Кіріспе
Кеңес украин фотографы Игорь Федорович Костин (27 желтоқсан 1936 – 9 маусым 2015) 1986 жылғы 26 сәуірде Украинадағы Припять қаласының жанында Чернобыль ядролық апатын суретке түсірген әлемдегі бес фотографтың бірі болды. Ол Украинаның Киев қаласында «Novosti» баспасөз агенттігінде (APN) фотограф болып жұмыс істеген кезде, «Novosti» агенттігінен Чернобыльдегі ядролық апатты жариялауға жіберілді. Костиннің Чернобыль атом электр станциясының әуеден түсірілген суреті бүкіл әлемде кеңінен таралды, апаттың ауқымын көрсетті және апаттың салдарынан болған радиоактивті ластану туралы әлемде үлкен қорқыныш тудырды. Кеңес ақпарат құралдары апат туралы ақпаратты цензуралауға тырысқан кезде, 1986 жылғы 28 сәуірде, 1991 жылы Кеңес Одағының тарауына дейін апат туралы шектеулі мәліметтер ғана жарияланды. Ол адамдар мен жануарлардың ластанудан зардап шегуімен байланысты проблемаларды суретке түсірді. Оның фотосуреттері Чернобыль аймағында кемістіктермен туған көптеген жануарларды қамтиды, ол осы мәселелерді әлем назарына жеткізу үшін шеттену аймағына көптеген рейдтер жасады. Костин 2015 жылы Киевте 78 жасында автокөлік апатынан қайтыс болды. Ол Алла Костинге үйленген.
Igor Fedorovich Kostin (27 December 1936 – 9 June 2015) was one of the five photographers in the world to take pictures of the Chernobyl nuclear disaster near Pripyat in Ukraine, on 26 April 1986. He was working for Novosti Press Agency (APN) as a photographer in Kyiv, Ukraine, when he represented Novosti to cover the nuclear accident in Chernobyl. Kostin's aerial view of the Chernobyl nuclear power plant was widely published around the world, showing the extent of the devastation, and triggering fear throughout the world of radioactivity contamination the accident caused, when the Soviet media was working to censor information regarding the accident, releasing limited information regarding the accident on 28 April 1986, until the Soviet Union's collapse in 1991. He had captured the ongoing problems with contamination suffered by human beings and animals. His photos reportedly include those of the many animals born with deformities in the Chernobyl area, from his many incursions into the Zone of alienation to bring the problems to the attention of the world. Kostin died in Kyiv in 2015 at the age of 78 in a car accident. He was married to Alla Kostin.
Ерте өмір және әскери қызметке шақыру
Костин 1936 жылғы 27 желтоқсанда Үлкен Румынияда (қазіргі Молдовада) Бессарабияда дүниеге келді. Оның әкесі, Федор Костин, банкте экономист болып жұмыс істегеннен үш жыл бұрын, Ұлы Румыния Молотов-Риббентроп келісімі бойынша Бессарабияны Кеңес Одағына беруге мәжбүр болғаннан кейін, жаңа құрылған Молдавия ССР үшін соғысқа жіберілді. Сатуға дейін Костин отбасы Молдавия АССР-інің Кишинев қаласына (қазіргі Молдованың астанасы Кишинев) көшті. Кейіннен олар Кишинев маңында отыз екі жыл тұрды, осы уақытта оның әкесі соғысқа аттанды. 