Кіріспе

Стратспей (/s//t//r//æ//θ/'s//p//eɪ/) – белгілі бір уақыт өлшемінде орындалатын би күйінің түрі, нүктелі ырғақтармен (ұзақ-қысқа және қысқа-ұзақ "шотландтық серпілістер") ерекшеленеді, олар дәстүрлі орындауда ырғақтық жағынан айқындығымен көзге түседі. Strathspeys-дің мысалдары – "The Bonnie Banks o' Loch Lomond" және "Coming Through the Rye" (бұл ән "The Miller's Daughter" деген көне күй негізінде жазылған). Strathspeys биін Highland биі үшін минутына 108 соққыдан, ал қадам биі үшін 160 соққыға дейін әртүрлі темпте орындауға болады. Дәстүр бойынша, стратспейден кейін сегіздік ноталармен орындалатын рельс келеді, ол стратспейде туған ырғақтық шиеленісті босатуға мүмкіндік береді. Гипотеза бойынша, стратспей шотландтық гэль әндерінің ырғағын қайталайды. Музыканттар арасында стратспей кейде canntaireachd деп аталады, бұл дәстүрлі сырнай әшекейлерін дауыстау үшін әртүрлі буынды қолданатын ән айту стилі. Би, Шотландияның Морей, Баденох және Стратспей аймақтарындағы Стратспей аймағының атымен аталған. Strathspey – бұл әуеннің және оған орындалатын бидің түрі (бірақ стратспейлер бірдей темпте орындалатын пасторальдық әуендерге де биленеді, мысалы, "The Hills of Lorne" әуенімен биленетін Аппендегі күз биі). Стратспей – шотландтық елдік бидің түрлерінің бірі. Уильям Лэмбтің Bagpipe News сайтында жарияланған мәліметтеріне сәйкес, "Strathspey" сөзі алғаш рет 1749 жылғы анонимді Мензиес қолжазбасында белгілі бір би түрімен байланысты айтылған. Шотландтық ел биінде әдетте strathspeys, jigs және reels бірдей санымен кездеседі. Стратспей қадамы – джиг және рельс билерінде қолданылатын ауысу қадамының баяу және салтанатты нұсқасы. Стратспей сонымен қатар бәсекелес сырнай тобының музыкалық форматының бір бөлігін құрайды. Қазіргі заманғы жоғары деңгейдегі сырнай тобы бәсекелесу үшін марш, стратспей және рельс ойнауға міндетті. Көптеген стратспейлер 18-19 ғасырларда Уильям Маршалл, Джеймс Скотт Скиннер және Магдалена Стирлинг сияқты композиторлар жазған, олар скрипканың мүмкіндіктерін толық пайдаланып, есте қаларлық күйлер жасады. Скиннер би күйлерін (Laird o Drumblair сияқты стаккатолық орындалатындар) және тыңдау үшін жазылған әуендерді (Music of Spey) ажыратты. Ангус Камминг Стратспейден шыққан адам жариялаған стратспейлердің алғашқы жинағын шығарды. Соңғы кезде Мюриэл Джонстон бірнеше әдемі фортепианолық стратспейлер жазды. Қазіргі таңда кем дегенде төрт, кейбіреулер жеті түрлі стратспей бар: серпілісті шотланд, күшті стратспей, ән немесе әуенді стратспей (олардың барлығын билеуге болады) және Ұлы таулық сырнай үшін арналған бәсекелестік стратспей, ол виртуоздықты көрсетуге бағытталған. Көптеген сырнайшылар күрделі, әшекейлі орындау стилін ұстанса, дәстүрлі сырнайшылар көбінесе қарапайым, ырғақтық нұсқаларды орындайды. Ирландия дәстүрінде стратспейлер негізінен Донегалдың шотландтық ықпал еткен дәстүрлерінде кездеседі, онда оларды көбінесе highlands деп атайды. Ирландиялық дәстүрдегі көптеген қос уақытты күйлерден айырмашылығы, highlands әр тактта екі емес, төрт соққымен орындалады. Шотландиялық әріптестерінен айырмашылығы, highlands тегіс, азырақ қиылысқан артикуляциямен орындалады, ал нүктелі ырғақтар үштік ноталардың ұзақ тізбектеріне айналады. Жаңа әлемде Кейп-Бретон стратспейі шотландтық туыстарынан ерекшеленеді, өйткені "серпіліс" такттың кез келген жерінде болуы мүмкін; олар шотландтық орындауға қарағанда "жабайы" деп сипатталған. Кейп-Бретон нүктелі серпілістері көбінесе бір музыкалық шығарманың ішінде бірдей үлгіні сақтайды және Кейп-Бретон стилінде ойнайтын музыканттардың қауымдастығында ортақ жергілікті үлгіге сәйкес келеді.

Баспа жинақтары

Strathspeys-тің баспа жинақтарының ішінде Кит Макдональдтың "The Skye Collection of the Best Reels and Strathspeys" (1887) 400-ден астам әуенді қамтиды. Ол "The Session" веб-сайтындағы "Clark's Strathspey" мақаласында еске алынады. Питер Уайпер 1901–1907 жылдар аралығында "Лорд Линдок" әнін цилиндрге жазған. (Жоғарыда аталған "The Session" мақаласын қараңыз). Ең көп жазылған Strathspey-ді анықтау қиын, бірақ "Монимюск" 24 рет жазылған. ("The Session" веб-сайтына қайта қараңыз). "Tunearch" веб-сайтында "Money Musk" әнінің 21 транскрипциясы бар, олардың бастапқы нұсқасы 1789 жылға дейін сақталып қалған.