Лидс Оңтүстік сайлау округінің құрамына кірді, ол 1983 жылдан 1992 жылға дейін Мерлин Рис, ал 1992 жылдан 1997 жылға дейін Джон Ганнеллмен басқарылды. Морли және Оңтүстік Лидс сайлау округі құрылғанға дейін бұл аймақ 1963 жылға дейін Лидс Оңтүстік сайлау округінің бөлігі болды, оны 1955 жылдан 1963 жылы қайтыс болғанға дейін Лейборист партиясын басқарған Хью Гейтскелл ұсынды, және оның құрметіне аймақтағы білім беру мектебі оның атымен аталады.
Лондон бомбалаулары
Бистон 2005 жылғы 7 шілдедегі Лондон жарылыстарынан кейін баспасөз назарында болды, осы жарылыстарға қатысты төрт террористтің екеуі осы аймақта тұрғандығы анықталды. 12 шілдеде полиция жарылысқа байланысты Бистон қаласындағы екі үйді тінту жүргізді. Батыс Йоркшир полициясы мәлімдемесіне сәйкес, тінту кезінде көп мөлшерде жарылғыш заттар табылған, ал олардың бірінде бақыланатын жарылыс жасалды.
Кейінгі әсерлері
7 шілдедегі жарылыстар мен Бистон арасындағы байланыс оқиға болғаннан кейін бірнеше күн өткен соң белгілі болды. Бистонның шабуылдармен байланысы туралы жаңалықтар тарала бастағанда, Бистонның түрлі қауымдастықтары мен діни ұйымдары зұлматты айыптау үшін бірікті. Қоғамның барлық бөліктерінен адамдар бірігіп, қолдастық көрсетті, нәтижесінде "Бистон бейбітшілік үшін бірге" атты екі шеру ұйымдастырылды. Әрқайсысына жүздеген адам қосылды, ал кейбіреулері шеру өте жатқанда қосылып кетті. Екінші шеру Лидс қаласының орталығындағы Миллениум алаңында аяқталды, онда Лидстің басқа аудандарынан келген адамдармен бірге дінаралық тіл тіккендер жиналды.