1941 жылдың маусымынан бастап, неміс және румын оккупациясы кезінде Костин анасы, Надежда Поповичпен бірге немістер мен жағдайы жақсы молдавандықтар тастаған қалдықтармен тамақтануға мәжбүр болды, себебі әкесі отбасының жалғыз күнкөріс көзі болғандықтан, оккупация кезінде кең тараған ашаршылық болды. Олар Кишинев маңындағы неміс концлагерлеріне совет тұтқындарына арналған борщ сияқты тағамдарды жасырап тасыды. Кейінірек Костин фотокітабында анасының оның әкесін лагерьде табады деген үмітпен болғанын, бірақ бірнеше жылдан кейін оның әкесі бомбалау кезінде қаза тапқанын білгенін айтты. 1944 жылдың тамызында Кеңес Одағы Молдавияны қайта бақылауға алды және неміс және румын күштерін Молдавия ССР-інен ығыстырды. Кеңес әскерлерінің кіруімен бірге әуе шабуылдары болды, Костиндер төсек астына тығылғанда бомба олардың үйін қиратты, олардың қаза болуына шамалы жетіспеді. Кейін олар совет әскерлері қалаға кіргенше, неміс бронетехникасының жанында жасырынды. Кеңес Одағы молдавандықтарды тазалауды бастады, бай шаруалар мен интеллигенцияны Сибирьдегі концлагерлерге жіберді. Жеке кәсіпкерлік заңсыз болды, Костиннің анасы шағын отбасылық бизнесін жүргізді, көршілері оны шенеуніктерге жариялау қаупі бар еді. Таңертең Костиндер көршілерінің жиналып, депортацияға алып кететінін көріп оянатын. Осы кезде Костин бандитке айналып, оқуға қызығуын жоғалтты. Оның ерте өмірі ең мықтының тірі қалу ойынына айналды. Көптеген адамдардың көңілі өмірдің қажеттіліктерін қамтамасыз етумен уаланған еді. 1954 жылы ол әскерде нашар денелі жас ретінде әскери қызметке қабылданды, онда ол түзетілді және сапер болды. Ол кем дегенде бір рет американдықтардың шабуылын күтіп, кеңестік шекараға қатар тізілген окоптарды қазуға бұйрық алғанын айтты. Қызметінің соңына қарай ол одан да бағынбай бастады және рұқсатсыз кетіп, үш жылдық әскери қызметіне жеті ай түрме жазасын қосты. Оның командирінің орынбасары оған казарманың саяси жиналыс бөлмелерін – «Ленин бөлмелерін» қайта безендіруді тапсырды. Жұмысты аяқтағаннан кейін оның түрме жазасы дереу жеңілдетілді.
Спортшы және инженер мансабы
1959 жылы әскерден босағаннан кейін Костин Кишиневтің облыстық спорт командасында волейбол ойнай бастады. Кейін ол Молдавия КСР құрамасына өтіп, одан соң Кеңес ұлттық құрамасына қабылданды, халықаралық баскетбол жарыстарында елдің намысын қорғады. 1969 жылы омыртқа және тізе жарақаттары, сондай-ақ медициналық көмекке немқұрайлылық салдарынан спорт мансабы аяқталды. Кишиневтегі Агрономия институтына оқуға түсып, Кишиневтегі құрылыс фирмасында аға инженер болып жұмыс істеді. Осы кезде Украинаның Киев қаласындағы Құрылыс бюросынан жұмысқа шақырылды. Киевте жаңа құрылыс технологиясы енгізілді, бұл құрылыс жұмыстарын жеделдетті, ал Костин осы технологияға арналған машина ойлап тапты, осы үшін ол марапаттар алды. Кейін ол Құрылыс басшысы болып тағайындалды және 50-ге жуық адамнан тұратын ұжымды басқарды. Сол кездегі әйелі, инженер Галина, Киевте аналогты суреттерді дамыту және басып шығару үшін ұйқысыз түндерді өткізіп, оның фотосуретке деген табиғи қабілетін ашуға көмектесті, нәтижесінде ол халықаралық фото көрмелерде жоғары бағаланды.
