Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Минас бассейні – Фанди шығанағының бөлігі және Канаданың Новая Шотландия провинциясында орналасқан Фанди бассейнінің ішкі бассейні. Ол өте күшті таяп сулармен белгілі.
The Minas Basin is an inlet of the Bay of Fundy and a sub basin of the Fundy Basin located in Nova Scotia, Canada. It is known for its extremely high tides.
География
Минас бассейні Фанди шығанағының шығыс бөлігін құрайды, ол Чигнекто мүйісінде бөлінеді және Сплит мүйісі мен Ор мүйісінің алып базальттық жартастарымен шектеледі. Минас бассейні төрт бөлімге бөлінеді: (1) Минас арнасы, Чигнекто мүйісі мен Аннаполис аңғарының жағалауы арасындағы ең қысқа сызықтан Минас өткеліне дейін, Паррсборо мен Бломидон мүйісі арасындағы; (2) Орталық Минас бассейні, Минас өткелінен Кобеквид шығанағына дейін, Экономи мен Ноэль жағалауы арасындағы ең қысқа сызық нүктесі; (3) Кобеквид шығанағы, ол Салмон өзенінің сағасына дейін созылады; және (4) Оңтүстік шығанақ, Авон өзенінің сағасынан Бломидон мүйісі мен Ноэль жағалауы арасындағы ең қысқа сызыққа дейін. Бірнеше ірі өзендер Минас бассейніне құйылады: Шубенакади өзені, Корнуоллис өзені, Авон өзені, Гасперо өзені және Салмон өзені. Кіші өзендерге Канард өзені, Дилигент өзені, Фаррелл өзені және Деберт өзені жатады. Минас бассейнінің солтүстік жиегінде үзіліс-үзіліс базальттық жартастар мен аралдардың тізбегі орналасқан, ол Базальттық жартастар деп аталады. Минас бассейнінің солтүстік жағалауында, Гасперо өзенінің және Салмон өзенінің маңында, шлюздері бар (бір бағытты ағын бақылау клапандары) дамбалар арқылы кең аумақты егістік жерлер құрылған, бұл польдеризацияның бір түрі.
The Minas Basin forms the eastern part of the Bay of Fundy which splits at Cape Chignecto and is delineated by the massive basalt headlands of Cape Split and Cape d'Or. The Minas Basin is divided into four sections: (1) the Minas Channel, from the shortest line between Cape Chignecto and the Annapolis Valley Shore to Minas Passage, between Parrsboro and Cape Blomidon; (2) Central Minas Basin, from Minas Passage to the mouth of Cobequid Bay, the shortest line point between Economy and the Noel Shore; (3) Cobequid Bay which extends to the mouth of the Salmon River; and (4) the Southern Bight, from the mouth of the Avon River to the shortest line between Cape Blomidon and the Noel Shore. Several large rivers drain into the Minas Basin: the Shubenacadie River, Cornwallis River, Avon River, Gaspereau River, and Salmon River. Lesser rivers include the Canard River, Diligent River, Farrell River, and the Debert River. Along the northern edge of the Minas Basin lies a chain of intermittent high cliffed basaltic bluffs and islands called the Basalt Headlands. On the northern shore of the Minas Basin, around the Gaspereau River, and around the Salmon River, extensive areas of farmland have been created using dykes with sluices (one way flow control valves), a form of polderisation.
Жауын-шашын
Минас бассейнінің оңтүстік жағасындағы "Ноэль жағалауында" орналасқан Бернткоут Хед – тіркелген ең жоғары тасқын деңгейіне ие жер, ол (тек көктемгі толысу кезінде) асып кетеді және күн сайынғы ең жоғары орташа тасқын деңгейлерінің бірі болып табылады. Минас шығанағының сулары Фанди шығанағының бас бөлігімен Минас арнасы арқылы алмасады, бұл арна Сплит және Шарп мүйістері арасында өтеді және өте күшті тасқын ағымдарын тудырады. Кейп-д'Ор маңындағы ағымдардың күрделі қақтығысы "Дори Рипс" деп белгілі. Минас бассейніндегі су тығыз және көбінесе мөлдір емес, қызғылт қоңыр түсті, себебі көп мөлшердегі ірі тұнбалар тасқын ағымдарымен үнемі араласады. Тасқынның орта деңгейінде ағымдар 8 түйіннен (секундына) асып кетеді, ал Сплит мүйісінің солтүстік жағындағы терең, кең арнадағы ағын Жердегі барлық өзендер мен ағыстардың жалпы ағынына тең (сағатына шамамен).
