Польшаның Junak ұшағы: Тарихы мен дамуы

Кіріспе

LWD/WSK Junak – 1952 жылдан 1961 жылға дейін Польша Әуе күштері, ал 1972 жылға дейін Польша азаматтық авиациясы қолданған поляк жаттығу ұшағы. Ол LWD бюросымен жобаланып, WSK Warszawa Okęcie зауытында өндірілген.

Даму

Ұшақ 1946 жылы Польша әуе күштерінің талабына жауап ретінде, советтік UT 2 ұшағының ескіргендігіне байланысты, оны алмастыру үшін жаттықтырушы ұшақ ретінде жобаланды. Жаңа ұшақ 1947 жылы Польшаның соғыстан кейінгі алғашқы құрылыс бюросы LWD (Lotnicze Warsztaty Doświadczalne – Ұшақтарды сынау жұмырханасы) базасында жасалды. Бас конструкторы Тадеуш Сольтик болды. 1948 жылдың 22 ақпанында «Жұңқ» (LWD Junak, кейіннен «Жұңқ-1») деп аталған прототиптік ұшақ алғашқы ұшуын жасады (атының мағынасы – «батыр жас жігіт»). Қозғалтқышын қоспағанда, ұшақтың барлық конструкциясы польшалықтардың өнімі болды, ол лицензия бойынша советтік Швеццов М 11D радиалды қозғалтқышы (93 кВт, 125 а.к.) еді. Сынақтардан кейін, 1949 жылдың 12 шілдесінде жақсартылған нұсқасы – Junak 2 ұшты. Junak 1-ден ерекшеленетін өзгерістерге кабина алға жылжуы, стабилизатордың ауданының ұлғаюы, қуаттырақ M 11FR қозғалтқышының (118 кВт, 160 а.к.) орнатылуы және үлкен шасси қақпақтарының алынып тасталуы жатты. Ұшақтың басқарылуы жақсарды. 1950 жылы LWD командасы таратылды, ал Junak 2 әзірлемесі Варшавадағы CSS шеберханасында жалғасты. Келесі жақсартулардан кейін прототип Junak 2bis деп аталды, бірақ 1951 жылы Junak 2 ретінде өндіріске түсті. 1952 жылы Тадеуш Сольтик жоба үшін Мемлекеттік сыйлыққа ие болды. 1951 жылдан 1954 жылға дейін Варшавадағы WSK Okęcie зауытында 105 Junak 2 ұшағы шығарылды (алғашқы 3 ұшақ WSK Mielec зауытында). Сол кезде Варшавадағы Ұшу институтында (Instytut Lotnictwa – IL) жұмыс істейтін Тадеуш Сольтик, TS 7 Chwat деп аталған, көпіршік тәрізді кабинасы, кіретін шассисі және басқа да жақсартулары бар Junak ұшағының жаңа нұсқасын ұсынды, бірақ ол билік тарапынан қолдау таппады және қағаз бетінде қалды. Керісінше, Польша әуе күштері алғашқы реактивтік истребительдермен (Як 23 және МиГ 15) жабдықталған кезде, үш дөңгелекті шассиі бар жаттықтырушы ұшаққа қажеттілік туды. Сольтик Junak ұшағын өзгертіп, кіретін үш дөңгелекті шасси және басқа да шағын жақсартулармен жабдықтады. Бұл ұшақ TS 9 Junak 3 («TS» – конструктордың әріптері) деген атпен өндіріске түсті, ол алғаш рет 1953 жылдың 7 тамызында ұшты. Жаңа ұшақ ауыррақ болды, оның максималды жылдамдығы 223 км/сағ-тан 205 км/сағ-қа дейін төмендеді. 1953 жылдан 1956 жылға дейін Warszawa Okęcie WSK зауытында 146 Junak 3 ұшағы шығарылды. Junak 1-мен бірге LWD азаматтық жаттықтырушы және акробатикалық нұсқасын – LWD Zuch ұшағын да жасады. 1950 жылы 5 ғана Zuch 2 ұшағы құрастырылды, олар 116 а.к. қуатты Bramo Sh 14 радиалды қозғалтқышымен жабдықталды. «Жұңқ» – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польшада жаппай өндірілген алғашқы ұшақ, польшалық авиация өнеркәсібі толығымен қираған еді. Ол аса заманауи болмаса да, тұрақты және басқаруға оңай ұшақ болды, оның кемшіліктерінің бірі – ыңғайсыз кабинасы еді. Екінші жағынан, оны ұшуды үйрену қиын деп есептелді, өйткені артқы кабинадағы оқушының көру бұрышы шектеулі болды.

The aircraft was designed in response to a Polish Air Force requirement of 1946 for a trainer to replace the Soviet UT 2, which was obsolete. The new aircraft was designed in 1947 in the LWD (Lotnicze Warsztaty Doświadczalne Aircraft Experimental Workshops) the first Polish post war construction bureau. The chief designer was Tadeusz Sołtyk. A prototype named the LWD Junak, later the Junak 1, was flown on February 22, 1948 (its name means "brave young man"). The entire design was Polish, except for the engine, which was a license built Soviet radial, the Shvetsov M 11D (93 kW, 125 hp). After tests, an improved variant, the Junak 2 was flown on July 12, 1949. Notable changes from the Junak 1 included the cockpit being moved forward, the fin being increased in area, a more powerful M 11FR engine (118 kW, 160 hp) was fitted and the massive landing gear covers were deleted. The plane's handling improved. The LWD team disbanded in 1950 and Junak 2 development was continued by the CSS workshops in Warsaw. After further improvements the prototype was designated the Junak 2bis, but finally entered production in 1951 as the Junak 2. Tadeusz Sołtyk was given a State Award in 1952 for the design. From 1951 to 1954, 105 Junak 2s were produced in the WSK Okęcie in Warsaw (the first 3 in the WSK Mielec). Tadeusz Sołtyk, then working in the Aviation Institute (Instytut Lotnictwa IL) in Warsaw, proposed a Junak development with a bubble canopy, retractable landing gear and other improvements, designated the TS 7 Chwat, but it was not ordered by the authorities and remained on the drawing board. Instead, when the Polish Air Force was equipped with its first jet fighters, (the Yak 23 and MiG 15), there appeared to be a need for a trainer with a tricycle landing gear. Sołtyk designed a modified Junak with a fixed tricycle landing gear and other minor improvements. This plane entered production as the TS 9 Junak 3 ("TS" standing for the designer's initials), after having first flown on August 7, 1953. The new plane was heavier, its maximum speed dropped from 223 km/h (139 mph) to 205 km/h (128 mph). Between 1953 and 1956, 146 Junak 3s were produced in WSK Warszawa Okęcie. Along with the Junak 1, the LWD developed a civilian trainer and aerobatics variant, the LWD Zuch. Only 5 Zuch 2s were built in 1950, powered by a 116 hp Bramo Sh 14 radial engine. The Junak was the first aircraft mass produced in Poland after World War II, the Polish aviation industry having been annihilated. Despite not being particularly modern, it was a stable and easy to handle aircraft, with an uncomfortable cockpit being one of its few flaws. On the other hand, it was considered a difficult aircraft to learn to fly, because a student in a rear cockpit had worse view.