Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
PZL.23 Karaś (сазан) – 1930 жылдардың ортасында Варшавада PZL компаниясы жасаған польшалық жеңіл бомбалаушы және барлау ұшағы. Соғыс аралық кезеңде Польшаның Жоғарғы Бас қолбасшылығы қаруланған әуе барлауының рөлін ерекше бағалады. Осы қажеттілікті қанағаттандыру үшін 1931 жылы PZL осы міндетті орындауға жаңа ұшақ құрастыруға кірісті. Бұрынғы ұсыныс – PZL.13 деп аталған, жылдам бір қозғалтқышты жолаушылар ұшағы, жаңа жобаның негізі ретінде қабылданды. PZL.23 деп аталған жаңа ұшақ салыстырмалы түрде заманауи дизайнға ие болды, ол металлдан жасалған корпус және дәстүрден тыс қанат конструкциясы сияқты ерекшеліктерді біріктірді. Британдық Bristol Pegasus радиалды қозғалтқышы Польшада ғана пайдалануға лицензияланғандықтан, экспорттық ұшақтар Gnome Rhône 14N қозғалтқышымен жабдықталды. Осылайша қуаттандырылып, сондай-ақ ұшақ фюзеляжында бірнеше өзгерістер енгізілгеннен кейін PZL.23, PZL.43 болып өзгерді. Бұл Польшаға шабуыл кезінде қолданылған негізгі польшалық барлау-бомбалаушы ұшағы болды. 1939 жылдың 2 қыркүйегінде 21-ші эскадрильяның бір PZL.23B Германияның ішіндегі Охлау қаласындағы зауытты бомбалауға жауапты болды; бұл шабуыл Үшінші Рейх аумағындағы нысанаға жасалған алғашқы бомбалау рейдi болып есептеледі. Келесі күндері PZL.23 бомбалаушы эскадрилиялары бірнеше қарқынды жылдамдап келе жатқан неміс бронетехникалық колонналарын шабуылдау үшін жөнелтілді; олар мұндай шабуылдарды көбінесе төмен биіктікте жүргізді, бұл оларды зениттік артиллерияға осал қылды. 1939 жылдың соңына қарай шамамен 120 PZL.23 (Польша әуе күштерінің осы типтегі 86 пайызы) жойылды; алайда, олардың тек 67-сі жаудың тікелей әрекеттері нәтижесінде жоғалды.
The PZL.23 Karaś (crucian carp) was a Polish light bomber and reconnaissance aircraft designed in the mid 1930s by PZL in Warsaw. During the interwar period, the Polish High Command had placed considerable emphasis upon the role of armed aerial reconnaissance aircraft. To meet this interest, during 1931, PZL decided to embark on the development of a new combat aircraft to meet this role. An earlier proposal for a fast single engine passenger airliner, designated the PZL.13, was adopted as the basis of the new design. The new aircraft, which was designated as the PZL.23, a relatively modern design, which integrated features such as an all metal body and unconventional wing construction. As the British Bristol Pegasus radial engine was licensed for use in Poland only, export aircraft were instead equipped with the Gnome Rhône 14N engine. Powered as such and along with some airframe changes, the PZL.23 became the PZL.43. It was the primary Polish reconnaissance bomber in use during the invasion of Poland. On 2 September 1939, a single PZL.23B of the 21st Escadrille was responsible for the bombing of a factory in Ohlau, inside Germany; the attack represented the first bombing raid to be conducted against a target in territory within the Third Reich. During the following days, the PZL.23 bomber escadrilles were deployed to attack several advancing German armoured columns; they often conducted these attacks at low altitudes, which made them vulnerable to anti aircraft fire. By the end of 1939, around 120 PZL.23s (86 per cent of the Polish Air Force's inventory of the type) were destroyed; however, of these, only 67 had been lost as a direct result of enemy actions.
Өмірбаян
Польша қарулы күштерінің 1919-1921 жылдардағы Польша-Кеңес соғысы кезінде алған соғыс тәжірибесінің нәтижесінде, 1920-1930 жылдары (қазіргі кезде соғыс аралық кезең деп аталады) қарулы әуедегі барлау ұшақтарының рөліне ерекше мән берілді. 1920 жылдардың соңында, әуеде барлау жұмыстары үшін қолданылып жүрген ұшақтардың қажеттіліктен қалғаны анық болды, соның салдарынан Соғыс министрлігінің Авиация департаменті осы міндетті атқаруға қабілетті ұшақтарға қатысты кең ауқымды талаптарды белгіледі.
As a result of wartime experiences acquired by the Polish armed forces during the 1919 1921 Polish–Soviet War, during the 1920s and 1930s (now known as the interwar period), a great emphasis was placed upon the role of armed aerial reconnaissance aircraft. During the late 1920s, it had become increasingly obvious that the existing types used for the aerial reconnaissance role would need to be replaced, which led to the Ministry of War's Aviation Department defining a set of a broad performance requirements desired in an aircraft to fulfil the role.