Burntcoat Head, located on the "Noel Shore" along the south side of the Minas Basin, is the location of the highest tidal range ever recorded, exceeding (during a spring tide only) and has one of the highest average tidal ranges every day. The waters of Minas Bay exchange with the main part of the Bay of Fundy through the Minas Channel which flows between Cape Split and Cape Sharp, creating extremely strong tidal currents. Near Cape d'Or, the turbulent collision of currents is known as the Dory Rips. The water in Minas Basin is a dense and nearly opaque reddish brown due to large amounts of suspended silt which are continually churned by tidal currents. At mid tide, the currents exceed 8 knots ( per second), and the flow in the deep, wide channel on the north side of Cape Split equals the combined flow of all the rivers and streams on Earth together (about per hour).
Қауымдастықтар
Бірнеше қауым Минас бассейнімен немесе оған құятын өзендермен шектеседі. Ең ірісі – Кобеквид шығанағының бастауында орналасқан Труро қаласы. Кішігірім орталықтарға Паррсборо, Вольфвилл, Виндзор және Мейтленд кіреді. Басқа да қауымдарға Ұлы Ауыл, Басс өзені, Бес Арал, Экономи, Уолтон және Кингспорт жатады. Тарихи тұрғыдан алғанда, бассейннің солтүстік және оңтүстік жақтары 200 жылдан астам уақыт бойы, Акадия дәуірінен бастап 1941 жылға дейін паромдар арқылы байланыстырылған. Соңғы паром Паррсборо, Вольфвилл және Кингспортты байланыстырды және оның аты үш қауымның аттарынан құралған MV Kipawo паром деп аталды.
Several communities border the Minas Basin or the rivers that flow into it. The largest is the town of Truro which lies at the head of Cobequid Bay. Smaller centres include Parrsboro, Wolfville, Windsor and Maitland. Other communities include Great Village, Bass River, Five Islands, Economy, Walton, and Kingsport. Historically, the north and southern sides of the basin were connected by a succession of ferries, which operated for more than 200 years, from Acadian times to 1941. The last ferry connected Parrsboro, Wolfville, and Kingsport and was called the MV Kipawo ferry, whose name was derived from the three communities.
Саябақтар
Антоний (Труро қаласына жақын), Бес арал және Бломидон провинциялық парктері келушілерге Минас алқабын тамашалауға және зерттеуге мүмкіндік береді. Алқапты түсіндіретін қоғамдық парктерге Kings County-дегі Kingsport жағалауы, Hants County-дегі Walton Lighthouse және Burntcoat Head Lighthouse, Economy-дегі қарау мұнарасы және Cumberland County-дегі Parrsboro қаласындағы Ottawa House Museum жатады.
Provincial parks at Anthony (near Truro), Five Islands, and Cape Blomidon allow visitors to enjoy and explore the Minas Basin. Community parks interpreting the Basin include the Kingsport waterfront in Kings County; the Walton Lighthouse and Burntcoat Head Lighthouse in Hants County and the Lookout Tower in Economy and the Ottawa House Museum in Parrsboro in Cumberland County.
Елді мекен
Минас бассейніне жақын аймақты алғаш мекендеген микмактар болды. Микмак дәстүрі Glooscap құдайының Cape Blomidon және Five Islands сияқты маңызды географиялық нысандармен байланысты екенін айтады. Еуропалық зерттеушілер мен саудагерлер 1600 жылдардың басында келді. Олардың арасында француз зерттеушісі Сэмюэль де Шамплен болды, ол 1607 жылы Бассейнге кіреберісіндегі Cape d'Or мыс кен орындарын зерттеді. Шамплен жақын маңдағы Адвокат гаваніне, Cape d'Or-дағы мыс кенінің кен орындарын көрсететіндей, Порт-оф-Майнс деген ат берді. Француздар кен өндірмегенімен, "Les Mines" атауы "Baie des Mines" деп аталған Фанди шығанағының жоғарғы бөлігімен байланысты болды, кейін ол Минас бассейні деп аталды. Француз акадиялықтардың қоныстануы 1600 жылдардың соңында Минас бассейнінің оңтүстік жағалауындағы Лес-Минеспен басталды. Акадиялықтар бұл аймаққа ерекше үлес қосты, өйткені олар бөгеттер мен аботейлерді пайдалану арқылы кең аумақты егістік жерге айналдырды. Олар Гранд-Пре, Лес-Минес, Писигуит, Кобекид, Ривиер-о-Канардс және Бобасин жерлерін негіздеді. Күні бүгінге дейін олардың бөгет жүйелері – кейіннен кеңейтілген – Триро және Вольфвилл қалаларының жанындағы Порт-Вильямс және Гранд-Преде қолданылуда. 1755 жылы британдықтар Гранд-Пре, Писигуит, Кобекид және Бобасиннен 12 000-нан астам акадиялықты күшпен қуды, бұл оқиға Ұлы қуғын деп белгілі болды.
