Кіріспе

Корнуоллдағы қауіпті тау жынысы, Ұлыбритания.

Руннел тасы (мөрлерге толы тас деген мағынада) немесе Рундл тасы – Ұлыбританияның, Англияның Корнуолл аймағындағы Гвеннап мүйісінен оңтүстікке қарай шамамен 1.6 километр (2 км) жерде орналасқан қауіпті тау жынысы. 1923 жылы бір бу кемесіне соқтырылғанға дейін, төмен суда ол су бетінен көрінетін.

Руннелстон буы

Қазіргі уақытта буй Руннел тасының орнын көрсетеді. 2012 жылдың мамырына дейін оның үстінде жыпылықтайтын шам, толқындардың қозғалысымен соғылатын қоңырау және құбырға орнатылған сыбызғы болған, ол үлкен толқындар кезінде есікті сықылдаған дыбыс шығарған. Бұл мұңды дыбыс Гвеннап басынан теңізден естіліп, тұманды күндері жартастарға керемет қорқыныш атмосферасын қосты. 1960 жылдардағы дауыл кезінде буй, жүзіп келе жатқан жүк кемесінің теңіз анкеріне ілігіп, Маунт шығанағына тартылып кетті. 2012 жылдың 13 мамырында THV Patricia бұл буйды үлкенірек буймен ауыстырды, қоңыраудың орнына сыбызғы орнатылды.

Tol-pedn-дегі күндік белгілер

Материкте Гвеннап мүйісінде Руннел Стоун буйымен бір қатарда екі конус пішіндес навигациялық белгі орналасқан. Бұл – кемелерді Руннел тасының қауіптілігі туралы ескертетін күндізгі белгілер. Теңізге қарайтын конус қызыл түспен боялған, ал құрлыққа қарайтын конус қара-ақ түсті. Теңізде жүргенде, жағаға жақын су астындағы жартастардан аулақ болу үшін қара-ақ конусты әрқашан көру қажет. Егер қара-ақ конусты қызыл конус толығымен жасырып жатса, онда кеме тікелей Руннел тасының үстінде болады. Бұл белгі 1821 жылы Тринити Хаус корпорациясымен орнатылды – осы оқиға қара-ақ маркердің арт жағындағы тақтаға жазылған. Ал екіншісі – темірден жасалған қара бағана, ол «тез арада теңіздің құрсауына ілінді». 1841 жылы алмастыру маяғын орнату жұмыстары басталды (Тринити Хаус бас инженері Джеймс Уокердің жобасы бойынша). Бұл процесс «өте қиын және қауіпті» болды: жартастың аз ғана бөлігі судан көрінетін, ал қайықпен жағаға түсу тек көктемгі толысу кезінде ғана мүмкін болатын; тіпті сонда да «теңіз тасқа аяқ тіреуге мүмкіндік берерліктей тыныш бола бермейтін». 1881 жылдың маусым айында қоңыраумен және ішінде төрт үлкен темір шарлары бар екінші буя орнатылды. Толқынның әсерінен буяның бір жағы көтерілгенде, шарлардың бірі қоңырауға соғылатын. Бұл буяны жасаған ұста оның құнын өзі төледі. Толпеден және Портгварра тұрғындарынан жаңа буяны сынау мақсатында екі «қоңыраулы буяның» дыбысын тыңдау сұралды. 1881 жылдың күзінде Шервеллдің патенттелген қоңыраулы буясы жақын жерге орнатылды және 1882 жылдың наурыз айында алғашқы қоңыраулы буяның орнына қойылды. 1883 жылдың наурыз айында Cornishman газеті шар пішіндес буя алынып тасталғанын және оның орнына қоңыраулы буя орнатылғанын, ал 1885 жылдың қазан айы шамасында өтіп бара жатқан кеме оны бұзып кеткенін хабарлады.

Басқа

1870-ші жылдардың басында Лонгшипс маягы қайта салынғанда, оның тұрақты ақ жарығына жақын жердегі қауіптерді көрсету үшін қызыл секторлар қосылды, соның бірі Руннел тасына қарай бағытталған еді.

Кеме апаттары

1880-1923 жылдар аралығында осы аймақта триыздан астам бу кемесі құлап, жағалауға тіреліп немесе батып кеткен. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, жаздың тыныш күнінде Корольдік теңіз күштерінің мина тазартқыш кемесі, бортта жергілікті балықшы қызмет етіп тұрса да, жартасқа соқтығысты. Ол кеменің соқтығысу жолында екенін білген, бірақ жоғары лауазымдыларды сынағандық үшін жазаланбас үшін әріптесі оған үнсіз болуға кеңес берді. Суға түсуді толқынның басылған кезінде, яғни Ньюлинде су көтерілуге бір жарым сағат қалғанда жасау керек. Көрінудің 20 метрге дейін жететіні, көптеген сүңгіген кемелер мен алуан түрлі түсті анемондар осы жердің ерекшеліктері.

Теңізді қорғау аймағы

Руннел Стоун теңіз қорғау аймағы (сондай-ақ, Лэндс-Энд (Руннел Стоун) деп те аталады) 2016 жылдың 29 қаңтарында белгіленді және 20 км² аумақты құрайды. Қорғау аймағының шекарасы – Ұлттық жағалау күзет институтының Гвеннап төбесіндегі қарау тұрағынан оңтүстікке қарай 3,5 км-лік доға. Оған Гвеннап төбесінен Холл Динасқа дейінгі жағалау бөлігі кіреді. Руннел Стоун рифіндегі терең су жыныстарын қорғаумен қатар, MCZ жағалаудағы ашық жыныстардан бастап теңіз түбіндегі жұмсақ шөгінділерге дейінгі басқа да мекен ету орындарын қорғайды. Аймақта теңіз анемондары, теңіз сыпырғыштары және губкалар сияқты жануарлар кездеседі.