Фотографтық мансап
1970-ші жылдардың ортасына қарай Костин құрылыс саласына деген қызығушылығын жоғалтып, төменгі тұрақты жалақыға наразы болды. Ол фотосуретке, әсіресе портреттерге бейім екенін айтты және Киевтегі жылдық фотосурет көрмесінде әйелінің суреті үшін алтын медаль жеңіп алды. Одан кейін ол әлем бойынша кем дегенде 80 мұндай көрмелерге және фотошоуларға қатысты. Костиннің әуесқой фотограф ретіндегі мансабы Киевтегі Құрылыс бюросының Құрылыс бөлімінің бастығы қызметіндегі жалақысынан екі есе көп табыс әкелді. Ол Украинаның телеарналарының бірінде мәтін жазушы болып жұмыс істеді. Кейіннен ол ай сайынғы фотобағдарламаның жүргізушісі болды, онда ол әлемдегі ең талантты фотографтармен сұхбаттасты. Ол бір уақытта Құрылыс бөлімінің бастығы қызметін де атқарды, яғни екі ресми мансапты бірдей ұстады. Бір жарым жылдан кейін бағдарлама жабылды, ол Мәскеудегі "Новости" баспасөз агенттігіне (APN) жұмысқа орналасуға өтініш берді. Алайда, сол кездегі бас редактор Галина Плескова оның өтінішін қабылдамады. Костин Киевке оралғанда инженерлік мансабын аяқтады және фотосуретшілік мансабын қуу үшін көшеде тұруға мәжбүр болды. АПН-нің Киевтегі филиалы оған фотосурет дамыту зертханаларын пайдалануға рұқсат берді. Зертханалар шамамен бес жыл бойы оның уақытша мекені болды, содан кейін ол "Новости" агенттігінде соғыс тілшісі болып жұмысқа орналасты. Костин Вьетнам соғысы және Ауғанстанға кеңестік әскерлердің кіргені сияқты, КСРО қатысқан ең ауыр үшінші дүниежүзілік соғыстарды жамылды, онда ол Коммунистік партияға жатпайтын тілші ретінде жұмыс істеді. Бейтараптығының нәтижесінде, оған майданға баруға тыйым салынды.
Чернобыльде
Ауғанстаннан оралғаннан кейін ол Киевтегі «Новости» бөлімшесінде мерзімік жұмыс істей бастады. Ол жергілікті және кеңестік мәселелер туралы хабарлады, бірақ мемлекеттен сирек шықты. 1986 жылғы 26 сәуірдің кешкісін, оның журналистік қызметінде тығыз байланыста болған тікұшақ пилоты оған Чернобыль атом электр стансасында өрт болғанын хабарлады. Олар тікұшақпен Чернобыльге келген кезде өрт сөндірілген еді, бірақ ядролық электр стансасы аумағында әскери техника мен станса қызметкерлерінің соғысқа дайындық сияқты қарбалас қозғалысын көрді. Ол сондай-ақ жоғары температурамен және уытты тұманмен қатар ерекше сезімге тап болды, бұл оқиға орны үшін ерекше жағдай еді. Оның камераларының механизмдері шамамен 20 кадрдан кейін радиоактивтікке байланысты тозу белгілерін көрсетті. Камералардың жұмысы тоқтағаннан кейін тікұшақ Киевке қайтты. Костин пленкаларды дамытуға тырысты, бірақ олардың барлығын сақтап қалу мүмкін емес екенін түсінді – көптеген пленкалар радиацияның жоғары деңгейінен зардап шекті, нәтижесінде фотосуреттер толығымен қара түсті болды, бұл жарыққа ерте ұшыраған пленкаға ұқсады. Костин түсірген Чернобыль атом электр стансасының жалғыз суреті Мәскеудегі «Новости» агенттігіне жіберілді, бірақ оны жариялауға 1986 жылғы 5 мамырға дейін рұқсат алмады. Костиннің Чернобыльға сапары заңсыз және билік тарапынан санкцияланбаған еді. «Правда» газеті 1986 жылғы 29 сәуірде апат туралы шектеулі ақпарат жариялады, бірақ Костиннің суреттерін жариялаған жоқ. Украина және Кеңес билігі апат туралы кез келген ақпаратты жасыруға тырысқан кезде, әлемдік ақпарат құралдары оқиғаны ірі апат ретінде бағалады. Кейін Костин апат орнын және аймақты жабу үшін аккредиттелген бес кеңестік БАҚ өкілінің бірі ретінде рұқсат алды. 1986 жылғы 5 мамырда ол Чернобыль атом электр стансасының қираған қалдықтарына және 4-реакторға таратушылармен бірге кірді. Сол кезде ол 1 мамыр Еңбек күні мерекесі алдында Припять қаласының және атом электр стансасының 30 шақырымдық аймағының тұрғындарының жаппай эвакуациясын жариялады. Апаттан ондаған адам қаза тапты, олардың көп бөлігі атом электр стансасының жұмысшылары еді.