The Mi'kmaq were the first people to inhabit the area around the Minas Basin. Mi'kmaq tradition ties the god Glooscap in with significant geographical features such as Cape Blomidon and Five Islands. European explorers and traders arrived in the early 1600s. Among them were the French explorer Samuel de Champlain who explored the copper deposits at Cape d'Or at the entrance to the Basin in 1607. Champlain bestowed the name Port of Mines onto the nearby Advocate Harbour to reflect the seams of copper ore at Cape d'Or. While the French did not establish a mine, the name "Les Mines" became associated with the upper Bay of Fundy beyond Cape d'Or which became known as the "Baie des Mines"', later Anglicized to Minas Basin. French Acadian settlements began in the late 1600s first with settlements around the southern shore of the Minas Basin which became known as Les Mines. The Acadians had a particularly significant impact on the area in that they reclaimed considerable farmland through the use of dykes and aboiteaux. They founded in the area Grand Pré, Les Mines, Pisiguit, Cobequid, Rivière aux Canards, and Beaubassin. Even today their dyke systems—greatly expanded by later additions—are still used near Truro and Wolfville at Port Williams and Grand Pré. In 1755, the British forcibly expelled the over 12,000 Acadians from Grand Pré, Pisiguit, Cobequid, and Beaubassin, in what became known as the Grand Dérangement, or Great Expulsion.
Өнеркәсіп
Минас бассейнінің маңындағы қауымдар балық аулау, орман шаруашылығы, егіншілік, кен өндіру, қайық және кеме жасау арқасында күш алды. 19 ғасырдың соңында Бассейндегі кеме жасаушылықтар Канада тарихындағы ең көп ағаштан жасалған кемелерді және ең ірі кемелерді шығарды, олардың ішінде Канадада салынған ең үлкен ағаш кеме – Уильям Д. Лоуренс, сондай-ақ Канаданың ең үлкен төрт мачталы баркы – Кингс Каунти және Канаданың ең үлкен үш мачталы баркы – Гамбург болды. Таяу сулар ағаш, алма және гипс сияқты тауарларды тасымалдауға мүмкіндік берді, сонымен қатар Канинг, Хантспорт және Уолтон сияқты жерлердегі су арналы диірмендерін қуатпен қамтамасыз етті. Кен өндіруге гипс (Виндзор және Шевериді қоса алғанда бірнеше жерде), темір (Лондондери), барит (Уолтон маңында және Бес аралдағы Эврика кенішінің жанында), марганец (Шевери және Тенникепті қоса алғанда бірнеше жерде) және мыс (Кейп-д'Ордағы Колониалды мыс компаниясы) кірді. Гипс 2009 жылға дейін Хантспорттан тасымалданды. Минас бассейнінің күшті ағысынан энергия алуға әрекеттер жасалды. Бірақ, бұл әрекеттер сәтті болмады.
The communities around the Minas Basin were sustained by fishing, logging, farming, mining, boat building and shipbuilding. In the late 19th Century the Basin's shipyards produced some of the highest numbers of wooden ships in Canadian history and some of the largest, including the ship William D. Lawrence, the largest wooden ship built in Canada along with the giant barques Kings County, Canada's largest four masted barque and Hamburg, Canada's largest three masted barque. The tidal water also provided a means of transporting commodities such as lumber, apples and gypsum and powered Tide mills at locations such as Canning, Hantsport and Walton. Mining included gypsum (several locations including Windsor and Cheverie), iron (Londonderry), barite (near Walton and the Eureka Mine at Five Islands), manganese (several locations including Cheverie and Tennycape), and copper (the Colonial Copper Company at Cape d'Or). Gypsum was shipped from Hantsport until 2009. There have been attempts to generate energy from the rough waters of Minas Basin. However, the attempts were not successful.