Ұшуға
1934 жылдың 1 сәуірінде P.23/I бірінші прототипі алғашқы ұшуын жасады, одан кейін екінші P.23/II прототипі ілесімен келді. Келесі жылы үшінші P.23/III прототипі аяқталды. Бұл ұшақта бірнеше қосымша жетілдірулер енгізілді, мысалы, ұшқыштың орны жаңа, толық шыныдан жасалған кабинаға көтерілді, ал қозғалтқыш төменге орнатылды, бұл ұшаққа ерекше дөңгелек мұрын пішінін берді, ұшқыштың сыртқы көрінісін жақсарту мақсатында. 1935 жылдың ортасында екінші прототип максималды жүктемемен ұшып шыққаннан кейін апатқа ұшырады, нәтижесінде экипаж қаза тапты. Бірақ, бұл қозғалтқыш сынақтар кезінде өте сенімсіз болып шыққандықтан, PZL.23B деп аталған соңғы нұсқасы жаңа Pegasus VIII моделімен жабдықталды, ол 720 а.к. (537 кВт) дейін қуатты өндіре алды.
On 1 April 1934, the P.23/I first prototype conducted its maiden flight; it was quickly followed by the second P.23/II prototype. During the following year, the third P.23/III prototype was completed; on this aircraft, various further refinements were included, such as the pilot's seat having been raised into a new fully glazed canopy arrangement and the engine being positioned lowered down, giving the aircraft a characteristic hump nose, as to improve the pilot's external field of vision. During mid 1935, the second prototype was lost in a crash shortly after a take off conducted at the maximum loading weight, killing the crew on board. However, since this engine proved to be unreliable during testing, the final variant, which was designated PZL.23B, was fitted with the newer Pegasus VIII model, which was capable of generating a maximum of 720 hp (537 kW) of thrust.
Дамыту
Бристоль қозғалтқыштары Польшада ғана пайдалануға рұқсат етілген, сондықтан экспорт мақсатында Gnome Rhône қозғалтқыштары PZL-дің әртүрлі үлгілерінде қолданылды. PZL.23-тің жетілдірілген нұсқасы Gnome Rhône 14N қозғалтқышымен жабдықталған PZL.43 жеңіл бомбалаушысы болды, ол алдыңғы үлгісімен салыстырғанда фюзеляж құрылымында маңызды өзгерістерге ие болды. Дамытылған соңғы экспорттық нұсқасы PZL.43A болды; ол 1020 ат күші бар Gnome Rhône 14N 01 қозғалтқышымен жабдықталды. Барлығы 52 PZL.43 ұшағы жасалды, олардың барлығы тек Болгария үшін арналған. Жаңа қозғалтқыш ұшақтың көрсеткіштерін айтарлықтай жақсартты, нәтижесінде максималды жылдамдық 365 км/сағ-қа дейін өсті. Ұшақтар келесі қозғалтқыштардың бірімен жабдықталған: Bristol Pegasus IIM2 – қалыпты күші 570 а.к. (425 кВт), максималды күші 670 а.к. (500 кВт) – PZL.23A; Pegasus VIII – қалыпты күші 650 а.к. (485 кВт), максималды күші 720 а.к. (537 кВт) – PZL.23B. PZL.23-тің ерекше ерекшеліктерінің бірі – үш бөліктен тұратын, төмен орналасқан қанатының дизайны болды. Жеңіл әрі берік қанатты жасау үшін Праус польшалық инженер Франчишек Миштальдың жақында әзірлеген қанат құрылымын таңдады. PZL.23 фюзеляжының пішіні сопақша болды, ол дуралюмин рамалар мен стрингерлерден құралған, ал ортаңғы бөлігі бірнеше тіреулермен нығайтылған.
The Bristol engines were licensed for use in Poland only, so for export purposes the Gnome Rhône engines were used in a variety of PZL designs. A development of the PZL.23 was the PZL.43 light bomber powered by a Gnome Rhône 14N engine, with significant changes in the fuselage structure compared to its predecessor. The final export variant to be developed was PZL.43A; it was furnished with a single 1,020 hp Gnome Rhône 14N 01 engine. 52 PZL.43s were made in total, all for Bulgaria only. The new engine improved the aircraft's performance considerably, resulting in the maximum speed being increased to 365 km/h. The aircraft were equipped with one of the following engines: Bristol Pegasus IIM2 normal: 570 hp (425 kW), maximum: 670 hp (500 kW) PZL.23A; Pegasus VIII normal: 650 hp (485 kW), maximum: 720 (537 kW) PZL.23B. One of the more unusual features of the PZL.23 was the design of its three piece low mounted wing. In order to produce a wing that was both light and strong, Prauss had opted to use a relatively new wing structure which had been recently designed by Polish engineer Fraciszek Misztal. The fuselage of the PZL.23 had an oval section structure, composed of a mixture of duralumin frames and stringers, which were strengthened via several struts on the middle section.