Табиғат
Теңіз сүтқоректілеріне теңіз түлкілері мен дельфиндер жатады. Балықтарға бас, шэд және камбала кіреді; лобстер, қабылдақ, мидия және қабықша мол. Көптеген түрлі теңіз шөптері, губкалар, құрттар, медузалар және тағы да басқалары да кездеседі. Құстарға құм қазғыштар, шағалақайлар (тек қонақтар), бүркіттер, сұңқарлар, шаяндар, қасқырлар және балықшыл құстар жатады. Қазбалар Паррсборо, Блю-Бич және Авон өзені бойындағы басқа да аймақтарда табылған. Эвангелин жағажайында, Бернткоат-Хед және басқа да жерлерде сирек кездесетін қалдықтар табылды. Бұл қазбаларға әртүрлі қабықшалар (брахиоподтар, моллюскалар), губкалар, ағаштар, балықтар, қосмекенділер, бауырымен жорғалаушылар және динозаврлар кіреді. Із қалдықтарына омыртқалылардың іздері, балық қанаттарының іздері, омыртқасыздардың іздері (мысалы, Блю-Бичтегі сарышаяндар), жаңбыр тамшыларының іздері және толқынның іздері жатады. Олар карбонның басынан юраға дейін қамтиды. Олар аймақ жылы және тропикалық болған кезде, кейіннен жағалауы теңізбен жабылғанда және кейін шөлге айналғанда пайда болған. Минералдарға Кейп Сплиттегі базальттық жартастардан, Паррсборо, Бес арал және Кап-Д'Ор аймағынан алынған әртүрлі цеолиттер жатады. Оларға Новая Шотландияның провинциялық минералы стильбит, сондай-ақ геуландит, анальцим, шабазит, гмелинит, натролит және томсонит кіреді. Базальттарда кездесетін басқа минералдарға кальцит, магнетит, мыс және кварц (көбінесе аметист түрінде) жатады. Сондай-ақ, әдемі агат та кездеседі. Тұнба тау жыныстарында гипс Бломидон, Кларк Хед және Виндзор маңында түссіз түрінде (селенит) және талшықты түрінде (сатин шпар) жиі кездеседі, соңғысы кейде ашық сары түсті болады. Тұнба жыныстардан алынатын басқа минералдарға пирит, кальцит, барит, манганит және пиролузит жатады. Шевериде фторит, целестит, ховлиттің шағын мөлшері де табылған.
Marine mammals include seals and porpoises. Fish include bass, shad, and flounder; lobster, crab, mussel, and clam are common. Many types of seaweed, sponges, worms, seajellys and more are also found. Birds include sandpipers, terns (visitors only), eagles, falcons, seagulls, herons, and kingfishers. Fossils are found near Parrsboro, Blue Beach and other areas along the Avon River. Rarely, fossils have been found at Evangeline Beach, Burntcoat Head, and other locations. These fossils include various shells (brachiopods, molluscs), sponges, trees, fish, amphibians, reptiles, and dinosaurs. Trace fossils include vertebrate footprints, fish fin tracks, invertebrate trackways (ex. scorpions at Blue Beach), raindrop imprints, and wave ripples. They range from the beginning of the Carboniferous to the Jurassic. They were deposited when the region was warm and tropical, later when it was covered by a shallow sea, and later still when it was a desert. Minerals include a variety zeolites from the basalt cliffs at Cape Split, the area around Parrsboro, Five Islands and Cap D'Or. These include Nova Scotia's provincial mineral stilbite, as well as heulandite, analcime, chabazite, gmelinite, natrolite and thomsonite. Other minerals found in the basalts include calcite, magnetite, copper, and quartz (often as amethyst). Beautiful agate is also found. In the sedimentary rocks, gypsum is commonly found at Blomidon, Clarke Head, and near Windsor in both the colorless variety (selenite) and the fibrous variety (satin spar), the latter sometimes being bright orange. Other minerals from the sedimentary rocks include pyrite, calcite, barite, manganite, and pyrolusite. Small amounts of fluorite, celestite, howlite have also been found at Cheverie.